باب فَضَائِلِ زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا كُنَّا نَدْعُو زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ إِلاَّ زَيْدَ بْنَ مُحَمَّدٍ حَتَّى نَزَلَ الْقُرْآنُ { ادْعُوهُمْ لآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ} قَالَ الشَّيْخُ أَبُو أَحْمَدَ مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى أَخْبَرَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ السَّرَّاجُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُوسُفَ الدُّوَيْرِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Яъқуб ибн Абдураҳмон ал-Қорий, Мусо ибн Уқбадан, у Солим ибн Абдуллаҳдан, у отасидан ривоят қилишича, у шундай дерди: биз Зайд ибн Ҳорисани Зайд ибн Муҳаммад деб чақирардик, ҳатто Қуръан нозил бўлгунча: {Уларни оталарига нисбат бериб чақиринглар, бу Аллаҳ наздида адолатлироқдир}. Шайх Абу Аҳмад Муҳаммад ибн Исо деди: бизга Абу Аббос ас-Саррож ва Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Юсуф ад-Дувайрий хабар бериб дедилар: бизга Қутайба ибн Саид бу ҳадисни ривоят қилди.
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، حَدَّثَنِي سَالِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، بِمِثْلِهِ .
Менга Аҳмад ибн Саид ад-Доримий ривоят қилди, бизга Ҳаббон ривоят қилди, бизга Вуҳайб ривоят қилди, бизга Мусо ибн Уқба ривоят қилди, менга Солим, Абдуллаҳдан, шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ قَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا - إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ فَطَعَنَ النَّاسُ فِي إِمْرَتِهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنْ تَطْعَنُوا فِي إِمْرَتِهِ فَقَدْ كُنْتُمْ تَطْعَنُونَ فِي إِمْرَةِ أَبِيهِ مِنْ قَبْلُ وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لَخَلِيقًا لِلإِمْرَةِ وَإِنْ كَانَ لَمِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ وَإِنَّ هَذَا لَمِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ بَعْدَهُ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё, Яҳё ибн Айюб, Қутайба ва Ибн Ҳужр ривоят қилдилар; Яҳё ибн Яҳё: «хабар берди» деди, бошқалари эса: «бизга ривоят қилди» дедилар — Исмоил, яъни Ибн Жаъфарни назарда тутиб, Абдуллаҳ ибн Динордан ривоят қилишича, у Ибн Умарнинг шундай деганини эшитди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир қўшин юборди ва уларга Усома ибн Зайдни амир қилиб тайинлади. Одамлар унинг амирлигига тил тегиздилар (эътироз билдирдилар). Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўрнидан туриб деди: «Агар сиз унинг амирлигига тил тегизсангиз, авваллари отасининг амирлигига ҳам тил тегизган эдингиз. Аллаҳга қасамки, у амирликка лойиқ эди ва у менга энг севимли одамлардан бири эди, ва бу (Усома) ҳам ундан кейин менга энг севимли одамлардан биридир.»
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُمَرَ، - يَعْنِي ابْنَ حَمْزَةَ - عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " إِنْ تَطْعَنُوا فِي إِمَارَتِهِ - يُرِيدُ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ - فَقَدْ طَعَنْتُمْ فِي إِمَارَةِ أَبِيهِ مِنْ قَبْلِهِ وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لَخَلِيقًا لَهَا . وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لأَحَبَّ النَّاسِ إِلَىَّ . وَايْمُ اللَّهِ إِنَّ هَذَا لَهَا لَخَلِيقٌ - يُرِيدُ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ - وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لأَحَبَّهُمْ إِلَىَّ مِنْ بَعْدِهِ فَأُوصِيكُمْ بِهِ فَإِنَّهُ مِنْ صَالِحِيكُمْ " .
Бизга Абу Курайб Муҳаммад ибн ал-Ало ривоят қилди: бизга Абу Усома, Умар — яъни ибн Ҳамза — дан, у Солимдан, у отасидан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам минбар устида туриб шундай дедилар: «Агар унинг амирлигига таъна қилсангиз — бунда Усома ибн Зайдни назарда тутдилар — ундан олдин отасининг амирлигига ҳам таъна қилган бўласиз. Аллаҳга қасамки, у (отаси) бунга лойиқ эди. Аллаҳга қасамки, у менга одамларнинг энг суюклиси эди. Аллаҳга қасамки, бу (Усома) ҳам бунга жуда лойиқдир — бунда Усома ибн Зайдни назарда тутдилар. Аллаҳга қасамки, у (отасидан) кейин менга уларнинг энг суюклисидир. Мен сизларга уни яхши тутишни васият қиламан, чунки у сизларнинг солиҳларингиздандир.»