حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَدْرَكَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ وَهْوَ يَسِيرُ فِي رَكْبٍ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ " أَلاَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ، مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ، أَوْ لِيَصْمُتْ ".
Абдуллаҳ ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) (ривоят қилди): Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Умар ибн Хаттобни бир карвонда отаси билан қасам ичиб кетаётган ҳолда топди. Деди: "Огоҳ бўлинглар! Албатта Аллаҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради. Ким қасам ичмоқчи бўлса, Аллаҳ билан қасам ичсин ёки жим турсин."
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ سَالِمٌ قَالَ ابْنُ عُمَرَ سَمِعْتُ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ". قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا مُنْذُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَاكِرًا وَلاَ آثِرًا. قَالَ مُجَاهِدٌ {أَوْ أَثَرَةٍ مِنْ عِلْمٍ} يَأْثُرُ عِلْمًا. تَابَعَهُ عُقَيْلٌ وَالزُّبَيْدِيُّ وَإِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ. وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَمَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عُمَرَ.
Салим айтди: Ибн Умар айтди: Умарни шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: "Албатта Аллаҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради" деди. Умар: "Валлаҳи, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (буни) эшитганимдан бери мен улар билан на ўзим (ёдга олиб), на бошқадан нақл қилиб қасам ичдим" деди. (Мужоҳид: "ав асаратин мин илм" — илмни нақл қилади, маъносида.)
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهُ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ".
Абдуллаҳ ибн Умар (розияллаҳу анҳумо) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: "Оталарингиз билан қасам ичманглар."
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كَانَ بَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ وَبَيْنَ الأَشْعَرِيِّينَ وُدٌّ وَإِخَاءٌ، فَكُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ إِلَى الطَّعَامِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ آكُلَهُ. فَقَالَ قُمْ فَلأُحَدِّثَنَّكَ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ " وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ". فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ فَسَأَلَ عَنَّا. فَقَالَ " أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ". فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا حَلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْمِلُنَا وَمَا عِنْدَهُ مَا يَحْمِلُنَا ثُمَّ حَمَلَنَا، تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ إِنَّا أَتَيْنَاكَ لِتَحْمِلَنَا فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا، وَمَا عِنْدَكَ مَا تَحْمِلُنَا. فَقَالَ " إِنِّي لَسْتُ أَنَا حَمَلْتُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ".
Заҳдам айтди: Жарм қабиласи билан Ашъарийлар орасида дўстлик ва биродарлик бор эди. Абу Мусо ал-Ашъарий ҳузурида эдик. Унга товуқ гўшти бўлган таом келтирилди. Ёнида Бану Таймиллаҳдан, маволилардек қизғиш бир киши бор эди. Уни таомга таклиф қилди. У: "Мен уни (товуқни) бир нарса еяётганини кўриб, ундан жирканиб, уни емасликка қасам ичдим" деди. (Абу Мусо): "Тур, мен сенга бу ҳақда айтиб берай. Мен Ашъарийлардан бир гуруҳ билан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га келиб, ундан улов сўрадим. У: «Валлаҳи, сизларни уламайман, менда сизларни улайдиган нарса ҳам йўқ» деди. Кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га (урушда) ўлжа қилинган туялар келтирилди. Бизни сўради ва: «Ашъарийлар гуруҳи қани?» деди. Бизга оқ ўркачли бешта туяни буюрди. Йўлга чиққанимизда: «Нима қилдик? Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизни уламасликка қасам ичди, ундан уламайдиган нарса йўқ эди, кейин бизни улади. Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни қасамидан ғафлатда қолдирдик (эслатмадик). Валлаҳи, ҳеч қачон нажот топмаймиз» дедик. Унга қайтиб: «Биз сенга бизни улашинг учун келдик, сен бизни уламасликка қасам ичдинг, сенда бизни улайдиган нарса йўқ эди» дедик. Деди: «Мен сизларни уламадим, балки Аллаҳ сизларни улади. Валлаҳи, мен бир қасамга қасам ичиб, ундан бошқасини яхшироқ кўрмайман, магар яхши бўлганини қилиб, уни (қасамни) бузаман (каффоратини бераман)»."