وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورِ ابْنِ صَفِيَّةَ، حَدَّثَتْنِي أُمِّي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ شَبِعْنَا مِنَ الأَسْوَدَيْنِ التَّمْرِ وَالْمَاءِ.
Муҳаммад ибн Юсуф Суфёндан, у Мансур ибн Сафиядан ривоят қилади: Менга онам, у Оишадан (розияллаҳу анҳо) айтиб берди: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам — биз икки қора (нарса): хурмо ва сувдан тўйган пайтимизда вафот этдилар, деди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ يَهُودِيٌّ وَكَانَ يُسْلِفُنِي فِي تَمْرِي إِلَى الْجِدَادِ، وَكَانَتْ لِجَابِرٍ الأَرْضُ الَّتِي بِطَرِيقِ رُومَةَ فَجَلَسَتْ، فَخَلاَ عَامًا فَجَاءَنِي الْيَهُودِيُّ عِنْدَ الْجَدَادِ، وَلَمْ أَجُدَّ مِنْهَا شَيْئًا، فَجَعَلْتُ أَسْتَنْظِرُهُ إِلَى قَابِلٍ فَيَأْبَى، فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لأَصْحَابِهِ " امْشُوا نَسْتَنْظِرْ لِجَابِرٍ مِنَ الْيَهُودِيِّ ". فَجَاءُونِي فِي نَخْلِي فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ الْيَهُودِيَّ فَيَقُولُ أَبَا الْقَاسِمِ لاَ أُنْظِرُهُ. فَلَمَّا رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَامَ فَطَافَ فِي النَّخْلِ، ثُمَّ جَاءَهُ فَكَلَّمَهُ فَأَبَى فَقُمْتُ فَجِئْتُ بِقَلِيلِ رُطَبٍ فَوَضَعْتُهُ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَكَلَ ثُمَّ قَالَ " أَيْنَ عَرِيشُكَ يَا جَابِرُ ". فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ " افْرُشْ لِي فِيهِ ". فَفَرَشْتُهُ فَدَخَلَ فَرَقَدَ، ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَجِئْتُهُ بِقَبْضَةٍ أُخْرَى فَأَكَلَ مِنْهَا، ثُمَّ قَامَ فَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَقَامَ فِي الرِّطَابِ فِي النَّخْلِ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَالَ " يَا جَابِرُ جُدَّ وَاقْضِ ". فَوَقَفَ فِي الْجَدَادِ فَجَدَدْتُ مِنْهَا مَا قَضَيْتُهُ وَفَضَلَ مِنْهُ فَخَرَجْتُ حَتَّى جِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَشَّرْتُهُ فَقَالَ " أَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ". عُرُوشٌ وَعَرِيشٌ بِنَاءٌ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَعْرُوشَاتٍ مَا يُعَرَّشُ مِنْ الْكُرُومِ وَغَيْرِ ذَلِكَ يُقَالُ عُرُوشُهَا أَبْنِيَتُهَا
Саид ибн Абу Марям, Абу Ғассондан: Менга Абу Ҳозим, у Иброҳим ибн Абдураҳмон ибн Абдуллаҳ ибн Абу Рабиъадан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳумо) айтиб берди: У: Мадинада бир яҳудий бор эди, у менга хурмо (ҳосил)имга — уни териб олиш (жидод) муддатигача қарз берар эди. Жобирнинг Рума йўлидаги ери бор эди. (Бир йили) у (ер ҳосилсиз) бўш қолди (ёки ўтириб қолди). Бир йил ҳосил бўлмади (бўш ўтди). Яҳудий менга териб олиш (жидод) пайтида келди, мен ундан ҳеч нарса термаган эдим. Мен ундан келаси (йил)гача муҳлат сўрай бошладим, у бош тортди. Бу Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга хабар қилинди. У саҳобаларига: «Юринглар, Жобир учун яҳудийдан муҳлат сўраймиз» дедилар. Улар менинг хурмозоримда олдима келдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам яҳудий билан гаплаша бошладилар, у: Эй Абул Қосим, мен унга муҳлат бермайман, дерди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам буни кўрганларида, туриб хурмозорда айландилар, сўнг унинг (яҳудий)нинг олдига келиб, у билан гаплашдилар, у бош тортди. Мен туриб, оз миқдор янги хурмо келтирдим ва уни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига қўйдим, у киши едилар, сўнг: «Сенинг сўрийнг (чайланг) қани, эй Жобир?» дедилар. Мен унга хабар бердим. У: «Менга унда (жой) ёз (тўшак сол)» дедилар. Мен ёздим, у кириб ётдилар, сўнг уйғондилар. Мен унга яна бир ҳовуч (хурмо) келтирдим, ундан едилар. Сўнг туриб, яҳудий билан гаплашдилар, у унга бош тортди. Сўнг у киши иккинчи марта хурмозордаги янги хурмолар ичида турдилар, сўнг: «Эй Жобир, тер ва (қарзини) адо эт» дедилар. У киши териб олиш (жидод пайтида) турдилар (кузатдилар), мен ундан қарзимни адо этадиганини тердим ва ундан (яна) ортди. Мен чиқиб, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга келиб, суюнчи бердим. У: «Мен Расулуллаҳ эканимга гувоҳлик бераман» дедилар. «Уруш» ва «арийш» — бино (чайла)дир. Ибн Аббос: «Маърушот» — узумзорлар ва бошқалардан сўрига кўтарилгани (дегани); «урушуҳо» — унинг бинолари (чайлалари) дейилади, деди.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي مُجَاهِدٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جُلُوسٌ إِذْ أُتِيَ بِجُمَّارِ نَخْلَةٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنَ الشَّجَرِ لَمَا بَرَكَتُهُ كَبَرَكَةِ الْمُسْلِمِ ". فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَعْنِي النَّخْلَةَ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. ثُمَّ الْتَفَتُّ فَإِذَا أَنَا عَاشِرُ عَشَرَةٍ أَنَا أَحْدَثُهُمْ فَسَكَتُّ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هِيَ النَّخْلَةُ ".
Умар ибн Ҳафс ибн Ғиёс, отасидан, у Аъмашдан: Менга Мужоҳид, у Абдуллаҳ ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо) айтиб берди: У: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида ўтирган эдик, шунда (у кишига) хурмо дарахтининг жуммори (ўзаги, ичи) келтирилди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Дарахтлардан шундай (дарахт) борки, унинг баракаси мусулмоннинг баракаси кабидир» дедилар. Мен у киши хурмо дарахтини назарда тутдилар деб ўйладим ва: У хурмо дарахти, эй Расулуллаҳ, демоқчи бўлдим. Сўнг ўгирилдим, мана мен ўнтанинг ўнинчиси (энг ёши) эдим, мен сукут қилдим. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «У хурмо дарахтидир» дедилар.