Ўлдирилганлар учун қасос фарз қилинди

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ الْقِصَاصُ، وَلَمْ تَكُنْ فِيهِمُ الدِّيَةُ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِهَذِهِ الأُمَّةِ ‏{‏كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنْثَى بِالأُنْثَى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌ‏}‏ فَالْعَفْوُ أَنْ يَقْبَلَ الدِّيَةَ فِي الْعَمْدِ ‏{‏فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ‏}‏ يَتَّبِعُ بِالْمَعْرُوفِ وَيُؤَدِّي بِإِحْسَانٍ، ‏{‏ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ‏}‏ وَرَحْمَةٌ مِمَّا كُتِبَ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ‏.‏ ‏{‏فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ‏}‏ قَتَلَ بَعْدَ قَبُولِ الدِّيَةِ‏.‏

ал-Ҳумайдий бизга айтди, Суфён бизға айтди, Амр бизға айтди, деди: Мен Мужоҳиддан эшитдим, деди: Мен Ибн Аббос розияллаҳу анҳумони айтаётганини эшитдим: Бани Исроилда қасос бор эди, уларда дият (қон пули) йўқ эди. Шунда Аллаҳ таоло бу умматга: «Сизларга ўлдирилганларда қасос фарз қилинди: озод озодга, қул қулга, аёл аёлга (қарши). Кимга биродаридан бир нарса афв қилинса (дият қабул қилинса)...» (оятини нозил қилди). Афв — қасддан (ўлдиришда) диятни қабул қилишдир. «...бас, маъруфга (яхшилик билан) эргашиш ва унга (қотилга) эҳсон билан адо этиш» — (вориси қотилдан диятни) маъруф билан талаб қилади, у (қотил) эҳсон билан адо этади. «Бу Роббингиздан (берилган) енгиллик» ва сиздан олдингиларга фарз қилинган нарсадан бир раҳмат. «Ким шундан кейин тажовуз қилса, унга аламли азоб бордир» — яъни диятни қабул қилгандан кейин (яна) ўлдирса.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ ‏"‏‏.‏

Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ал-Ансорий бизга айтди, Ҳумайд бизға айтди, Анас уларга Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан айтди: У деди: «Аллаҳнинг китоби (ҳукми) — қасосдир.»

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَكْرٍ السَّهْمِيَّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ الرُّبَيِّعَ، عَمَّتَهُ كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ، فَطَلَبُوا إِلَيْهَا الْعَفْوَ فَأَبَوْا، فَعَرَضُوا الأَرْشَ فَأَبَوْا، فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَوْا إِلاَّ الْقِصَاصَ، فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْقِصَاصِ، فَقَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ الرُّبَيِّعِ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ تُكْسَرُ ثَنِيَّتُهَا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا أَنَسُ كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ ‏"‏‏.‏ فَرَضِيَ الْقَوْمُ فَعَفَوْا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لأَبَرَّهُ ‏"‏‏.‏

Абдуллаҳ ибн Мунир менга айтди, у Абдуллаҳ ибн Бакр ас-Саҳмийдан эшитди, Ҳумайд бизға айтди, у Анасдан: ар-Рубаййиъ — унинг аммаси бир чўрининг тишини синдирди. Улар (Рубаййиъ аҳли) ундан (жабрланганнинг аҳлидан) афв сўрадилар, улар бош тортди. Улар арш (товон) таклиф қилдилар, улар бош тортди. Улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиға келдилар ва қасосдан бошқасини хоҳламадилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қасосга буюрди. Анас ибн ан-Надр деди: «Эй Расулуллаҳ, ар-Рубаййиънинг тиши синдириладими? Йўқ, сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, унинг тиши синдирилмайди.» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Эй Анас, Аллаҳнинг китоби — қасосдир.» Шунда қавм рози бўлиб, афв қилдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Аллаҳнинг бандаларидан шундай кишилар борки, агар Аллаҳга қасам ичса, У албатта уни рост чиқарар эди.»