بَابُ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى: {يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ الْكَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ، رضى الله عنهما. {وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ} قَالَ الشُّعُوبُ الْقَبَائِلُ الْعِظَامُ، وَالْقَبَائِلُ الْبُطُونُ.
Холид ибн Язид Коҳилий бизга айтди, Абу Бакр бизга айтди, Абу Ҳусайндан, Саъид ибн Жубайрдан, Ибн Аббос розияллаҳу анҳумодан: ‹Ва сизларни шаъб (халқ)лар ва қабилалар қилдик› (ояти ҳақида) у деди: «Шуъблар — катта қабилалар; қабилалар эса — ботинлар (уруғлар)».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَكْرَمُ النَّاسِ قَالَ " أَتْقَاهُمْ ". قَالُوا لَيْسَ عَنْ هَذَا نَسْأَلُكَ. قَالَ " فَيُوسُفُ نَبِيُّ اللَّهِ ".
Муҳаммад ибн Башшор бизга айтди, Яҳё ибн Саъид бизга айтди, Убайдуллаҳдан, у деди: Саъид ибн Абу Саъид менга айтди, отасидан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: «Эй Расулуллаҳ, одамларнинг энг карамлиси ким?», дейилди. У: «Энг тақводори», деди. Улар: «Биз сендан бу ҳақда сўрамаётган эдик», дедилар. У: «Бўлмаса, Юсуф — Аллаҳнинг пайғамбари», деди.
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا كُلَيْبُ بْنُ وَائِلٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي رَبِيبَةُ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم زَيْنَبُ ابْنَةُ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ قُلْتُ لَهَا أَرَأَيْتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَكَانَ مِنْ مُضَرَ قَالَتْ فَمِمَّنْ كَانَ إِلاَّ مِنْ مُضَرَ مِنْ بَنِي النَّضْرِ بْنِ كِنَانَةَ.
Қайс ибн Ҳафс бизга айтди, Абдулвоҳид бизга айтди, Кулайб ибн Воил бизга айтди, у деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ўгай қизи Зайнаб бинти Абу Салама менга айтди. (Кулайб) деди: Мен унга: «Айтингчи, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Музар(дан)ми (Музар қабиласиданми)?», дедим. У: «Бўлмаса, кимдан бўлсин — фақат Музардан, Банун-Назр ибн Кинонадан», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا كُلَيْبٌ، حَدَّثَتْنِي رَبِيبَةُ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم وَأَظُنُّهَا زَيْنَبَ قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُقَيَّرِ وَالْمُزَفَّتِ. وَقُلْتُ لَهَا أَخْبِرِينِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِمَّنْ كَانَ مِنْ مُضَرَ كَانَ قَالَتْ فَمِمَّنْ كَانَ إِلاَّ مِنْ مُضَرَ، كَانَ مِنْ وَلَدِ النَّضْرِ بْنِ كِنَانَةَ.
Мусо бизга айтди, Абдулвоҳид бизга айтди, Кулайб бизга айтди, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ўгай қизи — ўйлайманки, Зайнаб — менга айтди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дуббо, ҳантам, муқайяр ва музаффат (деган идишлар)дан қайтарди. Мен унга: «Менга хабар бер, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам кимдан бўлган, Музардан(ми)?», дедим. У: «Бўлмаса, кимдан бўлсин — фақат Музардан; у Назр ибн Кинонанинг фарзандларидан эди», деди.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ، خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلاَمِ إِذَا فَقِهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً ". " وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ ذَا الْوَجْهَيْنِ، الَّذِي يَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ، وَيَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ ".
Исъҳоқ ибн Иброҳим менга айтди, Жарир бизга хабар берди, Уморадан, Абу Зуръадан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Одамларни маъданлар (каби) топасиз: уларнинг жоҳилиятдаги яхшилари Исломда ҳам яхшиларидир — агар (дийнни) чуқур билсалар (фақиҳ бўлсалар). Бу иш (хилофат-раҳбарлик)да одамларнинг энг яхшисини — унга энг қаттиқ ёқтирмайдигани (деб) топасиз. Ва одамларнинг энг ёмони — икки юзлиси (деб) топасиз: у мана буларга бир юз (билан), мана уларга бошқа юз (билан) келади».
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ، خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلاَمِ إِذَا فَقِهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً ". " وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ ذَا الْوَجْهَيْنِ، الَّذِي يَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ، وَيَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ ".
Исъҳоқ ибн Иброҳим менга айтди, Жарир бизга хабар берди, Уморадан, Абу Зуръадан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Одамларни маъданлар (каби) топасиз: уларнинг жоҳилиятдаги яхшилари Исломда ҳам яхшиларидир — агар (дийнни) чуқур билсалар (фақиҳ бўлсалар). Бу иш (хилофат-раҳбарлик)да одамларнинг энг яхшисини — унга энг қаттиқ ёқтирмайдигани (деб) топасиз. Ва одамларнинг энг ёмони — икки юзлиси (деб) топасиз: у мана буларга бир юз (билан), мана уларга бошқа юз (билан) келади».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " النَّاسُ تَبَعٌ لِقُرَيْشٍ فِي هَذَا الشَّأْنِ، مُسْلِمُهُمْ تَبَعٌ لِمُسْلِمِهِمْ، وَكَافِرُهُمْ تَبَعٌ لِكَافِرِهِمْ ". "وَالنَّاسُ مَعَادِنُ، خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلاَمِ إِذَا فَقِهُوا، تَجِدُونَ مِنْ خَيْرِ النَّاسِ أَشَدَّ النَّاسِ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الشَّأْنِ حَتَّى يَقَعَ فِيهِ
Қутайба ибн Саъид менга айтди, Муғира бизга айтди, Абуз-Зиноддан, Аъраждан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Одамлар бу иш (хилофат)да Қурайшга тобедир: уларнинг мусулмони улар(Қурайш)нинг мусулмонига тобе, уларнинг кофири улар(Қурайш)нинг кофирига тобедир». «Одамлар маъданлардир: жоҳилиятдаги яхшилари Исломда ҳам яхшиларидир — агар (дийнни) чуқур билсалар; одамларнинг энг яхшисини — бу ишга (хилофатга) энг қаттиқ ёқтирмайдигани (деб) топасиз, токи у унга тушгунча (масъул бўлгунча)».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " النَّاسُ تَبَعٌ لِقُرَيْشٍ فِي هَذَا الشَّأْنِ، مُسْلِمُهُمْ تَبَعٌ لِمُسْلِمِهِمْ، وَكَافِرُهُمْ تَبَعٌ لِكَافِرِهِمْ ". "وَالنَّاسُ مَعَادِنُ، خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلاَمِ إِذَا فَقِهُوا، تَجِدُونَ مِنْ خَيْرِ النَّاسِ أَشَدَّ النَّاسِ كَرَاهِيَةً لِهَذَا الشَّأْنِ حَتَّى يَقَعَ فِيهِ
Қутайба ибн Саъид менга айтди, Муғира бизга айтди, Абуз-Зиноддан, Аъраждан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Одамлар бу иш (хилофат)да Қурайшга тобедир: уларнинг мусулмони улар(Қурайш)нинг мусулмонига тобе, уларнинг кофири улар(Қурайш)нинг кофирига тобедир». «Одамлар маъданлардир: жоҳилиятдаги яхшилари Исломда ҳам яхшиларидир — агар (дийнни) чуқур билсалар; одамларнинг энг яхшисини — бу ишга (хилофатга) энг қаттиқ ёқтирмайдигани (деб) топасиз, токи у унга тушгунча (масъул бўлгунча)».