بَابُ مَا جَاءَ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: {وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ}
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ جَاءَ نَفَرٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " يَا بَنِي تَمِيمٍ، أَبْشِرُوا ". قَالُوا بَشَّرْتَنَا فَأَعْطِنَا. فَتَغَيَّرَ وَجْهُهُ، فَجَاءَهُ أَهْلُ الْيَمَنِ، فَقَالَ " يَا أَهْلَ الْيَمَنِ، اقْبَلُوا الْبُشْرَى إِذْ لَمْ يَقْبَلْهَا بَنُو تَمِيمٍ ". قَالُوا قَبِلْنَا. فَأَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُ بَدْءَ الْخَلْقِ وَالْعَرْشِ، فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا عِمْرَانُ، رَاحِلَتُكَ تَفَلَّتَتْ، لَيْتَنِي لَمْ أَقُمْ.
Муҳаммад ибн Касир бизга айтди, Суфён бизга хабар берди, Жомиъ ибн Шаддоддан, Сафвон ибн Муҳриздан, Имрон ибн Ҳусайн розияллаҳу анҳумодан, у деди: Бану Тамимдан бир гуруҳ Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келди. У: «Эй Бану Тамим, хушхабар бўлсин», деди. Улар: «Бизни хушхабарладингми, бўлмаса (мол) бер», дедилар. Шунда унинг юзи ўзгарди. Кейин унинг олдига Яман аҳли келди, у: «Эй Яман аҳли, Бану Тамим қабул қилмаган хушхабарни қабул қилинглар», деди. Улар: «Қабул қилдик», дедилар. Сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам хилқатнинг (яратилишнинг) бошланиши ва Арш ҳақида гапира бошлади. Шу пайт бир киши келиб: «Эй Имрон, уловинг қочиб кетди (Кошки мен турмаганимда)», деди.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا جَامِعُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَقَلْتُ نَاقَتِي بِالْبَابِ، فَأَتَاهُ نَاسٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ فَقَالَ " اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا بَنِي تَمِيمٍ ". قَالُوا قَدْ بَشَّرْتَنَا فَأَعْطِنَا. مَرَّتَيْنِ، ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ " اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا أَهْلَ الْيَمَنِ، إِذْ لَمْ يَقْبَلْهَا بَنُو تَمِيمٍ ". قَالُوا قَدْ قَبِلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالُوا جِئْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ هَذَا الأَمْرِ قَالَ " كَانَ اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ غَيْرُهُ، وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ، وَكَتَبَ فِي الذِّكْرِ كُلَّ شَىْءٍ، وَخَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ ". فَنَادَى مُنَادٍ ذَهَبَتْ نَاقَتُكَ يَا ابْنَ الْحُصَيْنِ. فَانْطَلَقْتُ فَإِذَا هِيَ يَقْطَعُ دُونَهَا السَّرَابُ، فَوَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ تَرَكْتُهَا.
Умар ибн Ҳафс ибн Ғиёс бизга айтди, отам бизга айтди, Аъмаш бизга айтди, Жомиъ ибн Шаддод бизга айтди, Сафвон ибн Муҳриздан, у унга Имрон ибн Ҳусайн розияллаҳу анҳумодан айтди, у деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига кирдим, туямни эшик олдида боғлаб қўйдим. Унинг олдига Бану Тамимдан кишилар келди, у: «Хушхабарни қабул қилинглар, эй Бану Тамим», деди. Улар: «Бизни хушхабарладинг, бўлмаса (мол) бер», дедилар — икки марта. Сўнг унинг олдига Яман аҳлидан кишилар кирди, у: «Хушхабарни қабул қилинглар, эй Яман аҳли, Бану Тамим уни қабул қилмаганда», деди. Улар: «Қабул қилдик, эй Расулуллаҳ; биз сенинг олдингга шу иш (яратилиш) ҳақида сўрагани келдик», дедилар. У: «Аллаҳ бор эди ва Ундан бошқа ҳеч нарса йўқ эди; Унинг Арши сув устида эди. У Зикрда (Лавҳда) ҳар бир нарсани ёзди ва осмонлар ҳамда ерни яратди», деди. Шунда бир нидо қилувчи: «Туянг кетди, эй Ибнул-Ҳусайн», деб жар солди. Мен жўнадим, бирдан уни — унинг нарисида сароб кесиб турибди (сароб орасида кўринди). Аллаҳга қасамки, мен уни тарк этганимни (қолдирганимни) жуда истардим (қочмаганида эди).
وَرَوَى عِيسَى، عَنْ رَقَبَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَامَ فِينَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَقَامًا، فَأَخْبَرَنَا عَنْ بَدْءِ الْخَلْقِ حَتَّى دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ مَنَازِلَهُمْ، وَأَهْلُ النَّارِ مَنَازِلَهُمْ، حَفِظَ ذَلِكَ مَنْ حَفِظَهُ، وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ.
Исо Рақабадан ривоят қилди, Қайс ибн Муслимдан, Ториқ ибн Шиҳобдан, у деди: Умар розияллаҳу анҳуни шундай деганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам орамизда бир мақомда (узоқ) туриб, бизга хилқатнинг бошланишидан хабар берди, токи жаннат аҳли ўз манзилларига, дўзах аҳли ўз манзилларига киргунигача (гапирди). Буни ёдлаган ёдлади, унутган унутди.
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ أَبِي أَحْمَدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُرَاهُ " يَقُولُ اللَّهُ شَتَمَنِي ابْنُ آدَمَ وَمَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَشْتِمَنِي، وَتَكَذَّبَنِي وَمَا يَنْبَغِي لَهُ، أَمَّا شَتْمُهُ فَقَوْلُهُ إِنَّ لِي وَلَدًا. وَأَمَّا تَكْذِيبُهُ فَقَوْلُهُ لَيْسَ يُعِيدُنِي كَمَا بَدَأَنِي ".
Абдуллаҳ ибн Абу Шайба менга айтди, Абу Аҳмаддан, Суфёндан, Абуз-Зиноддан, Аъраждан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди — мен шундай ўйлайман: «Аллаҳ айтади: ‹Одам боласи мени сўкди, ҳолбуки унинг мени сўкиши жоиз эмас; мени ёлғонга чиқарди, ҳолбуки буниси (ҳам) унга жоиз эмас. Сўкиши — унинг: ‹Менга бола бор› дейишидир. Ёлғонга чиқариши — унинг: ‹У мени бошлаганидек (яратганидек), (қайтадан) тирилтирмайди› дейишидир›».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيُّ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَمَّا قَضَى اللَّهُ الْخَلْقَ كَتَبَ فِي كِتَابِهِ، فَهْوَ عِنْدَهُ فَوْقَ الْعَرْشِ إِنَّ رَحْمَتِي غَلَبَتْ غَضَبِي ".
Қутайба ибн Саъид бизга айтди, Муғира ибн Абдураҳмон Қураший бизга айтди, Абуз-Зиноддан, Аъраждан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Аллаҳ хилқатни (яратишни) ҳал қилганида (яратганида), ўз Китобида ёзди — у Унинг ҳузурида, Арш устида: ‹Албатта, Менинг раҳматим ғазабимдан ғолиб келди›».