حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا غَزْوَةَ الْفَتْحِ فِي رَمَضَانَ. قَالَ وَسَمِعْتُ ابْنَ الْمُسَيَّبِ يَقُولُ مِثْلَ ذَلِكَ. وَعَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْكَدِيدَ ـ الْمَاءَ الَّذِي بَيْنَ قُدَيْدٍ وَعُسْفَانَ ـ أَفْطَرَ، فَلَمْ يَزَلْ مُفْطِرًا حَتَّى انْسَلَخَ الشَّهْرُ.
Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди, Лайс бизга айтди, деди: Уқайл менга Ибн Шиҳобдан айтди, деди: Менга Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утба хабар берди, Ибн Аббос унга хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Фатҳ ғазотини Рамазонда қилди. У айтди: Мен Ибн ал-Мусайябни ҳам шунга ўхшаш айтаётганини эшитдим. Убайдуллаҳдан, Ибн Аббос розияллаҳу анҳумо айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам рўза тутди, то ал-Кадидга — Қудайд билан Усфон орасидаги сувга — етганда ифтор қилди ва то ой чиқиб кетгунича (Рамазон тугагунча) ифторда (рўзасиз) давом этди.
حَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنِي مَعْمَرٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي رَمَضَانَ مِنَ الْمَدِينَةِ، وَمَعَهُ عَشَرَةُ آلاَفٍ، وَذَلِكَ عَلَى رَأْسِ ثَمَانِ سِنِينَ وَنِصْفٍ مِنْ مَقْدَمِهِ الْمَدِينَةَ، فَسَارَ هُوَ وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَى مَكَّةَ، يَصُومُ وَيَصُومُونَ حَتَّى بَلَغَ الْكَدِيدَ ـ وَهْوَ مَاءٌ بَيْنَ عُسْفَانَ وَقُدَيْدٍ ـ أَفْطَرَ وَأَفْطَرُوا. قَالَ الزُّهْرِيُّ وَإِنَّمَا يُؤْخَذُ مِنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الآخِرُ فَالآخِرُ.
Маҳмуд менга айтди, Абдурраззоқ бизга хабар берди, Маъмар менга хабар берди, деди: Менга Зуҳрий хабар берди, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳдан, у Ибн Аббос розияллаҳу анҳумодан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Рамазонда Мадинадан чиқди, у билан ўн минг (киши) бор эди. Бу унинг Мадинага келганидан саккиз ярим йил бошида эди. У ва у билан бирга бўлган мусулмонлар Маккага юрдилар, у ҳам, улар ҳам рўза тутдилар, то ал-Кадидга — у Усфон билан Қудайд орасидаги сув — етганда, у ҳам, улар ҳам ифтор қилдилар. Зуҳрий деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ишидан охиргиси ва охиргиси (энг сўнгги амали) олинади.
حَدَّثَنِي عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ إِلَى حُنَيْنٍ، وَالنَّاسُ مُخْتَلِفُونَ فَصَائِمٌ وَمُفْطِرٌ، فَلَمَّا اسْتَوَى عَلَى رَاحِلَتِهِ دَعَا بِإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ أَوْ مَاءٍ، فَوَضَعَهُ عَلَى رَاحَتِهِ أَوْ عَلَى رَاحِلَتِهِ، ثُمَّ نَظَرَ إِلَى النَّاسِ فَقَالَ الْمُفْطِرُونَ لِلصُّوَّامِ أَفْطِرُوا.
Айёш ибн ал-Валид менга айтди, Абдулаъло бизга айтди, Холид бизга айтди, у Икримадан, у Ибн Аббосдан: У айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Рамазонда Ҳунайнга чиқди (лекин аввал Макка фатҳига), одамлар ҳар хил эдилар — баъзиси рўзадор, баъзиси ифторда. У улови устида ўрнашганда, сут ёки сув солинган идишни сўраб, уни кафти устига ёки улови устига қўйди, кейин одамларга қаради. Шунда ифтордагилар рўзадорларга: «Ифтор қилинглар» дедилар.
وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ. وَقَالَ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Абдурраззоқ айтди: Маъмар бизга хабар берди, у Айюбдан, у Икримадан, у Ибн Аббос розияллаҳу анҳумодан: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Фатҳ йили чиқди. Ҳаммод ибн Зайд Айюбдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَافَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ، فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ، ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ مِنْ مَاءٍ فَشَرِبَ نَهَارًا، لِيُرِيَهُ النَّاسَ، فَأَفْطَرَ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ. قَالَ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ وَأَفْطَرَ، فَمَنْ شَاءَ صَامَ، وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ.
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Жарир бизга айтди, у Мансурдан, у Мужоҳиддан, у Товусдан, у Ибн Аббосдан: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Рамазонда сафар қилди, рўза тутди, то Усфонга етгунча. Кейин бир идиш сув сўраб, кундузи ичди, одамларга кўрсатиш учун. У ифтор қилди, то Маккага келгунча. У айтди: Ибн Аббос айтарди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сафарда рўза ҳам тутди, ифтор ҳам қилди. Ким хоҳласа рўза тутсин, ким хоҳласа ифтор қилсин.