Гўзал хулқ, саховат ва бахилликнинг ёмонлиги

Odob kitobi · 6 ҳадис

باب حُسْنِ الْخُلُقِ، وَالسَّخَاءِ، وَمَا يُكْرَهُ مِنَ الْبُخْلِ

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ـ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ النَّاسِ وَأَجْوَدَ النَّاسِ وَأَشْجَعَ النَّاسِ، وَلَقَدْ فَزِعَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَانْطَلَقَ النَّاسُ قِبَلَ الصَّوْتِ، فَاسْتَقْبَلَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَدْ سَبَقَ النَّاسَ إِلَى الصَّوْتِ وَهْوَ يَقُولُ ‏"‏ لَنْ تُرَاعُوا، لَنْ تُرَاعُوا ‏"‏‏.‏ وَهْوَ عَلَى فَرَسٍ لأَبِي طَلْحَةَ عُرْىٍ مَا عَلَيْهِ سَرْجٌ، فِي عُنُقِهِ سَيْفٌ فَقَالَ ‏"‏ لَقَدْ وَجَدْتُهُ بَحْرًا ‏"‏‏.‏ أَوْ ‏"‏ إِنَّهُ لَبَحْرٌ ‏"‏‏.‏

Амр ибн Авн, Ҳаммод ибн Зайддан, у Собитдан, у Анасдан ривоят қилади: У: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам одамларнинг энг гўзали, энг сахийси ва энг ботири (жасури) эдилар. Бир кеча Мадина аҳли чўчиб (қўрқиб) кетди, одамлар товуш томон (йўлга) чиқдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни кутиб олдилар — у киши одамлардан олдин товушга (етиб) борган эдилар ва: «Қўрқманглар, қўрқманглар» дер эдилар. У киши Абу Талҳанинг отида — эгарсиз, яланг (от) устида, бўйнларида қилич (билан) — эдилар. У: «Мен уни (отни) денгиздек (чопқир) топдйм» — ёки: «Албатта у денгиз(дек)дир» дедилар, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ مَا سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ قَطُّ فَقَالَ لاَ‏.‏

Муҳаммад ибн Касир, Суфёндан, у Ибнул Мункадирдан ривоят қилади: У: Жобирни (розияллаҳу анҳу) шундай деяётганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан бирор нарса сўралса, ҳеч қачон: Йўқ, демаганлар.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو يُحَدِّثُنَا إِذْ قَالَ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاحِشًا وَلاَ مُتَفَحِّشًا، وَإِنَّهُ كَانَ يَقُولُ ‏ "‏ إِنَّ خِيَارَكُمْ أَحَاسِنُكُمْ أَخْلاَقًا ‏"‏‏.‏

Умар ибн Ҳафс, отасидан: Бизга Аъмаш: Менга Шақиқ, у Масруқдан айтиб берди: У: Биз Абдуллаҳ ибн Амр билан ўтирган эдик, у бизга айтиб берар эди, бирдан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам фаҳш сўзловчи ҳам, қасдан қўполлик қилувчи ҳам эмас эдилар, ва у киши: «Албатта сизларнинг энг яхшиларингиз — ахлоқи энг гўзалингиздир» дер эдилар, деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِبُرْدَةٍ‏.‏ فَقَالَ سَهْلٌ لِلْقَوْمِ أَتَدْرُونَ مَا الْبُرْدَةُ فَقَالَ الْقَوْمُ هِيَ شَمْلَةٌ‏.‏ فَقَالَ سَهْلٌ هِيَ شَمْلَةٌ مَنْسُوجَةٌ فِيهَا حَاشِيَتُهَا ـ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكْسُوكَ هَذِهِ‏.‏ فَأَخَذَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُحْتَاجًا إِلَيْهَا، فَلَبِسَهَا، فَرَآهَا عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الصَّحَابَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَحْسَنَ هَذِهِ فَاكْسُنِيهَا‏.‏ فَقَالَ ‏ "‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَمَهُ أَصْحَابُهُ قَالُوا مَا أَحْسَنْتَ حِينَ رَأَيْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَخَذَهَا مُحْتَاجًا إِلَيْهَا، ثُمَّ سَأَلْتَهُ إِيَّاهَا، وَقَدْ عَرَفْتَ أَنَّهُ لاَ يُسْأَلُ شَيْئًا فَيَمْنَعَهُ‏.‏ فَقَالَ رَجَوْتُ بَرَكَتَهَا حِينَ لَبِسَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَعَلِّي أُكَفَّنُ فِيهَا‏.‏

Саид ибн Абу Марям, Абу Ғассондан: Менга Абу Ҳозим, у Саҳл ибн Саъддан айтиб берди: У: Бир аёл Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга бир бурда (чопон) келтирди. Саҳл қавмга: Бурда нима эканини биласизларми? деди. Қавм: У — шамла (ридолик мато), деди. Саҳл: У — ҳошияси (чекка)си тўқилган шамладир, деди. У: Эй Расулуллаҳ, мен буни сенга кийдирай (деб келтирдим), деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни — унга муҳтож ҳолда — олдилар ва уни кийдилар. Саҳобалардан бир киши уни у кишининг устида кўрди ва: Эй Расулуллаҳ, бу қанча чиройли, менга уни кийдиринг, деди. У: «Ҳа» дедилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам турганларида, саҳобалари уни (ҳалиги кишини) маломат қилдилар: Сен яхши қилмадинг — Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг уни муҳтож ҳолда олганларини кўрдинг, сўнг уни ундан сўрадинг, ҳолбуки сен у кишидан бирор нарса сўралса, уни ман қилмасликларини билар эдинг, дедилар. У: Мен унинг баракасини умид қилдим — Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни кийганларида — эҳтимол мен унда кафанланаман (деб), деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَتَقَارَبُ الزَّمَانُ وَيَنْقُصُ الْعَمَلُ، وَيُلْقَى الشُّحُّ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَمَا الْهَرْجُ قَالَ ‏"‏ الْقَتْلُ، الْقَتْلُ ‏"‏‏.‏

Абул Ямон, Шуъайбдан, у Зуҳрийдан: Менга Ҳумайд ибн Абдураҳмон хабар берди: Абу Ҳурайра: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Замон бир-бирига яқинлашади, амал камаяди, бахиллик (шуҳ) ташланади (пайдо бўлади) ва ҳарж кўпаяди» дедилар. Улар: Ҳарж нима? дедилар. У: «Қатл, қатл (ўлдириш)» дедилар, деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، سَمِعَ سَلاَّمَ بْنَ مِسْكِينٍ، قَالَ سَمِعْتُ ثَابِتًا، يَقُولُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَدَمْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ، فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ‏.‏ وَلاَ لِمَ صَنَعْتَ وَلاَ أَلاَّ صَنَعْتَ‏.‏

Мусо ибн Исмоил: Салом ибн Мискинни эшитди: Собитни эшитдим: Бизга Анас (розияллаҳу анҳу) айтиб берди: У: Мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга ўн йил хизмат қилдим, у киши менга ҳеч қачон «уф» демадилар; «Нимага (буни) қилдинг?» ёки «Нимага (уни) қилмадинг?» ҳам демадилар.