باب {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ} لاَ خَيْرَ
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ يَمِينَ صَبْرٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ. قَالَ فَدَخَلَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ وَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قُلْنَا كَذَا وَكَذَا. قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ كَانَتْ لِي بِئْرٌ فِي أَرْضِ ابْنِ عَمٍّ لِي قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بَيِّنَتُكَ أَوْ يَمِينُهُ " فَقُلْتُ إِذًا يَحْلِفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانٌ ".
Ҳажжож ибн Минҳол бизга айтди, Абу Авона бизга айтди, у Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Абдуллаҳ ибн Масъуд розияллаҳу анҳудан: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ким мусулмон кишининг молини (ҳақсиз) тортиб олиш учун (ёлғон) қасами собир (қасдли) ямин ичса, Аллаҳга, У ундан ғазабланган ҳолда йўлиқади.» Шунда Аллаҳ буни тасдиқлаб: «Албатта, Аллаҳнинг аҳди ва ўз қасамларини арзон баҳога сотадиганлар — ана ўшаларга охиратда насиба йўқ» — оят охиригача нозил қилди. У айтди: ал-Ашъас ибн Қайс кириб деди: «Абу Абдурраҳмон сизларга нима айтяпти?» Биз дедик: «Шундай-шундай.» У деди: «У менинг ҳақимда нозил бўлган. Менинг амакиваччамнинг ерида қудуғим бор эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Сенинг далилинг ёки унинг қасами.» Мен дедим: «Ундай бўлса, у қасам ичади, эй Расулуллаҳ.» Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ким мусулмон кишининг молини тортиб олиш учун собир ямин ичса ва у унда фожир (ёлғончи) бўлса, Аллаҳга, У ундан ғазабланган ҳолда йўлиқади.»
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ يَمِينَ صَبْرٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ". فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ. قَالَ فَدَخَلَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ وَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قُلْنَا كَذَا وَكَذَا. قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ كَانَتْ لِي بِئْرٌ فِي أَرْضِ ابْنِ عَمٍّ لِي قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بَيِّنَتُكَ أَوْ يَمِينُهُ " فَقُلْتُ إِذًا يَحْلِفَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانٌ ".
Ҳажжож ибн Минҳол бизга айтди, Абу Авона бизга айтди, у Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Абдуллаҳ ибн Масъуд розияллаҳу анҳудан: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ким мусулмон кишининг молини (ҳақсиз) тортиб олиш учун (ёлғон) қасами собир (қасдли) ямин ичса, Аллаҳга, У ундан ғазабланган ҳолда йўлиқади.» Шунда Аллаҳ буни тасдиқлаб: «Албатта, Аллаҳнинг аҳди ва ўз қасамларини арзон баҳога сотадиганлар — ана ўшаларга охиратда насиба йўқ» — оят охиригача нозил қилди. У айтди: ал-Ашъас ибн Қайс кириб деди: «Абу Абдурраҳмон сизларга нима айтяпти?» Биз дедик: «Шундай-шундай.» У деди: «У менинг ҳақимда нозил бўлган. Менинг амакиваччамнинг ерида қудуғим бор эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Сенинг далилинг ёки унинг қасами.» Мен дедим: «Ундай бўлса, у қасам ичади, эй Расулуллаҳ.» Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Ким мусулмон кишининг молини тортиб олиш учун собир ямин ичса ва у унда фожир (ёлғончи) бўлса, Аллаҳга, У ундан ғазабланган ҳолда йўлиқади.»
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ ـ هُوَ ابْنُ أَبِي هَاشِمٍ ـ سَمِعَ هُشَيْمًا، أَخْبَرَنَا الْعَوَّامُ بْنُ حَوْشَبٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَجُلاً، أَقَامَ سِلْعَةً فِي السُّوقِ فَحَلَفَ فِيهَا لَقَدْ أَعْطَى بِهَا مَا لَمْ يُعْطَهُ. لِيُوقِعَ فِيهَا رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَنَزَلَتْ {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً} إِلَى آخِرِ الآيَةِ.
Али — у Ибн Абу Ҳошим — бизга айтди, у Ҳушаймдан эшитди, ал-Аввом ибн Ҳавшаб бизга хабар берди, у Иброҳим ибн Абдурраҳмондан, у Абдуллаҳ ибн Абу Авфо розияллаҳу анҳумодан: Бир киши бозорда бир молни (сотишга) қўйди ва у ҳақида қасам ичди: «Унга фалон нархни беришди» — берилмаган бўлса ҳам — мусулмонлардан бир кишини (алдаб) тушуриш учун. Шунда: «Албатта, Аллаҳнинг аҳди ва ўз қасамларини арзон баҳога сотадиганлар...» — оят охиригача нозил бўлди.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ امْرَأَتَيْنِ، كَانَتَا تَخْرِزَانِ فِي بَيْتٍ ـ أَوْ فِي الْحُجْرَةِ ـ فَخَرَجَتْ إِحْدَاهُمَا وَقَدْ أُنْفِذَ بِإِشْفًى فِي كَفِّهَا، فَادَّعَتْ عَلَى الأُخْرَى، فَرُفِعَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ، فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ لَذَهَبَ دِمَاءُ قَوْمٍ وَأَمْوَالُهُمْ ". ذَكِّرُوهَا بِاللَّهِ وَاقْرَءُوا عَلَيْهَا {إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ}. فَذَكَّرُوهَا فَاعْتَرَفَتْ، فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ ".
Наср ибн Али ибн Наср бизга айтди, Абдуллаҳ ибн Довуд бизга айтди, у Ибн Журайждан, у Ибн Абу Мулайкадан: Икки аёл бир уйда — ёки ҳужрада — (чарм) тикар эдилар. Улардан бири чиқди, қўлида бигиз (игна) санчилган эди. У бошқаси устидан даъво қилди. Бу Ибн Аббосга кўтарилди. Ибн Аббос деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Агар одамларга (фақат) даъволари билан берилса, бир қавмнинг қонлари ва мол-мулклари (ҳақсиз) кетар эди.» Унга Аллаҳни эслатинглар ва унга «Албатта Аллаҳнинг аҳди(ни арзон сотганлар)» (оятини) ўқинглар. Улар унга (Аллаҳни) эслатдилар, у эътироф этди. Ибн Аббос деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Қасам даъво қилинган (жавобгар) устидадир.»