باب فِي الزَّكَاةِ وَأَنْ لاَ يُفَرَّقَ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ، وَلاَ يُجْمَعَ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ، خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَتَبَ لَهُ فَرِيضَةَ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ ".
Анас (ривоят қилди): Абу Бакр унга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) фарз қилган садақа (закот) фаризасини ёзди: "(Закотдан) қўрқиб, ажрагани бирга жамланмайди, жамлангани эса ажратилмайди (яъни закотни камайтириш учун мол бирлаштирилмайди ёки ажратилмайди)."
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَائِرَ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الصَّلاَةِ فَقَالَ " الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ، إِلاَّ أَنْ تَطَوَّعَ شَيْئًا ". فَقَالَ أَخْبِرْنِي بِمَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الصِّيَامِ قَالَ " شَهْرَ رَمَضَانَ، إِلاَّ أَنْ تَطَوَّعَ شَيْئًا ". قَالَ أَخْبِرْنِي بِمَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الزَّكَاةِ قَالَ فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَرَائِعَ الإِسْلاَمِ. قَالَ وَالَّذِي أَكْرَمَكَ لاَ أَتَطَوَّعُ شَيْئًا وَلاَ أَنْقُصُ مِمَّا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ شَيْئًا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ ". أَوْ " دَخَلَ الْجَنَّةَ إِنْ صَدَقَ ". وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ فِي عِشْرِينَ وَمِائَةِ بَعِيرٍ حِقَّتَانِ. فَإِنْ أَهْلَكَهَا مُتَعَمِّدًا، أَوْ وَهَبَهَا أَوِ احْتَالَ فِيهَا فِرَارًا مِنَ الزَّكَاةِ، فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ.
Талҳа ибн Убайдуллаҳ (ривоят қилди): Бир аъробий Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га сочлари тўзғиган ҳолда келиб: "Эй Расулуллаҳ, Аллаҳ менга намоздан нимани фарз қилганини айтиб бер" деди. Деди: "Бешта намозни — магар сен бирор (нафл) татаввуъ қилсанг бундан бошқа." У: "Аллаҳ менга рўзадан нимани фарз қилганини айтиб бер" деди. Деди: "Рамазон ойини — магар бирор татаввуъ қилсанг бундан бошқа." У: "Аллаҳ менга закотдан нимани фарз қилганини айтиб бер" деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга Ислом шариатларини айтиб берди. У: "Сени улуғлаган Зотга қасамки, мен бирор (нафл) татаввуъ қилмайман, Аллаҳ менга фарз қилгандан бирор нарсани ҳам камайтирмайман" деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Агар рост айтса, нажот топди" — ёки: "Агар рост айтса, жаннатга кирди" деди. Баъзи одамлар (ҳийла қилувчилар): "Бир юз йигирма туяда иккита ҳиққа (закот) бор; агар уни атайин ҳалок қилса, ёки ҳадя қилса, ёки закотдан қочиб унда ҳийла қилса, унга ҳеч нарса йўқ" деди.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَكُونُ كَنْزُ أَحَدِكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ، يَفِرُّ مِنْهُ صَاحِبُهُ فَيَطْلُبُهُ وَيَقُولُ أَنَا كَنْزُكَ. قَالَ وَاللَّهِ لَنْ يَزَالَ يَطْلُبُهُ حَتَّى يَبْسُطَ يَدَهُ فَيُلْقِمَهَا فَاهُ ". وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا مَا رَبُّ النَّعَمِ لَمْ يُعْطِ حَقَّهَا، تُسَلَّطُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، تَخْبِطُ وَجْهَهُ بِأَخْفَافِهَا ". وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ فِي رَجُلٍ لَهُ إِبِلٌ، فَخَافَ أَنْ تَجِبَ عَلَيْهِ الصَّدَقَةُ، فَبَاعَهَا بِإِبِلٍ مِثْلِهَا، أَوْ بِغَنَمٍ، أَوْ بِبَقَرٍ، أَوْ بِدَرَاهِمَ، فِرَارًا مِنَ الصَّدَقَةِ بِيَوْمٍ، احْتِيَالاً فَلاَ بَأْسَ عَلَيْهِ، وَهْوَ يَقُولُ إِنْ زَكَّى إِبِلَهُ قَبْلَ أَنْ يَحُولَ الْحَوْلُ بِيَوْمٍ أَوْ بِسَنَةٍ، جَازَتْ عَنْهُ.
Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: "Бирингизнинг (закоти берилмаган) хазинангиз қиёмат кунида кал (боши туксиз) илон бўлиб (келади), эгаси ундан қочади, у эса уни қувади ва: «Мен сенинг хазинангман» дейди. Валлаҳи, у уни қувишда давом этади, то (эгаси) қўлини ёзиб, уни оғзига солгунча." Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Чорва эгаси унинг ҳақини (закотини) бермаса, қиёмат кунида у (чорва) унга ҳоким қилинади — унинг юзини туёқлари билан тепади (янчади)." Баъзи одамлар (ҳийла қилувчилар): "Бир кишининг туялари бўлса, унга садақа (закот) вожиб бўлишидан қўрқиб, уни ўшандек туялар, ёки қўйлар, ёки сигирлар, ёки дирҳамлар билан — закотдан бир кун (олдин) қочиб, ҳийла қилиб — сотса, унга зарар йўқ" деди; ва у: "Агар туясини, йил (ҳавл) айланишидан бир кун ёки бир йил олдин закот қилса, ундан ўтади" деди.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَكُونُ كَنْزُ أَحَدِكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ، يَفِرُّ مِنْهُ صَاحِبُهُ فَيَطْلُبُهُ وَيَقُولُ أَنَا كَنْزُكَ. قَالَ وَاللَّهِ لَنْ يَزَالَ يَطْلُبُهُ حَتَّى يَبْسُطَ يَدَهُ فَيُلْقِمَهَا فَاهُ ". وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا مَا رَبُّ النَّعَمِ لَمْ يُعْطِ حَقَّهَا، تُسَلَّطُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، تَخْبِطُ وَجْهَهُ بِأَخْفَافِهَا ". وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ فِي رَجُلٍ لَهُ إِبِلٌ، فَخَافَ أَنْ تَجِبَ عَلَيْهِ الصَّدَقَةُ، فَبَاعَهَا بِإِبِلٍ مِثْلِهَا، أَوْ بِغَنَمٍ، أَوْ بِبَقَرٍ، أَوْ بِدَرَاهِمَ، فِرَارًا مِنَ الصَّدَقَةِ بِيَوْمٍ، احْتِيَالاً فَلاَ بَأْسَ عَلَيْهِ، وَهْوَ يَقُولُ إِنْ زَكَّى إِبِلَهُ قَبْلَ أَنْ يَحُولَ الْحَوْلُ بِيَوْمٍ أَوْ بِسَنَةٍ، جَازَتْ عَنْهُ.
Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу) айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: "Бирингизнинг (закоти берилмаган) хазинангиз қиёмат кунида кал (боши туксиз) илон бўлиб (келади), эгаси ундан қочади, у эса уни қувади ва: «Мен сенинг хазинангман» дейди. Валлаҳи, у уни қувишда давом этади, то (эгаси) қўлини ёзиб, уни оғзига солгунча." Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Чорва эгаси унинг ҳақини (закотини) бермаса, қиёмат кунида у (чорва) унга ҳоким қилинади — унинг юзини туёқлари билан тепади (янчади)." Баъзи одамлар (ҳийла қилувчилар): "Бир кишининг туялари бўлса, унга садақа (закот) вожиб бўлишидан қўрқиб, уни ўшандек туялар, ёки қўйлар, ёки сигирлар, ёки дирҳамлар билан — закотдан бир кун (олдин) қочиб, ҳийла қилиб — сотса, унга зарар йўқ" деди; ва у: "Агар туясини, йил (ҳавл) айланишидан бир кун ёки бир йил олдин закот қилса, ундан ўтади" деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ الأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ، تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْضِهِ عَنْهَا ". وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِذَا بَلَغَتِ الإِبِلُ عِشْرِينَ، فَفِيهَا أَرْبَعُ شِيَاهٍ، فَإِنْ وَهَبَهَا قَبْلَ الْحَوْلِ أَوْ بَاعَهَا، فِرَارًا وَاحْتِيَالاً لإِسْقَاطِ الزَّكَاةِ، فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ، وَكَذَلِكَ إِنْ أَتْلَفَهَا فَمَاتَ، فَلاَ شَىْءَ فِي مَالِهِ.
Ибн Аббос айтди: Саъд ибн Убода ал-Ансорий Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан онаси зиммасида бўлган назр ҳақида фатва сўради — у (онаси) уни адо этмасдан олдин вафот этган эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): "Уни онаси номидан адо эт" деди. Баъзи одамлар (ҳийла қилувчилар): "Туялар йигирмага етса, унда тўрт қўй (закот) бор; агар уни йил (ҳавл)дан олдин ҳадя қилса ёки сотса — закотни соқит қилиш учун қочиб ва ҳийла қилиб — унга ҳеч нарса йўқ; худди шундай, агар уни нобуд қилса ва (ўзи) ўлса, молида ҳеч нарса (закот) йўқ" деди.