باب مَا يَفْعَلُ الضَّيْفُ إِذَا تَبِعَهُ غَيْرُ مَنْ دَعَاهُ صَاحِبُ الطَّعَامِ وَاسْتِحْبَابُ إِذْنِ صَاحِبِ الطَّعَامِ لِلتَّابِعِ
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ أَبُو شُعَيْبٍ وَكَانَ لَهُ غُلاَمٌ لَحَّامٌ فَرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَرَفَ فِي وَجْهِهِ الْجُوعَ فَقَالَ لِغُلاَمِهِ وَيْحَكَ اصْنَعْ لَنَا طَعَامًا لِخَمْسَةِ نَفَرٍ فَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَدْعُوَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَامِسَ خَمْسَةٍ . قَالَ فَصَنَعَ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَدَعَاهُ خَامِسَ خَمْسَةٍ وَاتَّبَعَهُمْ رَجُلٌ فَلَمَّا بَلَغَ الْبَابَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ هَذَا اتَّبَعَنَا فَإِنْ شِئْتَ أَنْ تَأْذَنَ لَهُ وَإِنْ شِئْتَ رَجَعَ " . قَالَ لاَ بَلْ آذَنُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ .
Бизга Қутайба ибн Саид ва Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилдилар — матнда бир-бирига яқин келдилар — улар: бизга Жарир Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Абу Масъуд ал-Ансорийдан ривоят қилди, дедилар. У деди: Ансорлардан Абу Шуайб деб аталадиган бир киши бор эди, унинг қассоб ғуломи (хизматкори) бор эди. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни кўриб, юзларида очликни пайқади ва ғуломига: «Вой сенга, бизга беш кишилик таом тайёрла, мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни беш кишининг бешинчиси қилиб чақирмоқчиман» деди. У деди: Бас, у (таомни) тайёрлади, сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келиб, у кишини беш кишининг бешинчиси қилиб чақирди. Уларга бир киши эргашди. Эшикка етганларида Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Албатта бу бизга эргашди, агар хоҳласанг унга ижозат берасан, агар хоҳласанг у қайтади» дедилар. У: «Йўқ, балки мен унга ижозат бераман, ё Расулуллаҳ» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَاهُ نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ سُفْيَانَ، كُلُّهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ حَدِيثِ جَرِيرٍ . قَالَ نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ فِي رِوَايَتِهِ لِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا شَقِيقُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مَسْعُودٍ، الأَنْصَارِيُّ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Буни бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Ишоқ ибн Иброҳим ҳам, иккаласи Абу Муовиядан, (ҳ) буни бизга Наср ибн Алий ал-Жаҳзамий ва Абу Саид ал-Ашажж ҳам ривоят қилиб: бизга Абу Усома ривоят қилди, дедилар, (ҳ) бизга Убайдуллаҳ ибн Муоз ҳам ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, (ҳ) менга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ад-Доримий ҳам ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Юсуф Суфёндан ривоят қилди — уларнинг ҳаммаси Аъмашдан, у Абу Воилдан, у Абу Масъуддан, мана шу ҳадисни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, Жарирнинг ҳадисига ўхшаш ривоят қилдилар. Наср ибн Алий бу ҳадисни ўз ривоятида: бизга Абу Усома ривоят қилди, бизга Аъмаш ривоят қилди, бизга Шақиқ ибн Салама ривоят қилди, бизга Абу Масъуд ал-Ансорий ривоят қилди, деб келтирди ва ҳадисни ривоят қилди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوَّابِ، حَدَّثَنَا عَمَّارٌ، - وَهْوَ ابْنُ رُزَيْقٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، ح وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Менга Муҳаммад ибн Амр ибн Жабала ибн Абу Раввод ривоят қилди, бизга Абул-Жаввоб ривоят қилди, бизга Аммор — у ибн Рузайқдир — Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан ривоят қилди, (ҳ) менга Салама ибн Шабиб ҳам ривоят қилди, бизга ал-Ҳасан ибн Аъян ривоят қилди, бизга Зуҳайр ривоят қилди, бизга Аъмаш Шақиқдан, у Абу Масъуддан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, яна Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан мана шу ҳадисни ривоят қилди.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ جَارًا، لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارِسِيًّا كَانَ طَيِّبَ الْمَرَقِ فَصَنَعَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَ يَدْعُوهُ فَقَالَ " وَهَذِهِ " . لِعَائِشَةَ فَقَالَ لاَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ " فَعَادَ يَدْعُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَهَذِهِ " . قَالَ لاَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ " . ثُمَّ عَادَ يَدْعُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَهَذِهِ " . قَالَ نَعَمْ . فِي الثَّالِثَةِ . فَقَامَا يَتَدَافَعَانِ حَتَّى أَتَيَا مَنْزِلَهُ .
Менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Салама Собитдан, у Анасдан хабар берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг форсий бир қўшнилари бор эди, у шўрвани мазали пиширар эди. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга (таом) тайёрлаб, сўнг у кишини чақиргани келди. У киши Оишани кўрсатиб: «Бу ҳам (келсинми)?» дедилар. У: «Йўқ» деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «(Ундай бўлса мен ҳам) йўқ» дедилар. У яна чақиргани қайтди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бу ҳам (келсинми)?» дедилар. У: «Йўқ» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Йўқ» дедилар. Сўнг у яна чақиргани қайтди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бу ҳам (келсинми)?» дедилар. У учинчи маротабада: «Ҳа» деди. Бас, иккалалари бир-бирларини эргаштириб (туртинишиб) бориб, унинг уйига етиб бордилар.