حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي، سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أُصِيبَ رَجُلٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثِمَارٍ ابْتَاعَهَا فَكَثُرَ دَيْنُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَصَدَّقُوا عَلَيْهِ " . فَتَصَدَّقَ النَّاسُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَبْلُغْ ذَلِكَ وَفَاءَ دَيْنِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِغُرَمَائِهِ " خُذُوا مَا وَجَدْتُمْ وَلَيْسَ لَكُمْ إِلاَّ ذَلِكَ " .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Лайс Букайрдан, у Иёз ибн Абдуллаҳдан, у Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида бир киши ўзи сотиб олган меваларда (офат туфайли) зарар кўрди ва қарзи кўпайди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Унга садақа қилинглар» деди. Одамлар унга садақа қилди, бироқ бу унинг қарзини узишга етмади. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг қарздорларига: «Топган (мавжуд) нарсангизни олинглар; сизларга шундан бошқа нарса йўқ» деди.
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
менга Юнус ибн Абдулаъло ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Амр ибн ал-Ҳорис Букайр ибн ал-Ашажждан шу иснод билан унга ўхшаш хабар берди.
وَحَدَّثَنِي غَيْرُ، وَاحِدٍ، مِنْ أَصْحَابِنَا قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، - وَهُوَ ابْنُ بِلاَلٍ - عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أُمَّهُ، عَمْرَةَ بِنْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَقُولُ سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَوْتَ خُصُومٍ بِالْبَابِ عَالِيَةً أَصْوَاتُهُمَا وَإِذَا أَحَدُهُمَا يَسْتَوْضِعُ الآخَرَ وَيَسْتَرْفِقُهُ فِي شَىْءٍ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لاَ أَفْعَلُ . فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمَا فَقَالَ " أَيْنَ الْمُتَأَلِّي عَلَى اللَّهِ لاَ يَفْعَلُ الْمَعْرُوفَ " . قَالَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَهُ أَىُّ ذَلِكَ أَحَبَّ .
Ва менга ашобимиздан бир неча киши ривоят қилиб: бизга Исмоил ибн Абу Увайс ривоят қилди, дедилар; менга акам Сулаймондан — у ибн Билол — у Яҳё ибн Саиддан, у Абу ар-Рижол Муҳаммад ибн Абдурраҳмондан ривоят қилдики, унинг онаси Амра бинт Абдурраҳмон деди: Мен Оишани шундай деяётганини эшитдим: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эшик олдида овозлари баланд (кўтарилган) икки даъволашгувчининг товушини эшитди — улардан бири иккинчисидан бирор нарсада (қарздан) чегирма сўрар ва унга юмшоқлик (рифқ) қилишини истар, у эса: «Аллаҳга қасамки, қилмайман» дерди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларнинг олдига чиқиб: «Аллаҳ номи билан қасам ичиб, яхшилик (маъруф) қилмайман деган ким?!» деди. У (қасам ичган): «Мен, ё Расулуллаҳ; унга ўша (чегирма)нинг хоҳлагани бўлсин» деди.
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ تَقَاضَى ابْنَ أَبِي حَدْرَدٍ دَيْنًا كَانَ لَهُ عَلَيْهِ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ فَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا حَتَّى سَمِعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي بَيْتِهِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَشَفَ سِجْفَ حُجْرَتِهِ وَنَادَى كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ فَقَالَ " يَا كَعْبُ " . فَقَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَأَشَارَ إِلَيْهِ بِيَدِهِ أَنْ ضَعِ الشَّطْرَ مِنْ دَيْنِكَ . قَالَ كَعْبٌ قَدْ فَعَلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُمْ فَاقْضِهِ " .
Бизга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан хабар берди, менга Абдуллаҳ ибн Каъб ибн Молик отасидан ривоят қилдики, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида масжидда Ибн Абу Ҳадраддан ўзининг ундаги қарзини талаб қилди. Уларнинг овозлари кўтарилди, ҳатто Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни уйида (туриб) эшитди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларнинг олдига чиқиб, ҳужрасининг пардасини кўтарди ва Каъб ибн Моликни чақириб: «Эй Каъб!» деди. У: «Лаббай, ё Расулуллаҳ» деди. У қўли билан унга: «Қарзингдан ярмини тушир» деб ишора қилди. Каъб: «Қилдим, ё Расулуллаҳ» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Тур, унга (қолганини) ўтаб бер» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،لا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، تَقَاضَى دَيْنًا لَهُ عَلَى ابْنِ أَبِي حَدْرَدٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ وَهْبٍ .
Ва бизга буни Ишоқ ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Усмон ибн Умар хабар берди, бизга Юнус аз-Зуҳрийдан, у Абдуллаҳ ибн Каъб ибн Моликдан хабар бердики, Каъб ибн Молик унга хабар бердики, у Ибн Абу Ҳадраддаги ўз қарзини талаб қилди — Ибн Ваҳбнинг ҳадиси мисли.
قَالَ مُسْلِمٌ وَرَوَى اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ، هُرْمُزَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ كَانَ لَهُ مَالٌ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حَدْرَدٍ الأَسْلَمِيِّ فَلَقِيَهُ فَلَزِمَهُ فَتَكَلَّمَا حَتَّى ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَمَرَّ بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " يَا كَعْبُ " . فَأَشَارَ بِيَدِهِ كَأَنَّهُ يَقُولُ النِّصْفَ فَأَخَذَ نِصْفًا مِمَّا عَلَيْهِ وَتَرَكَ نِصْفًا .
Муслим деди: Ва ал-Лайс ибн Саъд ривоят қилди, менга Жаъфар ибн Робиа Абдурраҳмон ибн Ҳурмуздан, у Абдуллаҳ ибн Каъб ибн Моликдан, у Каъб ибн Моликдан ривоят қилдики, унинг Абдуллаҳ ибн Абу Ҳадрад ал-Асламийда (ҳақи) моли бор эди. У уни учратиб, ундан (қарзини) талаб қилди (ёпишди). Улар гаплашди, ҳатто овозлари кўтарилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар ёнидан ўтиб: «Эй Каъб!» деди ва қўли билан «ярми» дегандек ишора қилди. Шунда у ундаги (ҳақнинг) ярмини олди ва ярмини (кечиб) қолдирди.