حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَعْضِ نِسَائِهِ وَمَعَهُنَّ أُمُّ سُلَيْمٍ فَقَالَ " وَيْحَكَ يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقًا بِالْقَوَارِيرِ ". قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ فَتَكَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَلِمَةٍ، لَوْ تَكَلَّمَ بَعْضُكُمْ لَعِبْتُمُوهَا عَلَيْهِ قَوْلُهُ " سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ ".
Мусаддад, Исмоилдан: Бизга Айюб, у Абу Қилобадан, у Анас ибн Моликдан (розияллаҳу анҳу) ривоят қилади: У: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам хотинларидан баъзиларининг олдига келдилар — улар билан Умму Сулайм (ҳам) бор эди. У киши: «Вой сенга, эй Анжаша, шиша(идиш)ларни оҳиста ҳайда» дедилар. Абу Қилоба: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам бир калима айтдилар — агар уни сизларнинг биронтаси айтса, сиз уни унга айб қилар эдингиз — у кишининг: «Шиша(идиш)ларни (оҳиста) ҳайда» сўзидир (аёлларни шишага ўхшатди), деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً ".
Абул Ямон, Шуъайбдан, у Зуҳрийдан: Менга Абу Бакр ибн Абдураҳмон хабар берди: Марвон ибнул Ҳакам унга хабар берди: Абдураҳмон ибнул Асвад ибн Абдияғус унга хабар берди: Убай ибн Каъб унга хабар берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Албатта шеърда (баъзан) ҳикмат бўлади» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي إِذْ أَصَابَهُ حَجَرٌ فَعَثَرَ فَدَمِيَتْ إِصْبَعُهُ فَقَالَ " هَلْ أَنْتِ إِلاَّ إِصْبَعٌ دَمِيتِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا لَقِيتِ ".
Абу Нуайм, Суфёндан, у Асвад ибн Қайсдан ривоят қилади: Жундабни шундай деяётганини эшитдйм: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам юриб кетаётганларида, бирдан у кишига тош тегди ва қоқилдилар, бармоқлари қонади. У киши: «Сен — қонаган бир бармоқдан бошқа нима? Сен учраган нарса Аллаҳ йўлидадир» дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا الشَّاعِرُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلُ ". وَكَادَ أُمَيَّةُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ.
Ибн Башшор, Ибн Маҳдийдан: Бизга Суфён, у Абдулмаликдан: Бизга Абу Салама, у Абу Ҳурайрадан (розияллаҳу анҳу) айтиб берди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Шоир айтган энг рост сўз — Лабиднинг сўзидир: Огоҳ бўл! Аллаҳдан бошқа ҳар бир нарса ботилдир» дедилар. Умайя ибн Абус Салт эса исломга киришга яқин (қолди-ю, кирмади).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَسِرْنَا لَيْلاً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ، قَالَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا، فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءٌ لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ هَذَا السَّائِقُ ". قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ. فَقَالَ " يَرْحَمُهُ اللَّهُ ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْ أَمْتَعْتَنَا بِهِ. قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ، فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ الْيَوْمَ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا هَذِهِ النِّيرَانُ، عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ". قَالُوا عَلَى لَحْمٍ. قَالَ " عَلَى أَىِّ لَحْمٍ ". قَالُوا عَلَى لَحْمِ حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَهْرِقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ". فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ " أَوْ ذَاكَ ". فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ، فَتَنَاوَلَ بِهِ يَهُودِيًّا لِيَضْرِبَهُ، وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ، فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاحِبًا. فَقَالَ لِي " مَا لَكَ ". فَقُلْتُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ. قَالَ " مَنْ قَالَهُ ". قُلْتُ قَالَهُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ الأَنْصَارِيُّ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَبَ مَنْ قَالَهُ، إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ـ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ـ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ، قَلَّ عَرَبِيٌّ نَشَأَ بِهَا مِثْلَهُ ".
Қутайба ибн Саид, Ҳотим ибн Исмоилдан, у Язид ибн Абу Убайддан, у Салама ибнул Акваъдан ривоят қилади: У: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Хайбарга чиқдик ва кечаси юрдик. Қавмдан бир киши Омир ибнул Акваъга: Бизга ўз (шеърларинг)дан эшиттирмайсанми? деди. Омир шеър айтувчи киши эди, у (туядан) тушиб, қавм билан бирга ҳудо (шеър) айта бошлади: «Аллаҳим, агар Сен бўлмаганингда, биз ҳидоят топмас, садақа бермас, намоз ўқимас эдик; бас, Сенга фидо бўлайлик, мағфират қил биз қилган (гуноҳ)ларни; ва (душман) билан учрашсак, оёқларни собит қил; бизга сокинлик (осойишталик) тушир; албатта биз чақирилсак, келамиз — улар (душман) чақириб (ёрдам сўраб), бизга ишондилар (суяндилар)». Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бу ҳайдовчи (шеър айтувчи) ким?» дедилар. Улар: Омир ибнул Акваъ, дедилар. У: «Аллаҳ унга раҳм қилсин» дедилар. Қавмдан бир киши: Эй Аллаҳнинг Набийси, (шаҳидлик унга) вожиб бўлди; кошки бизни у билан (баҳраманд қилишда) кўпроқ фойдалантирган бўлсангиз (эди), деди. Биз Хайбарга келдик ва уларни қамал қилдик, ҳатто бизга қаттиқ очлик етди, сўнг Аллаҳ уни (Хайбарни) уларга (мусулмонларга) фатҳ қилди. Одамлар уни (Хайбар) фатҳ бўлган куни кеч кирганида, кўп ўт ёқдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бу ўтлар нима? Нима устида ёқяпсизлар?» дедилар. Улар: Гўшт устида, дедилар. У: «Қайси гўшт устида?» дедилар. Улар: Уй эшаклари гўшти устида, дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Уни тўкинглар ва (қозонларни) синдиринглар» дедилар. Бир киши: Эй Расулуллаҳ, ёки уни тўкиб (қозонларни) ювайликми? деди. У: «Ёки шундай (қилинглар)» дедилар. Қавм саф тортганида, Омирнинг қиличида қисқалик (калта) бор эди, у билан яҳудийни урмоқчи бўлди, қиличининг учи қайтар (қайтиб келди) ва Омирнинг тиззасига тегди, у шундан ўлди. Улар қайтганларида, Салама: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени рангим ўчган (хира) ҳолда кўрдилар ва менга: «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: Отам-онам сенга фидо бўлсин, улар Омирнинг амали беҳуда кетди (бош кетди) деб ўйлаяпдилар, дедим. У: «Ким айтди уни?» дедилар. Мен: Уни фалон, фалон, фалон ва Усайд ибнул Ҳузайр Ансорий айтди, дедим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Уни айтган ёлғон айтди; албатта унга икки ажр бор — ва икки бармоқларини бирлаштирдилар — албатта у ҳаракат қилувчи, жиҳод қилувчидир; араблардан унга ўхшаб (яхши) ўсган (киши) кам» дедилар, деди.