Рамазон қиёмига, яъни таровеҳга тарғиб

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Абу Ҳурайра (ривоят қилди)ки: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кимки рамазонни иймон билан ва (савобини Аллаҳдан) умид қилиб қоим қилса (кечалари намоз ўқиса), унинг ўтган гуноҳи мағфират қилинади» деди.

وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرَغِّبُ فِي قِيَامِ رَمَضَانَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَأْمُرَهُمْ فِيهِ بِعَزِيمَةٍ فَيَقُولُ ‏ "‏ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ ثُمَّ كَانَ الأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ فِي خِلاَفَةِ أَبِي بَكْرٍ وَصَدْرًا مِنْ خِلاَفَةِ عُمَرَ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏

Абу Ҳурайра айтди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — уларга қатъий (важиб қилиб) буюрмасдан — рамазон қиёмига (кечалари намоз ўқишга) рағбатлантирар ва: «Кимки рамазонни иймон билан ва умид қилиб қоим қилса, унинг ўтган гуноҳи мағфират қилинади» дер эди. Бас Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — иш шу ҳолда (турган) экан — вафот этди; кейин Абу Бакр халифалигида ҳам иш шу ҳолда эди; ва Умар халифалигининг бошида ҳам шу ҳолда эди.

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Абу Ҳурайра улар (саҳобалар)га ривоят қилдики: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Кимки рамазонни иймон билан ва умид қилиб рўза тутса, унинг ўтган гуноҳи мағфират қилинади; ва кимки Лайлатул-Қадрни иймон билан ва умид қилиб қоим қилса, унинг ўтган гуноҳи мағфират қилинади» деди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنِي وَرْقَاءُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَيُوَافِقُهَا - أُرَاهُ قَالَ - إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Абу Ҳурайра Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди): «Кимки Лайлатул-Қадрни қоим қилса ва унга тўғри келса — (ровий: «иймон билан ва умид қилиб» деди деб ўйлаймман — унинг (гуноҳи) мағфират қилинади» деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ فَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ ‏ "‏ قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ ‏.‏

Оиша (ривоят қилди)ки: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кеча масжидда намоз ўқиди; унинг намози билан (бирга) бир неча киши ўқиди; кейин кейинги (кеча) ўқиди, одамлар кўпайди; кейин учинчи ёки тўртинчи кечадан (ҳам) тўпландилар, аммо Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларнинг олдига чиқмади. Тонг отганида: «Сизлар қилган (иш)ни кўрдим; сизларнинг олдингизга чиқишимни фақат — унинг сизларга фарз қилинишидан чўчиганим(гина) тўсди» деди. (Ровий:) Бу — рамазонда (бўлган) эди.

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى رِجَالٌ بِصَلاَتِهِ فَأَصْبَحَ النَّاسُ يَتَحَدَّثُونَ بِذَلِكَ فَاجْتَمَعَ أَكْثَرُ مِنْهُمْ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي اللَّيْلَةِ الثَّانِيَةِ فَصَلَّوْا بِصَلاَتِهِ فَأَصْبَحَ النَّاسُ يَذْكُرُونَ ذَلِكَ فَكَثُرَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ فَخَرَجَ فَصَلَّوْا بِصَلاَتِهِ فَلَمَّا كَانَتِ اللَّيْلَةُ الرَّابِعَةُ عَجَزَ الْمَسْجِدُ عَنْ أَهْلِهِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَطَفِقَ رِجَالٌ مِنْهُمْ يَقُولُونَ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى خَرَجَ لِصَلاَةِ الْفَجْرِ فَلَمَّا قَضَى الْفَجْرَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ تَشَهَّدَ فَقَالَ ‏ "‏ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ لَمْ يَخْفَ عَلَىَّ شَأْنُكُمُ اللَّيْلَةَ وَلَكِنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ صَلاَةُ اللَّيْلِ فَتَعْجِزُوا عَنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Оиша хабар берди (Урва орқали)ки: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тун ярисида чиқди ва масжидда намоз ўқиди; унинг намози билан бир неча киши ўқиди. Тонгда одамлар буни гаплаша бошлади; бас улардан кўпроқи тўпланди; Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) иккинчи кеча чиқди, улар унинг намози билан ўқиди. Тонгда одамлар буни зикр қилдилар; бас учинчи кечадан масжид аҳли кўпайди; у чиқди, улар унинг намози билан ўқиди. Тўртинчи кеча бўлганида, масжид аҳлини сиғдиришдан ожиз бўлиб қолди (тўлиб кетди); аммо Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларнинг олдига чиқмади. Улардан баъзи кишилар: «Намоз!» дея бошлади. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — фажр намози учун чиққунча — уларнинг олдига чиқмади. Фажрни адо этганида, одамларга юзланди, кейин ташаҳҳуд айтди ва: «Аммо баъд: албатта сизларнинг бу кечаги ҳолатингиз менга яширин (номаълум) бўлмади; лекин мен кеча намози сизларга фарз қилиниб, кейин ундан ожиз қолишингиздан чўчидим» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي عَبْدَةُ، عَنْ زِرٍّ، قَالَ سَمِعْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ، يَقُولُ - وَقِيلَ لَهُ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُ مَنْ قَامَ السَّنَةَ أَصَابَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ - فَقَالَ أُبَىٌّ وَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّهَا لَفِي رَمَضَانَ - يَحْلِفُ مَا يَسْتَثْنِي - وَوَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُ أَىُّ لَيْلَةٍ هِيَ ‏.‏ هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقِيَامِهَا هِيَ لَيْلَةُ صَبِيحَةِ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَأَمَارَتُهَا أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ فِي صَبِيحَةِ يَوْمِهَا بَيْضَاءَ لاَ شُعَاعَ لَهَا ‏.‏

Зирр айтди: Мен Убайй ибн Каъбни — унга: «Абдуллаҳ ибн Масъуд: ‹Кимки йилни (бутун) қоим қилса, Лайлатул-Қадрни топади› дейди» дейилганида — айтаётган ҳолда эшитдим. Убайй: «Ўзидан бошқа илоҳ йўқ Аллаҳга қасамки, у (Лайлатул-Қадр) рамазондадир — қасам ичади, истисно қилмайди; ва Аллаҳга қасам, мен у қайси кеча эканини биламан: у — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга қоим қилишни буюрган кечадир; у — йигирма етти(нчи кун)нинг эртаси (субҳи) кечасидир; ва унинг белгиси — ўша кунининг тонгида қуёш оқ, нурсиз (чарақламай) чиқади» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَةَ بْنَ أَبِي لُبَابَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، قَالَ أُبَىٌّ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُهَا وَأَكْثَرُ عِلْمِي هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقِيَامِهَا هِيَ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ - وَإِنَّمَا شَكَّ شُعْبَةُ فِي هَذَا الْحَرْفِ - هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنِي بِهَا صَاحِبٌ لِي عَنْهُ ‏.‏

Зирр ибн Ҳубайш (ривоят қилди)ки: Убайй ибн Каъб Лайлатул-Қадр ҳақида: «Аллаҳга қасам, мен уни биламан; ва илмимнинг кўпи (ғолиби) — у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга қоим қилишни буюрган кеча; у — йигирма етти(нчи)нчи кечадир» деди — Шуъба фақат шу сўзда(гина) шак қилди —: «у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга (қоим қилишни) буюрган кечадир» деди. (Шуъба:) Ва менга уни бир шеригим ундан (ривоят қилиб) айтди.