بَاب تَزْوِيجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَدِيجَةَ وَفَضْلِهَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا
حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ح حَدَّثَنِي صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنهم ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَيْرُ نِسَائِهَا مَرْيَمُ، وَخَيْرُ نِسَائِهَا خَدِيجَةُ ".
Муҳаммад менга айтди, Абда бизга хабар берди, Ҳишом ибн Урвадан, отасидан, у деди: Абдуллаҳ ибн Жаъфарни эшитдим, у деди: Алини эшитдим розияллаҳу анҳу, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шундай деганини эшитдим; (ва) Садақа менга айтди, Абда бизга хабар берди, Ҳишомдан, отасидан, у деди: Абдуллаҳ ибн Жаъфарни эшитдим, Алидан розияллаҳу анҳум, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «(Дунё) аёлларинин энг яхшиси Марям, ва (ўз даври) аёлларинин энг яхшиси Хадижадир».
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، هَلَكَتْ قَبْلَ أَنْ يَتَزَوَّجَنِي، لِمَا كُنْتُ أَسْمَعُهُ يَذْكُرُهَا، وَأَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ، وَإِنْ كَانَ لَيَذْبَحُ الشَّاةَ فَيُهْدِي فِي خَلاَئِلِهَا مِنْهَا مَا يَسَعُهُنَّ.
Саъид ибн Уфайр бизга айтди, Лайс бизга айтди, у деди: Ҳишом менга — отасидан, Оиша розияллаҳу анҳодан — ёзди: У деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг (бошқа) бирор хотинига — Хадижага рашк қилганимдек — рашк қилмадим; у мени (Набий) уйланишдан олдин вафот этган эди, мен уни (Набийни) уни (Хадижани) зикр қилаётганини эшитганим учун; ва Аллаҳ унга қамишдан (ясалган) бир уй (жаннатда) билан суюнчилашни буюрган эди. У (Набий) бир қўй сўйса, ундан Хадижанинг дугоналарига — уларга етадиган миқдорда — ҳадя қилар эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، مِنْ كَثْرَةِ ذِكْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهَا. قَالَتْ وَتَزَوَّجَنِي بَعْدَهَا بِثَلاَثِ سِنِينَ، وَأَمَرَهُ رَبُّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَوْ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ.
Қутайба ибн Саъид бизга айтди, Ҳумайд ибн Абдураҳмон бизга айтди, Ҳишом ибн Урвадан, отасидан, Оиша розияллаҳу анҳодан, у деди: Мен (бошқа) бирор аёлга — Хадижага рашк қилганимдек — рашк қилмадим, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг уни кўп зикр қилиши сабабли. (Оиша) деди: У ундан (Хадижадан) кейин уч йилдан сўнг менга уйланди; унинг Робби азза ва жалла — ёки Жибрил алайҳиссалом — унга Хадижани жаннатда қамишдан (ясалган) бир уй билан суюнчилашни буюрган эди.
حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَسَنٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى أَحَدٍ مِنْ نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، وَمَا رَأَيْتُهَا، وَلَكِنْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ ذِكْرَهَا، وَرُبَّمَا ذَبَحَ الشَّاةَ، ثُمَّ يُقَطِّعُهَا أَعْضَاءً، ثُمَّ يَبْعَثُهَا فِي صَدَائِقِ خَدِيجَةَ، فَرُبَّمَا قُلْتُ لَهُ كَأَنَّهُ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا امْرَأَةٌ إِلاَّ خَدِيجَةُ. فَيَقُولُ إِنَّهَا كَانَتْ وَكَانَتْ، وَكَانَ لِي مِنْهَا وَلَدٌ.
Умар ибн Муҳаммад ибн Ҳасан менга айтди, отам бизга айтди, Ҳафс бизга айтди, Ҳишомдан, отасидан, Оиша розияллаҳу анҳодан, у деди: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг хотинларидан бирортасига — Хадижага рашк қилганимдек — рашк қилмадим, ҳолбуки мен уни кўрмаган эдим; лекин Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни кўп зикр қилар эди ва баъзан бир қўйни сўйиб, уни аъзоларга бўлак-бўлак қилар, сўнг уни Хадижанин дугоналарига юборар эди. Баъзан мен унга: «Гўё дунёда Хадижадан ўзга аёл бўлмагандек!», дер эдим. У: «Албатта у шундай-шундай эди (фазилатли эди), ва ундан менга фарзанд бор эди», дер эди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما ـ بَشَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَدِيجَةَ قَالَ نَعَمْ بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ، لاَ صَخَبَ فِيهِ وَلاَ نَصَبَ.
Мусаддад бизга айтди, Яҳё бизга айтди, Исмоилдан, у деди: Мен Абдуллаҳ ибн Абу Авфо розияллаҳу анҳумога: «Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Хадижани суюнчиладими?», дедим. У: «Ҳа, қамишдан (ясалган) бир уй билан — унда на шовқин, на чарчоқ бор», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى جِبْرِيلُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ خَدِيجَةُ قَدْ أَتَتْ مَعَهَا إِنَاءٌ فِيهِ إِدَامٌ أَوْ طَعَامٌ أَوْ شَرَابٌ، فَإِذَا هِيَ أَتَتْكَ فَاقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنْ رَبِّهَا وَمِنِّي، وَبَشِّرْهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ، لاَ صَخَبَ فِيهِ وَلاَ نَصَبَ.
Қутайба ибн Саъид бизга айтди, Муҳаммад ибн Фузайл бизга айтди, Уморадан, Абу Зуръадан, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан, у деди: Жибрил Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келди ва: «Эй Расулуллаҳ, мана бу Хадижа келди, у билан бирга ичида тузлама (қатиқ) ёки таом ёки ичимлик бўлган бир идиш бор; у сенга келганида, унга ўз Роббидан ва мендан салом ўқи (етказ) ва уни жаннатда қамишдан (ясалган) бир уй билан суюнчила — унда на шовқин, на чарчоқ бор», деди.
وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اسْتَأْذَنَتْ هَالَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ أُخْتُ خَدِيجَةَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَعَرَفَ اسْتِئْذَانَ خَدِيجَةَ فَارْتَاعَ لِذَلِكَ، فَقَالَ " اللَّهُمَّ هَالَةَ ". قَالَتْ فَغِرْتُ فَقُلْتُ مَا تَذْكُرُ مِنْ عَجُوزٍ مِنْ عَجَائِزِ قُرَيْشٍ، حَمْرَاءِ الشِّدْقَيْنِ، هَلَكَتْ فِي الدَّهْرِ، قَدْ، أَبْدَلَكَ اللَّهُ خَيْرًا مِنْهَا
Исмоил ибн Халил деди: Али ибн Мусъҳир бизга хабар берди, Ҳишомдан, отасидан, Оиша розияллаҳу анҳодан, у деди: Хадижанинг синглиси Ҳола бинти Хувайлид Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига (киришга) изн сўради. (Набий) Хадижанинг (овози, услубидаги) изн сўрашини таниди ва бундан ҳаяжонланди (чўчиди) ва: «Эй Аллаҳ, Ҳола(бўлсин)!», деди. (Оиша) деди: Мен рашк қилдим ва: «Сен Қурайшнинг кампирларидан бир кампирни — икки юзи (жағи) қизарган, замонада (аллақачон) вафот этган (бировни) — нима (учун) эслайсан? Ҳолбуки Аллаҳ сенга ундан яхшироқни алмаштириб (бадал қилиб) берди», дедим.