Дўзахнинг сифати ва яратилганлиги

Yaratilish boshlanishi · 10 ҳадис

باب صِفَةِ النَّارِ وَأَنَّهَا مَخْلُوقَةٌ

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَقَالَ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ حَتَّى فَاءَ الْفَىْءُ، يَعْنِي لِلتُّلُولِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَبْرِدُوا بِالصَّلاَةِ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏

Абул-Валид бизга айтди, Шуъба бизга айтди, Муҳожир Абул-Ҳасандан, у деди: Зайд ибн Ваҳбни эшитдим, у дер эди: Абу Зарр розияллаҳу анҳуни эшитдим, у дер эди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам бир сафарда эди, у: «Салқин (вақтини кут)», деди, сўнг: «Салқин (кут)», деди — токи соя қайтди, яъни тепаликлар (сояси чўзилди). Сўнг: «Намозни салқинга (кечиктириб) ўқинглар, чунки иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ ذَكْوَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ أَبْرِدُوا بِالصَّلاَةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏

Муҳаммад ибн Юсуф бизга айтди, Суфён бизга айтди, Аъмашдан, Заквондан, Абу Саъид розияллаҳу анҳудан, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Намозни салқинга (кечиктириб) ўқинглар, чунки иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир».

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اشْتَكَتِ النَّارُ إِلَى رَبِّهَا، فَقَالَتْ رَبِّ أَكَلَ بَعْضِي بَعْضًا، فَأَذِنَ لَهَا بِنَفَسَيْنِ نَفَسٍ فِي الشِّتَاءِ وَنَفَسٍ فِي الصَّيْفِ، فَأَشَدُّ مَا تَجِدُونَ فِي الْحَرِّ، وَأَشَدُّ مَا تَجِدُونَ مِنَ الزَّمْهَرِيرِ ‏"‏‏.‏

Абул-Ямон бизга айтди, Шуъайб бизга хабар берди, Зуҳрийдан, у деди: Абу Салама ибн Абдураҳмон менга айтди, у Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳуни эшитди, у дер эди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Дўзах ўз Раббига шикоят қилди ва: ‹Эй Раббим, бир қисмим бир қисмимни еб (ютиб) қўйди›, деди. Шунда (Аллаҳ) унга икки нафас (чиқариш)га изн берди: бир нафас қишда, бир нафас ёзда. Бас, сизлар иссиқда топадиган энг қаттиқ (иссиқ) ва замҳарир (совуқ)дан топадиган энг қаттиқ (совуқ) — (ўшандан)дир».

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيِّ، قَالَ كُنْتُ أُجَالِسُ ابْنَ عَبَّاسٍ بِمَكَّةَ، فَأَخَذَتْنِي الْحُمَّى، فَقَالَ أَبْرِدْهَا عَنْكَ بِمَاءِ زَمْزَمَ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ بِمَاءِ زَمْزَمَ ‏"‏‏.‏ شَكَّ هَمَّامٌ‏.‏

Абдуллаҳ ибн Муҳаммад менга айтди, Абу Омир бизга айтди, Ҳаммом бизга айтди, Абу Жамра Зубаъийдан, у деди: Мен Маккада Ибн Аббос билан ўтирар эдим, мени иситма тутди. У: «Уни ўзингдан Замзам суви билан совутгин, чунки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Иситма жаҳаннамнинг қайнашидандир, уни сув билан совутинглар›, деди» — ёки: «Замзам суви билан» деди — Ҳаммом шубҳа қилди.

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ الْحُمَّى مِنْ فَوْرِ جَهَنَّمَ، فَأَبْرِدُوهَا عَنْكُمْ بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

Амр ибн Аббос менга айтди, Абдураҳмон бизга айтди, Суфён бизга айтди, отасидан, Абоя ибн Рифўадан, у деди: Рофеъ ибн Хадиж менга хабар берди, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деганини эшитдим: «Иситма жаҳаннамнинг қайнашидандир, уни ўзингиздан сув билан совутинглар».

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ، فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

Молик ибн Исмоил бизга айтди, Зуҳайр бизга айтди, Ҳишомдан, Урвадан, Оиша розияллаҳу анҳодан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Иситма (ҳумма) жаҳаннамнинг қайнашидандир, уни сув билан совутинглар».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

Мусаддад бизга айтди, Яҳёдан, Убайдуллаҳдан, у деди: Нафиъ менга айтди, Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Иситма (ҳумма) жаҳаннамнинг қайнашидандир, уни сув билан совутинглар».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ نَارُكُمْ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءًا مِنْ نَارِ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ كَانَتْ لَكَافِيَةً‏.‏ قَالَ ‏"‏ فُضِّلَتْ عَلَيْهِنَّ بِتِسْعَةٍ وَسِتِّينَ جُزْءًا، كُلُّهُنَّ مِثْلُ حَرِّهَا ‏"‏‏.‏

Исмоил ибн Абу Увайс бизга айтди, у деди: Молик менга айтди, Абуз-Зиноддан, Аъраждан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Сизларнинг ўтингиз жаҳаннам ўтининг етмишдан бир қисмидир». «Эй Расулуллаҳ, (бу ўтнинг ўзи) кифоя қилар эди-ку», дейилди. У: «У (жаҳаннам ўти) улар устидан олтмиш тўққиз қисм (кўп) қилинди — ҳар бири унинг иссиги мислида», деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ عَطَاءً، يُخْبِرُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏{‏وَنَادَوْا يَا مَالِكُ ‏}‏‏.‏

Қутайба ибн Саъид бизга айтди, Суфён бизга айтди, Амрдан, у Атони эшитди, у Сафвон ибн Яъладан, отасидан хабар берди: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни минбарда ‹Ва нодав я Малик (‹Эй Молик!› деб нидо қиладилар)› (оятини) ўқиганини эшитди.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ،، قَالَ قِيلَ لأُسَامَةَ لَوْ أَتَيْتَ فُلاَنًا فَكَلَّمْتَهُ‏.‏ قَالَ إِنَّكُمْ لَتَرَوْنَ أَنِّي لاَ أُكَلِّمُهُ إِلاَّ أُسْمِعُكُمْ، إِنِّي أُكُلِّمُهُ فِي السِّرِّ دُونَ أَنْ أَفْتَحَ بَابًا لاَ أَكُونُ أَوَّلَ مَنْ فَتَحَهُ، وَلاَ أَقُولُ لِرَجُلٍ أَنْ كَانَ عَلَىَّ أَمِيرًا إِنَّهُ خَيْرُ النَّاسِ بَعْدَ شَىْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالُوا وَمَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏ "‏ يُجَاءُ بِالرَّجُلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْقَى فِي النَّارِ، فَتَنْدَلِقُ أَقْتَابُهُ فِي النَّارِ، فَيَدُورُ كَمَا يَدُورُ الْحِمَارُ بِرَحَاهُ، فَيَجْتَمِعُ أَهْلُ النَّارِ عَلَيْهِ، فَيَقُولُونَ أَىْ فُلاَنُ، مَا شَأْنُكَ أَلَيْسَ كُنْتَ تَأْمُرُنَا بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ قَالَ كُنْتُ آمُرُكُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَلاَ آتِيهِ، وَأَنْهَاكُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَآتِيهِ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الأَعْمَشِ‏.‏

Али бизга айтди, Суфён бизга айтди, Аъмашдан, Абу Воилдан, у деди: Усомага: «Сен фалоннинг (Усмоннинг) олдига бориб, у билан гаплассанг (эди)», дейилди. У: «Сизлар мен у билан фақат сизларга эшиттирибгина гаплашади деб ўйлайсизлар(ми)? Мен у билан яширинча (махфий) гаплашаман — бир эшикни очмасдан, мен уни очган илк киши бўлмаслигим учун. Мен ўз устимдаги амир бўлган бир кишига: ‹У одамларнинг энг яхшисидир›, демайман — Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган бир нарсадан кейин», деди. Улар: «Сен уни (унинг) нима деганини эшитдинг?», дедилар. У: «Уни шундай деганини эшитдим: ‹Қиёмат куни бир киши келтирилади ва дўзахга ташланади; унинг ичаклари дўзахда тўкилади, у эшак ўз тегирмонини айлантиргандек айланади. Дўзах аҳли унинг атрофига жамланади ва: ‹Эй фалон, сенга нима бўлди? Сен бизни маъруфга (яхшиликка) буюрар ва мункардан (ёмонликдан) қайтарган эмасмидинг?›, дейдилар. У: ‹Мен сизларни яхшиликка буюрар эдим-у, ўзим уни қилмас эдим; сизларни ёмонликдан қайтарган эдим-у, ўзим уни қилар эдим›, дейди›», деди. Буни Ғундар Шуъбадан, Аъмашдан ривоят қилди.