بَابُ كَيْفَ يُكْتَبُ هَذَا مَا صَالَحَ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ. وَفُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ وَإِنْ لَمْ يَنْسُبْهُ إِلَى قَبِيلَتِهِ، أَوْ نَسَبِهِ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا صَالَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَهْلَ الْحُدَيْبِيَةِ كَتَبَ عَلِيٌّ بَيْنَهُمْ كِتَابًا فَكَتَبَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ لاَ تَكْتُبْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ، لَوْ كُنْتَ رَسُولاً لَمْ نُقَاتِلْكَ. فَقَالَ لِعَلِيٍّ " امْحُهُ ". فَقَالَ عَلِيٌّ مَا أَنَا بِالَّذِي أَمْحَاهُ. فَمَحَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ، وَصَالَحَهُمْ عَلَى أَنْ يَدْخُلَ هُوَ وَأَصْحَابُهُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، وَلاَ يَدْخُلُوهَا إِلاَّ بِجُلُبَّانِ السِّلاَحِ، فَسَأَلُوهُ مَا جُلُبَّانُ السِّلاَحِ فَقَالَ الْقِرَابُ بِمَا فِيهِ.
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Ғундар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Абу Ишоқдан, у деди: Мен Баро ибн Озибни (розияллаҳу анҳумо) эшитдим, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Ҳудайбия аҳли билан сулҳ тузганда, Али улар орасида бир битик (шартнома) ёзди. У: «Муҳаммад — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)» деб ёзди. Мушриклар: «Муҳаммад — Расулуллаҳ« деб ёзма, агар сен Расул бўлганингда, биз сен билан уришмас эдик, дедилар. У Алига: «Уни ўчир», деди. Али: Мен уни ўчирувчи эмасман, деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни ўз қўли билан ўчирди. У улар билан — у (Набий) ва саҳобалари (кейинги йили Маккага) уч кун кириши, унга фақат қурол қинида (яширин) киришлари шарти билан сулҳ тузди. Улар ундан: Қурол қинига (жуллубон) нима? дедилар. У: Ичидагиси (қилич) билан ғилоф, деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذِي الْقَعْدَةِ، فَأَبَى أَهْلُ مَكَّةَ أَنْ يَدَعُوهُ يَدْخُلُ مَكَّةَ، حَتَّى قَاضَاهُمْ عَلَى أَنْ يُقِيمَ بِهَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، فَلَمَّا كَتَبُوا الْكِتَابَ كَتَبُوا هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالُوا لاَ نُقِرُّ بِهَا، فَلَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا مَنَعْنَاكَ، لَكِنْ أَنْتَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ. قَالَ " أَنَا رَسُولُ اللَّهِ وَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ". ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ " امْحُ رَسُولُ اللَّهِ ". قَالَ لاَ، وَاللَّهِ لاَ أَمْحُوكَ أَبَدًا، فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْكِتَابَ، فَكَتَبَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، لاَ يَدْخُلُ مَكَّةَ سِلاَحٌ إِلاَّ فِي الْقِرَابِ، وَأَنْ لاَ يَخْرُجَ مِنْ أَهْلِهَا بِأَحَدٍ، إِنْ أَرَادَ أَنْ يَتَّبِعَهُ، وَأَنْ لاَ يَمْنَعَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِهِ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ بِهَا. فَلَمَّا دَخَلَهَا، وَمَضَى الأَجَلُ أَتَوْا عَلِيًّا، فَقَالُوا قُلْ لِصَاحِبِكَ اخْرُجْ عَنَّا فَقَدْ مَضَى الأَجَلُ. فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَتَبِعَتْهُمُ ابْنَةُ حَمْزَةَ يَا عَمِّ يَا عَمِّ. فَتَنَاوَلَهَا عَلِيٌّ فَأَخَذَ بِيَدِهَا، وَقَالَ لِفَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ دُونَكِ ابْنَةَ عَمِّكِ، احْمِلِيهَا. فَاخْتَصَمَ فِيهَا عَلِيٌّ وَزَيْدٌ وَجَعْفَرٌ، فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا أَحَقُّ بِهَا وَهْىَ ابْنَةُ عَمِّي. وَقَالَ جَعْفَرٌ ابْنَةُ عَمِّي وَخَالَتُهَا تَحْتِي. وَقَالَ زَيْدٌ ابْنَةُ أَخِي. فَقَضَى بِهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِخَالَتِهَا. وَقَالَ " الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الأُمِّ ". وَقَالَ لِعَلِيٍّ " أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ ". وَقَالَ لِجَعْفَرٍ " أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي ". وَقَالَ لِزَيْدٍ " أَنْتَ أَخُونَا وَمَوْلاَنَا ".
Бизга Убайдуллаҳ ибн Мусо ривоят қилди, у Исроилдан, у Абу Ишоқдан, у Бародан (розияллаҳу анҳу), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Зулқаъдада умра қилди. Макка аҳли уни Маккага киришга қўйишдан бош тортди, токи у улар билан — уч кун (Маккада) туриши (шарти) билан келишди. Улар битикни ёзганда, «Бу — Муҳаммад Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) келишган нарса« деб ёзди. Улар: Биз буни тан олмаймиз, агар биз сени Расулуллаҳ эканингни билганимизда, сени ман қилмас эдик, лекин сен Муҳаммад ибн Абдуллаҳсан, деди. У: «Мен Расулуллаҳ-ман, ва мен Муҳаммад ибн Абдуллаҳ-ман», деди. Сўнг Алига: ««Расулуллаҳ«ни ўчир», деди. У: Йўқ, Аллаҳга қасамки, мен сени асло ўчирмаймен, деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) битикни олиб: «Бу — Муҳаммад ибн Абдуллаҳ келишган нарса: Маккага қурол — ғилофдан бошқа — кирмайди; унинг (Макка) аҳлидан ҳеч кимни — агар (кимдир) унга эргашмоқчи бўлса — олиб чиқмайди; ўз саҳобаларидан унда (Маккада) турмоқчи бўлганни ман қилмайди« деб ёзди. У унга (Маккага) кириб, муддат ўтганда, улар Алига келиб: Шеригингга айт, биздан чиқиб кетсин, муддат ўтди, дедилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) чиқди. Ҳамзанинг қизи: Эй амаки, эй амаки, деб уларга эргашди. Али уни қабул қилди (олди), қўлидан ушлади ва Фотима (алайҳассалом)га: Мана амаки қизини ол, уни кўтар, деди. Унинг ҳақида Али, Зайд ва Жаъфар талашди. Али: Мен унга ҳақлироқман, у менинг амаки қизим, деди. Жаъфар: Амаки қизим, ва унинг холаси менинг (никоҳимда), деди. Зайд: Акамнинг қизи, деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни холасига ҳукм қилди ва: «Хола — она ўрнидадир», деди. Алига: «Сен мендансан, мен сенданман», деди. Жаъфарга: «Сен менинг хилқатим ва хулқимга ўхшадинг», деди. Зайдга: «Сен бизнинг биродаримиз ва мавломизсан», деди.