باب مَثَلِ الْمُنْفِقِ وَالْبَخِيلِ
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ عَمْرٌو وَحَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الْمُنْفِقِ وَالْمُتَصَدِّقِ كَمَثَلِ رَجُلٍ عَلَيْهِ جُبَّتَانِ أَوْ جُنَّتَانِ مِنْ لَدُنْ ثُدِيِّهِمَا إِلَى تَرَاقِيهِمَا فَإِذَا أَرَادَ الْمُنْفِقُ - وَقَالَ الآخَرُ فَإِذَا أَرَادَ الْمُتَصَدِّقُ - أَنْ يَتَصَدَّقَ سَبَغَتْ عَلَيْهِ أَوْ مَرَّتْ وَإِذَا أَرَادَ الْبَخِيلُ أَنْ يُنْفِقَ قَلَصَتْ عَلَيْهِ وَأَخَذَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ مَوْضِعَهَا حَتَّى تُجِنَّ بَنَانَهُ وَتَعْفُوَ أَثَرَهُ " . قَالَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَالَ يُوَسِّعُهَا فَلاَ تَتَّسِعُ .
Абу Ҳурайра Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди). Амр айтди: Бизга Суфён ибн Уяйна сўзлади ва: Ибн Журайж, Ҳасан ибн Муслимдан, у Товусдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан айтди: У: «Инфоқ қилувчи ва садақа қилувчининг мисоли — кўкракларидан ўмров(жиғилдон)ларигача устида икки жубба (ёки икки темир зирҳ) бўлган киши мислидир; бас инфоқ қилувчи — бошқаси: садақа қилувчи деди — садақа қилмоқчи бўлса, (зирҳ) унга кенг тортади (ёйилади) ёки ўтади; бахил эса инфоқ қилмоқчи бўлса, (зирҳ) унга тораяди ва ҳар бир ҳалқа ўз жойини олади, то бармоқларини қамраб, изини ўчиргунча» деди. Абу Ҳурайра айтди: Бас у (Набий): «У уни кенгайтиришга уринади, аммо кенгаймайди» деди.
حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ أَبُو أَيُّوبَ الْغَيْلاَنِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، - يَعْنِي الْعَقَدِيَّ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَثَلَ الْبَخِيلِ وَالْمُتَصَدِّقِ كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا جُنَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ قَدِ اضْطُرَّتْ أَيْدِيهِمَا إِلَى ثُدَيِّهِمَا وَتَرَاقِيهِمَا فَجَعَلَ الْمُتَصَدِّقُ كُلَّمَا تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ انْبَسَطَتْ عَنْهُ حَتَّى تُغَشِّيَ أَنَامِلَهُ وَتَعْفُوَ أَثَرَهُ وَجَعَلَ الْبَخِيلُ كُلَّمَا هَمَّ بِصَدَقَةٍ قَلَصَتْ وَأَخَذَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ مَكَانَهَا " . قَالَ فَأَنَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ بِإِصْبَعِهِ فِي جَيْبِهِ فَلَوْ رَأَيْتَهُ يُوَسِّعُهَا وَلاَ تَوَسَّعُ .
Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бахил ва садақа қилувчининг мисолини келтирди: «(Улар) — устларида темирдан икки зирҳ бўлиб, қўллари кўкраклари ва ўмровларига (зўрға) етадиган икки киши мислидир; бас садақа қилувчи — ҳар гал бир садақа қилса, (зирҳ) ундан кенгаяди (ёйилади), то бармоқ учларини ёпади ва изини ўчиради; бахил эса — ҳар гал бир садақа қилишни кўнглига келтирса, (зирҳ) тораяди ва ҳар бир ҳалқа ўз жойини олади» деди. Абу Ҳурайра: «Бас мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни — бармоғи билан ёқасида (шундай) ишора қилаётганини кўрдим; агар уни кўрганингда эди — уни кенгайтирмоқчи бўлиб, (зирҳ) кенгаймайди (эди)» деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيُّ، عَنْ وُهَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَثَلُ الْبَخِيلِ وَالْمُتَصَدِّقِ مَثَلُ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا جُنَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ إِذَا هَمَّ الْمُتَصَدِّقُ بِصَدَقَةٍ اتَّسَعَتْ عَلَيْهِ حَتَّى تُعَفِّيَ أَثَرَهُ وَإِذَا هَمَّ الْبَخِيلُ بِصَدَقَةٍ تَقَلَّصَتْ عَلَيْهِ وَانْضَمَّتْ يَدَاهُ إِلَى تَرَاقِيهِ وَانْقَبَضَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ إِلَى صَاحِبَتِهَا " . قَالَ فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " فَيَجْهَدُ أَنْ يُوَسِّعَهَا فَلاَ يَسْتَطِيعُ " .
Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бахил ва садақа қилувчининг мисоли — устларида темирдан икки зирҳ бўлган икки киши мислидир; садақа қилувчи садақа қилишни кўнглига келтирса, (зирҳ) унга кенгаяди, то изини ўчиргунча; бахил эса садақа қилишни кўнглига келтирса, (зирҳ) унга тораяди ва қўллари ўмровларига қисилади ҳамда ҳар бир ҳалқа ўз шеригига тортилади (қисилади)» деди. (Абу Ҳурайра) айтди: Бас мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни: «У уни кенгайтиришга уринади, аммо қодир бўлмайди» деб айтаётган ҳолда эшитдим.