حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، رضى الله عنهما يُخْبِرَانِ عَنْ أَصْحَابِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمَّا كَاتَبَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو يَوْمَئِذٍ كَانَ فِيمَا اشْتَرَطَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا أَحَدٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا، وَخَلَّيْتَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ. فَكَرِهَ الْمُؤْمِنُونَ ذَلِكَ، وَامْتَعَضُوا مِنْهُ، وَأَبَى سُهَيْلٌ إِلاَّ ذَلِكَ، فَكَاتَبَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى ذَلِكَ، فَرَدَّ يَوْمَئِذٍ أَبَا جَنْدَلٍ عَلَى أَبِيهِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، وَلَمْ يَأْتِهِ أَحَدٌ مِنَ الرِّجَالِ إِلاَّ رَدَّهُ فِي تِلْكَ الْمُدَّةِ، وَإِنْ كَانَ مُسْلِمًا، وَجَاءَ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ، وَكَانَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ عُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ مِمَّنْ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ وَهْىَ عَاتِقٌ، فَجَاءَ أَهْلُهَا يَسْأَلُونَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْجِعَهَا إِلَيْهِمْ، فَلَمْ يَرْجِعْهَا إِلَيْهِمْ لِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِنَّ {إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ} إِلَى قَوْلِهِ {وَلاَ هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ}.
Бизга Яҳё ибн Букайр ривоят қилди, бизга Лайс ривоят қилди, у Уқайлдан, у Ибн Шиҳобдан, у деди: Менга Урва ибн Зубайр хабар берди: У Марвон ва Мисвар ибн Махрамани (розияллаҳу анҳумо) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан хабар бераётганини эшитди, у деди: Суҳайл ибн Амр (Ҳудайбияда) битик ёзганда, Суҳайл ибн Амр Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га шарт қилган нарсалардан бири — биздан бирор киши сенга келса, гарчи сенинг динингда бўлса ҳам, уни бизга қайтаришинг ва биз билан унинг орасини бўш қўйишинг эди. Мўминлар буни ёқтирмади ва ундан ғамгин бўлди. Суҳайл шундан бошқага кўнмади. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга шу (шарт) устида битик ёзди. У ўша куни Абу Жандални отаси Суҳайл ибн Амрга қайтарди. Ўша муддатда унга эркаклардан ким келса — гарчи мусулмон бўлса ҳам — уни қайтарди. Мўмина аёллар ҳижрат қилиб келди. Умм Кулсум бинти Уқба ибн Абу Муайт ўша куни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га чиқган(ҳижрат қилган)лардан эди — у балоғатга етган эди. Унинг хонадони Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан уни уларга қайтаришини сўраб келди. У уни уларга қайтармади — Аллаҳ улар ҳақида нозил қилган нарса сабабли: «Мўмина аёллар сизга ҳижрат қилиб келсалар, уларни имтиҳон қилинглар — Аллаҳ уларнинг иймонини яхшироқ билувчи» — «ва улар (кофирлар) уларга (мўмина аёлларга) ҳалол эмаслар« сўзига қадар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، رضى الله عنهما يُخْبِرَانِ عَنْ أَصْحَابِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمَّا كَاتَبَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو يَوْمَئِذٍ كَانَ فِيمَا اشْتَرَطَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا أَحَدٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا، وَخَلَّيْتَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ. فَكَرِهَ الْمُؤْمِنُونَ ذَلِكَ، وَامْتَعَضُوا مِنْهُ، وَأَبَى سُهَيْلٌ إِلاَّ ذَلِكَ، فَكَاتَبَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى ذَلِكَ، فَرَدَّ يَوْمَئِذٍ أَبَا جَنْدَلٍ عَلَى أَبِيهِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، وَلَمْ يَأْتِهِ أَحَدٌ مِنَ الرِّجَالِ إِلاَّ رَدَّهُ فِي تِلْكَ الْمُدَّةِ، وَإِنْ كَانَ مُسْلِمًا، وَجَاءَ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ، وَكَانَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ عُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ مِمَّنْ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ وَهْىَ عَاتِقٌ، فَجَاءَ أَهْلُهَا يَسْأَلُونَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْجِعَهَا إِلَيْهِمْ، فَلَمْ يَرْجِعْهَا إِلَيْهِمْ لِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِنَّ {إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ} إِلَى قَوْلِهِ {وَلاَ هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ}.
Бизга Яҳё ибн Букайр ривоят қилди, бизга Лайс ривоят қилди, у Уқайлдан, у Ибн Шиҳобдан, у деди: Менга Урва ибн Зубайр хабар берди: У Марвон ва Мисвар ибн Махрамани (розияллаҳу анҳумо) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан хабар бераётганини эшитди, у деди: Суҳайл ибн Амр (Ҳудайбияда) битик ёзганда, Суҳайл ибн Амр Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га шарт қилган нарсалардан бири — биздан бирор киши сенга келса, гарчи сенинг динингда бўлса ҳам, уни бизга қайтаришинг ва биз билан унинг орасини бўш қўйишинг эди. Мўминлар буни ёқтирмади ва ундан ғамгин бўлди. Суҳайл шундан бошқага кўнмади. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга шу (шарт) устида битик ёзди. У ўша куни Абу Жандални отаси Суҳайл ибн Амрга қайтарди. Ўша муддатда унга эркаклардан ким келса — гарчи мусулмон бўлса ҳам — уни қайтарди. Мўмина аёллар ҳижрат қилиб келди. Умм Кулсум бинти Уқба ибн Абу Муайт ўша куни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га чиқган(ҳижрат қилган)лардан эди — у балоғатга етган эди. Унинг хонадони Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан уни уларга қайтаришини сўраб келди. У уни уларга қайтармади — Аллаҳ улар ҳақида нозил қилган нарса сабабли: «Мўмина аёллар сизга ҳижрат қилиб келсалар, уларни имтиҳон қилинглар — Аллаҳ уларнинг иймонини яхшироқ билувчи» — «ва улар (кофирлар) уларга (мўмина аёлларга) ҳалол эмаслар« сўзига қадар.
قَالَ عُرْوَةُ فَأَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْتَحِنُهُنَّ بِهَذِهِ الآيَةِ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ } إِلَى {غَفُورٌ رَحِيمٌ}. قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَنْ أَقَرَّ بِهَذَا الشَّرْطِ مِنْهُنَّ قَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ بَايَعْتُكِ ". كَلاَمًا يُكَلِّمُهَا بِهِ، وَاللَّهِ مَا مَسَّتْ يَدُهُ يَدَ امْرَأَةٍ قَطُّ فِي الْمُبَايَعَةِ، وَمَا بَايَعَهُنَّ إِلاَّ بِقَوْلِهِ.
Урва деди: Менга Оиша хабар берди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларни (аёлларни) шу оят билан имтиҳон қилар эди: «Эй иймон келтирганлар, мўмина аёллар сизга ҳижрат қилиб келсалар, уларни имтиҳон қилинглар» — «Ғафурун Роҳийм« сўзига қадар. Урва деди: Оиша деди: Улардан ким шу шартни иқрор қилса, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Сенга байъат бердим», деб айтар эди — бу (фақат) бир сўз, у (Набий) бу билан унга гапирар эди. Аллаҳга қасамки, унинг қўли байъатда бирор аёлнинг қўлига асло тегмаган, у уларга фақат ўз сўзи билан байъат берган.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَرَطَ عَلَىَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ.
Бизга Абу Нуайм ривоят қилди, бизга Суфён ривоят қилди, у Зиёд ибн Илоқадан, у деди: Мен Жарирни (розияллаҳу анҳу) шундай деяётганини эшитдим: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га байъат бердим, у менга — ҳар бир мусулмонга насиҳат (хайрихоҳлик) қилишни ҳам — шарт қилди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى إِقَامِ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ.
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё ривоят қилди, у Исмоилдан, у деди: Менга Қайс ибн Абу Ҳозим ривоят қилди, у Жарир ибн Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳу), у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га намозни барпо қилиш, закот бериш ва ҳар бир мусулмонга насиҳат қилиш устида байъат бердим.