باب تَرْتِيلِ الْقِرَاءَةِ وَاجْتِنَابِ الْهَذِّ وَهُوَ الإِفْرَاطُ فِي السُّرْعَةِ وَإِبَاحَةِ سُورَتَيْنِ فَأَكْثَرَ فِي الرَّكْعَةِ
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ جَمِيعًا عَنْ وَكِيعٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَيْفَ تَقْرَأُ هَذَا الْحَرْفَ أَلِفًا تَجِدُهُ أَمْ يَاءً مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ أَوْ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ يَاسِنٍ قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَكُلَّ الْقُرْآنِ قَدْ أَحْصَيْتَ غَيْرَ هَذَا قَالَ إِنِّي لأَقْرَأُ الْمُفَصَّلَ فِي رَكْعَةٍ . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ إِنَّ أَقْوَامًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ وَلَكِنْ إِذَا وَقَعَ فِي الْقَلْبِ فَرَسَخَ فِيهِ نَفَعَ إِنَّ أَفْضَلَ الصَّلاَةِ الرُّكُوعُ وَالسُّجُودُ إِنِّي لأَعْلَمُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرُنُ بَيْنَهُنَّ سُورَتَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ . ثُمَّ قَامَ عَبْدُ اللَّهِ فَدَخَلَ عَلْقَمَةُ فِي إِثْرِهِ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ قَدْ أَخْبَرَنِي بِهَا . قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي رِوَايَتِهِ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي بَجِيلَةَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ .
Абу Воил айтди: Наҳик ибн Синон дейиладиган бир киши Абдуллаҳ (ибн Масъуд)нинг олдига келди ва: «Эй Абу Абдурраҳмон, сен бу ҳарфни қанай ўқийсан — уни алиф билан топасанми ёки ё билан: ‹мин маъин ғайри асин› ёки ‹мин маъин ғайри ёсин›?» деди. Абдуллаҳ: «Сен бутун Қуръанни — шундан бошқасини — ёдда сақлаб (санаб) қўйдингми?» деди. У: «Албатта мен муфассал (сураларни) бир ракатда ўқийман» деди. Абдуллаҳ: «Шеърни шошиб (тез) ўқигандек (шошиб) (ўқийсанми)?! Албатта (баъзи) қавмлар Қуръанни ўқийдиларки, у уларнинг бўғизларидан ўтмайди (қалбига таъсир қилмайди); лекин у қалбга тушиб, унда қарор топса, наф беради. Албатта намознинг энг афзали — рукуъ ва сажда. Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жуфтлаб ўқийдиган назоир (жуфт суролар)ни биламан — ҳар ракатда икки сура» деди. Кейин Абдуллаҳ турди; унинг ортидан Алқама кирди, кейин чиқди ва: «(Абдуллаҳ) менга уларни хабар берди (айтди)» деди. Ибн Нумайр ўз ривоятида: «Бану Бажиладан бир киши Абдуллаҳнинг олдига келди» деди ва «Наҳик ибн Синон» демади.
وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ . بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجَاءَ عَلْقَمَةُ لِيَدْخُلَ عَلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ سَلْهُ عَنِ النَّظَائِرِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ بِهَا فِي رَكْعَةٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَسَأَلَهُ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا فَقَالَ عِشْرُونَ سُورَةً مِنَ الْمُفَصَّلِ فِي تَأْلِيفِ عَبْدِ اللَّهِ .
Абу Воил айтди: Абдуллаҳнинг олдига Наҳик ибн Синон дейиладиган бир киши келди — Вакиъ ҳадиси мислида; фақат у: «Бас Алқама унинг олдига киришга келди; биз унга: ‹Ундан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир ракатда ўқийдиган назоир ҳақида сўраб бер› дедик; бас у унинг олдига кирди ва ундан сўради, кейин бизнинг олдимизга чиқди ва: ‹Абдуллаҳнинг тартибида (тартиблаганида) муфассалдан йигирма сура› деди» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، فِي هَذَا الإِسْنَادِ . بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَقَالَ إِنِّي لأَعْرِفُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ يَقْرَأُ بِهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اثْنَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍ . عِشْرِينَ سُورَةً فِي عَشْرِ رَكَعَاتٍ .
(Бу ҳадис) бизга ал-Аъмаш(дан) шу иснодда — улар икковининг ҳадиси наҳвида (ривоят қилинди); ва у: «Албатта мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўқийдиган назоирни биламан — ҳар ракатда иккитадан; ўн ракатда йигирма сура» деди.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الأَحْدَبُ، عَنْ أَبِي، وَائِلٍ قَالَ غَدَوْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ يَوْمًا بَعْدَ مَا صَلَّيْنَا الْغَدَاةَ فَسَلَّمْنَا بِالْبَابِ فَأَذِنَ لَنَا - قَالَ - فَمَكَثْنَا بِالْبَابِ هُنَيَّةً - قَالَ - فَخَرَجَتِ الْجَارِيَةُ فَقَالَتْ أَلاَ تَدْخُلُونَ فَدَخَلْنَا فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ يُسَبِّحُ فَقَالَ مَا مَنَعَكُمْ أَنْ تَدْخُلُوا وَقَدْ أُذِنَ لَكُمْ فَقُلْنَا لاَ إِلاَّ أَنَّا ظَنَنَّا أَنَّ بَعْضَ أَهْلِ الْبَيْتِ نَائِمٌ . قَالَ ظَنَنْتُمْ بِآلِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ غَفْلَةً قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ يُسَبِّحُ حَتَّى ظَنَّ أَنَّ الشَّمْسَ قَدْ طَلَعَتْ فَقَالَ يَا جَارِيَةُ انْظُرِي هَلْ طَلَعَتْ قَالَ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هِيَ لَمْ تَطْلُعْ فَأَقْبَلَ يُسَبِّحُ حَتَّى إِذَا ظَنَّ أَنَّ الشَّمْسَ قَدْ طَلَعَتْ قَالَ يَا جَارِيَةُ انْظُرِي هَلْ طَلَعَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هِيَ قَدْ طَلَعَتْ . فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَقَالَنَا يَوْمَنَا هَذَا - فَقَالَ مَهْدِيٌّ وَأَحْسِبُهُ قَالَ - وَلَمْ يُهْلِكْنَا بِذُنُوبِنَا - قَالَ - فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ قَرَأْتُ الْمُفَصَّلَ الْبَارِحَةَ كُلَّهُ - قَالَ - فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ إِنَّا لَقَدْ سَمِعْنَا الْقَرَائِنَ وَإِنِّي لأَحْفَظُ الْقَرَائِنَ الَّتِي كَانَ يَقْرَؤُهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيَةَ عَشَرَ مِنَ الْمُفَصَّلِ وَسُورَتَيْنِ مِنْ آلِ حم
Абу Воил айтди: Биз бир кун бомдод намозини ўқиганимиздан кейин Абдуллаҳ ибн Масъуднинг олдига бордик ва эшик олдида салом бердик; бас у бизга изн берди. Биз эшик олдида озгина турдик; бас чўри (каниз) чиқди ва: «Кирмайсизларми?» деди. Биз кирдик; шу пайт у ўтирган, тасбиҳ (нафл намози/зикр) қилаётган эди. У: «Сизларга изн берилган бўлса, киришдан нима тўсди?» деди. Биз: «Йўқ (сабаб) — фақат биз уй аҳлидан баъзиси ухлаётган деб ўйлади к» дедик. У: «Ибн Умму Абд оиласида ғафлат (мавжуд) деб ўйлади нгизми?» деди. Кейин у — то қуёш чиқди деб ўйлагунга қадар — тасбиҳга юзланди ва: «Эй чўри, қара, (қуёш) чиқдими?» деди. У қараса, у (ҳали) чиқмаган эди. Бас (яна) тасбиҳга юзланди, то қуёш чиқди деб ўйлагунга қадар; бас: «Эй чўри, қара, чиқдими?» деди. У қараса, у чиқган экан. Бас: «Бизни бу кунимизда (гуноҳларимиздан) афв этган Аллаҳга ҳамд бўлсин» деди — Маҳдий: «Ўйламанки, у: ‹ва бизни гуноҳларимиз сабабли ҳалок этмаган› деди» деди. Қавмдан бир киши: «Мен кеча муфассални — уни бутунлай — ўқидим» деди. Абдуллаҳ: «Шеърни шошиб ўқигандек (шошиб) (ўқидингми)?! Биз қароинни (жуфт сураларни) эшитган эдик; ва мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўқийдиган қароинни ёдда сақлайман — муфассалдан ўн саккиз (сура) ва ‹Ҳам› оиласидан (Ҳо-Мим сураларидан) икки сура» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي بَجِيلَةَ يُقَالُ لَهُ نَهِيكُ بْنُ سِنَانٍ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنِّي أَقْرَأُ الْمُفَصَّلَ فِي رَكْعَةٍ . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ لَقَدْ عَلِمْتُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ بِهِنَّ سُورَتَيْنِ فِي رَكْعَةٍ .
Шақиқ айтди: Бану Бажиладан Наҳик ибн Синон дейиладиган бир киши Абдуллаҳ (ибн Масъуд)нинг олдига келди ва: «Албатта мен муфассални бир ракатда ўқийман» деди. Абдуллаҳ: «Шеърни шошиб ўқигандек (шошиб) (ўқидингми)?! Ростдан мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўқийдиган назоир (жуфт суролар)ни билдим — бир ракатда икки сура» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى ابْنِ مَسْعُودٍ فَقَالَ إِنِّي قَرَأْتُ الْمُفَصَّلَ اللَّيْلَةَ كُلَّهُ فِي رَكْعَةٍ . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَقَدْ عَرَفْتُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرُنُ بَيْنَهُنَّ - قَالَ - فَذَكَرَ عِشْرِينَ سُورَةً مِنَ الْمُفَصَّلِ سُورَتَيْنِ سُورَتَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ .
Абу Воил ривоят қилдики: Бир киши Ибн Масъуднинг олдига келди ва: «Албатта мен кеча муфассални — уни бутунлай — бир ракатда ўқидим» деди. Абдуллаҳ: «Шеърни шошиб ўқигандек (шошиб) (ўқидингми)?!» деди ва: «Ростдан мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жуфтлаб ўқийдиган назоирни билдим» деди — кейин муфассалдан йигирма сурани зикр қилди — ҳар ракатда икки-икки сура.