Қавм олдида бир гап айтиб, кейин бошқача сўзлаш

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ لَمَّا خَلَعَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ يَزِيدَ بْنَ مُعَاوِيَةَ جَمَعَ ابْنُ عُمَرَ حَشَمَهُ وَوَلَدَهُ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ يُنْصَبُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏‏.‏ وَإِنَّا قَدْ بَايَعْنَا هَذَا الرَّجُلَ عَلَى بَيْعِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَإِنِّي لاَ أَعْلَمُ غَدْرًا أَعْظَمَ مِنْ أَنْ يُبَايَعَ رَجُلٌ عَلَى بَيْعِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، ثُمَّ يُنْصَبُ لَهُ الْقِتَالُ، وَإِنِّي لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا مِنْكُمْ خَلَعَهُ، وَلاَ بَايَعَ فِي هَذَا الأَمْرِ، إِلاَّ كَانَتِ الْفَيْصَلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ‏.‏

Нофеъ айтди: Мадина аҳли Язид ибн Муовияни (байъатдан) чиқариб ташлаганларида, Ибн Умар ўз хизматкорлари ва болаларини йиғиб: "Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни: «Ҳар бир ғаддор учун қиёмат куни бир байроқ тикилади» деганини эшитдим. Биз бу кишига (Язидга) Аллаҳ ва Расули байъати узра байъат бердик. Мен бир кишига Аллаҳ ва Расули байъати узра байъат қилинганидан кейин, унга қарши жанг тикишдан кўра каттароқ ғадрни билмайман. Сиздан бирортангиз уни (байъатдан) чиқариб ташласа ёки бу ишда (бошқага) байъат қилса — бу мен билан унинг орасида (ажралиш) файсали бўлур" деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، قَالَ لَمَّا كَانَ ابْنُ زِيَادٍ وَمَرْوَانُ بِالشَّأْمِ، وَوَثَبَ ابْنُ الزُّبَيْرِ بِمَكَّةَ، وَوَثَبَ الْقُرَّاءُ بِالْبَصْرَةِ، فَانْطَلَقْتُ مَعَ أَبِي إِلَى أَبِي بَرْزَةَ الأَسْلَمِيِّ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَيْهِ فِي دَارِهِ وَهْوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ عُلِّيَّةٍ لَهُ مِنْ قَصَبٍ، فَجَلَسْنَا إِلَيْهِ فَأَنْشَأَ أَبِي يَسْتَطْعِمُهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ يَا أَبَا بَرْزَةَ أَلاَ تَرَى مَا وَقَعَ فِيهِ النَّاسُ فَأَوَّلُ شَىْءٍ سَمِعْتُهُ تَكَلَّمَ بِهِ إِنِّي احْتَسَبْتُ عِنْدَ اللَّهِ أَنِّي أَصْبَحْتُ سَاخِطًا عَلَى أَحْيَاءِ قُرَيْشٍ، إِنَّكُمْ يَا مَعْشَرَ الْعَرَبِ كُنْتُمْ عَلَى الْحَالِ الَّذِي عَلِمْتُمْ مِنَ الذِّلَّةِ وَالْقِلَّةِ وَالضَّلاَلَةِ، وَإِنَّ اللَّهَ أَنْقَذَكُمْ بِالإِسْلاَمِ وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَلَغَ بِكُمْ مَا تَرَوْنَ، وَهَذِهِ الدُّنْيَا الَّتِي أَفْسَدَتْ بَيْنَكُمْ، إِنَّ ذَاكَ الَّذِي بِالشَّأْمِ وَاللَّهِ إِنْ يُقَاتِلُ إِلاَّ عَلَى الدُّنْيَا‏.‏

Абул Минҳол айтди: Ибн Зиёд ва Марвон Шомда, Ибн Зубайр Маккада қўзғолган, қурролар (қорилар) Басрада қўзғолган пайтда, мен отам билан Абу Барза ал-Асламийнинг олдига бордим, то унинг уйига кирдик — у қамишдан қилинган соябони остида ўтирган эди. Биз унга (яқин) ўтирдик. Отам ундан ҳадис (сўрашни) бошлади: "Эй Абу Барза, одамлар тушган (фитна)ни кўрмаяпсанми?" деди. Мен эшитган биринчи нарса шу бўлди: "Мен Қурайш тириклари (қабилалари)га ғазабланган ҳолда тонгни оттирганимни Аллаҳ ҳузурида (савоб деб) ҳисобладим. Эй араб жамоаси, сиз хорлик, озлик ва адашув — ўзингиз билган — ҳолда эдинг. Аллаҳ сизни Ислом ва Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан қутқарди, то сиз кўраётган (мартабага) етказди. Мана шу дунё — сизни ўзаро бузди. Албатта Шомдаги ўша (киши) — валлаҳи — фақат дунё учун жанг қиляпти" деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ وَاصِلٍ الأَحْدَبِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، قَالَ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ الْيَوْمَ شَرٌّ مِنْهُمْ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانُوا يَوْمَئِذٍ يُسِرُّونَ وَالْيَوْمَ يَجْهَرُونَ‏.‏

Ҳузайфа ибн ал-Яман айтди: Бугунги мунофиқлар Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонидаги(лар)дан ёмонроқ — ўшанда яшириб (нифоқ) қилардилар, бугун эса ошкора қиляптилар.

حَدَّثَنَا خَلاَّدٌ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ إِنَّمَا كَانَ النِّفَاقُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَّا الْيَوْمَ فَإِنَّمَا هُوَ الْكُفْرُ بَعْدَ الإِيمَانِ‏.‏

Ҳузайфа айтди: Нифоқ фақат Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида (бўлган) эди, бугунги (кун)да эса у — иймондан кейинги куфрдир.