حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا رَجُلٌ يَمْشِي بِطَرِيقٍ وَجَدَ غُصْنَ شَوْكٍ عَلَى الطَّرِيقِ فَأَخَّرَهُ فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَغَفَرَ لَهُ " . وَقَالَ " الشُّهَدَاءُ خَمْسَةٌ الْمَطْعُونُ وَالْمَبْطُونُ وَالْغَرِقُ وَصَاحِبُ الْهَدْمِ وَالشَّهِيدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, у: «Моликка Сумаййдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилингани ҳақида) ўқиб бердим» деди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир киши йўлда юрар экан, йўл устида тиканли бир шохни топиб қолди, уни (йўлдан) четлатди. Аллаҳ унинг (бу ишидан) миннатдор бўлиб, уни мағфират қилди» дедилар. Ва у: «Шаҳидлар бештадир: вабодан ўлган, қорин (касаллиги) дан ўлган, сувга чўккан, вайрона (босиб қолиши) дан (ўлган) ва Аллаҳ азза ва жалла йўлидаги шаҳид» дедилар.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا تَعُدُّونَ الشَّهِيدَ فِيكُمْ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ شَهِيدٌ قَالَ " إِنَّ شُهَدَاءَ أُمَّتِي إِذًا لَقَلِيلٌ " . قَالُوا فَمَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " مَنْ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ مَاتَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ مَاتَ فِي الطَّاعُونِ فَهُوَ شَهِيدٌ وَمَنْ مَاتَ فِي الْبَطْنِ فَهُوَ شَهِيدٌ " . قَالَ ابْنُ مِقْسَمٍ أَشْهَدُ عَلَى أَبِيكَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ قَالَ " وَالْغَرِيقُ شَهِيدٌ " .
Ва менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Жарир Суҳайлдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, у: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Сизларнинг орангларда шаҳидни ким деб ҳисоблайсизлар?› дедилар. Улар: ‹Эй Расулуллаҳ, ким Аллаҳ йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир› дедилар. У: ‹Ундай бўлса, умматимнинг шаҳидлари оз бўлиб қолди-ку› дедилар. Улар: ‹Унда улар кимлар, эй Расулуллаҳ?› дедилар. У: ‹Ким Аллаҳ йўлида ўлдирилса, у шаҳиддир; ким Аллаҳ йўлида ўлса, у шаҳиддир; ким вабода ўлса, у шаҳиддир; ким қорин (касаллиги) да ўлса, у шаҳиддир› дедилар» деди. Ибн Миқсам: «Отанг ҳақида бу ҳадисда у: ‹Сувга чўккан ҳам шаҳиддир› деганига гувоҳлик бераман» деди.
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ . مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِهِ قَالَ سُهَيْلٌ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مِقْسَمٍ أَشْهَدُ عَلَى أَبِيكَ أَنَّهُ زَادَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ " وَمَنْ غَرِقَ فَهُوَ شَهِيدٌ " .
Менга Абдулҳамид ибн Баён ал-Воситий ривоят қилди, бизга Холид Суҳайлдан шу иснод билан унинг ўхшашини ривоят қилди, фақат унинг ҳадисида: «Суҳайл айтди: Убайдуллаҳ ибн Миқсам: ‹Отанг ҳақида у бу ҳадисда «Ким сувга чўкса, у шаҳиддир» (сўзини) қўшганига гувоҳлик бераман› деди» (дейилган).
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَفِي حَدِيثِهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مِقْسَمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، وَزَادَ، فِيهِ " وَالْغَرِقُ شَهِيدٌ " .
Ва менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Баҳз ривоят қилди, бизга Вуҳайб ривоят қилди, бизга Суҳайл шу иснод билан ривоят қилди ва унинг ҳадисида: «(Суҳайл) айтди: Менга Убайдуллаҳ ибн Миқсам Абу Солиҳдан хабар берди» (дейилган) ва унда: «Сувга чўккан шаҳиддир» (сўзини) қўшди.
حَدَّثَنَا حَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، - يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ - حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، قَالَتْ قَالَ لِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ بِمَا مَاتَ يَحْيَى بْنُ أَبِي عَمْرَةَ قَالَتْ قُلْتُ بِالطَّاعُونِ . قَالَتْ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الطَّاعُونُ شَهَادَةٌ لِكُلِّ مُسْلِمٍ " .
Бизга Ҳомид ибн Умар ал-Бакровий ривоят қилди, бизга Абдулвоҳид — яъни ибн Зиёд — ривоят қилди, бизга Осим Ҳафса бинт Сириндан ривоят қилдики, у айтди: Анас ибн Молик менга: «Яҳё ибн Абу Амра нимадан ўлди?» деди. Мен: «Вабодан» дедим. (Ҳафса) айтди: Шунда у: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Вабо ҳар бир мусулмон учун шаҳодатдир› дедилар» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عَاصِمٍ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ .
Ва бизга буни ал-Валид ибн Шужў ривоят қилди, бизга Алий ибн Мушир Осимдан шу иснодда унинг ўхшашини (ривоят қилди).