أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُهَلْهَلٍ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، يَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ الَّذِي يَرَى أَنَّهُ الصَّوَابُ فَيُتِمَّهُ ثُمَّ - يَعْنِي - يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ " . وَلَمْ أَفْهَمْ بَعْضَ حُرُوفِهِ كَمَا أَرَدْتُ .
Бизга Муҳаммад ибн Рофиъ хабар берди, у деди: бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, у деди: бизга Муфаззал — у ибн Муҳалҳилдир — Мансурдан ривоят қилди, у Иброҳимдан, у Алқамадан, у Абдуллаҳдан, уни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га кўтариб (ривоят қилдики), у: «Бирингиз намозида шубҳаланса, тўғри деб билган нарсасини излаб топиб, уни тамомласин, сўнг — яъни — икки сажда қилсин,» дедилар. (Рови деди:) Баъзи сўзларини хоҳлаганимдек тушуна олмадим.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ وَيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يَفْرُغُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн ал-Муборак ал-Мухаррамий ривоят қилди, у деди: бизга Вакииъ ривоят қилди, Мисъардан, у Мансурдан, у Иброҳимдан, у Алқамадан, у Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бирингиз намозида шубҳага тушса, тўғрисини излаб танласин ва (намоздан) бўшаганидан кейин икки сажда қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَزَادَ أَوْ نَقَصَ فَلَمَّا سَلَّمَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ قَالَ " لَوْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ أَنْبَأْتُكُمُوهُ وَلَكِنِّي إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ فَأَيُّكُمْ مَا شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَنْظُرْ أَحْرَى ذَلِكَ إِلَى الصَّوَابِ فَلْيُتِمَّ عَلَيْهِ ثُمَّ لْيُسَلِّمْ وَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ " .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, Мисъардан, у Мансурдан, у Иброҳимдан, у Алқамадан, у Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) намоз ўқиб (ракатни) зиёда ёки кам қилдилар. Салом берганларида биз: «Ё Расулаллаҳ, намозда бирор нарса (янги ҳукм) содир бўлдими?» дедик. У: «Агар намозда бирор нарса содир бўлганида, сизларга уни хабар қилардим. Лекин мен ҳам худди сизлар унутганингиздек унутадиган башар (инсон)ман. Сизлардан ким намозида шубҳага тушса, тўғрига энг яқинини излаб қарасин ва шунинг устига (намозини) тўлдирсин, сўнгра салом берсин ва икки сажда қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سُلَيْمَانَ الْمُجَالِدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ، - يَعْنِي ابْنَ عِيَاضٍ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةً فَزَادَ فِيهَا أَوْ نَقَصَ فَلَمَّا سَلَّمَ قُلْنَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ هَلْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ قَالَ " وَمَا ذَاكَ " . فَذَكَرْنَا لَهُ الَّذِي فَعَلَ فَثَنَى رِجْلَهُ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَسَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ " لَوْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ لأَنْبَأْتُكُمْ بِهِ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ فَأَيُّكُمْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ شَيْئًا فَلْيَتَحَرَّ الَّذِي يَرَى أَنَّهُ صَوَابٌ ثُمَّ يُسَلِّمْ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ " .
Бизга ал-Ҳасан ибн Исмоил ибн Сулаймон ал-Мужолидий ривоят қилди, у деди: бизга ал-Фузайл — яъни ибн Иёз — ривоят қилди, Мансурдан, у Иброҳимдан, у Алқамадан, у Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир намоз ўқиб, унда (ракатни) зиёда ёки кам қилдилар. Салом берганларида биз: «Ё Набияллаҳ, намозда бирор нарса содир бўлдими?» дедик. У: «Бу нима (деган гап)?» дедилар. Шунда биз унга қилган ишларини айтдик. Сўнг оёғини букиб, қиблага юзландилар ва саҳв саждасининг икки саждасини қилдилар. Кейин юзларини бизга қаратиб: «Агар намозда бирор нарса содир бўлганида, албатта сизларга уни хабар қилардим,» дедилар. Сўнгра: «Мен ҳам худди сизлар унутганингиздек унутадиган башар (инсон)ман. Сизлардан ким намозида бирор нарсада шубҳага тушса, ўзи тўғри деб билган нарсани излаб танласин, сўнгра салом берсин, кейин саҳв саждасининг икки саждасини қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ مَنْصُورٌ وَقَرَأْتُهُ عَلَيْهِ وَسَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ رَجُلاً عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى صَلاَةَ الظُّهْرِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ بِوَجْهِهِ فَقَالُوا أَحَدَثَ فِي الصَّلاَةِ حَدَثٌ قَالَ " وَمَا ذَاكَ " . فَأَخْبَرُوهُ بِصَنِيعِهِ فَثَنَى رِجْلَهُ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ بِوَجْهِهِ فَقَالَ " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ فَإِذَا نَسِيتُ فَذَكِّرُونِي " . وَقَالَ " لَوْ كَانَ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ حَدَثٌ أَنْبَأْتُكُمْ بِهِ " . وَقَالَ " إِذَا أَوْهَمَ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ أَقْرَبَ ذَلِكَ مِنَ الصَّوَابِ ثُمَّ لْيُتِمَّ عَلَيْهِ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ " .
Бизга Исмоил ибн Масъуд ривоят қилди, у деди: бизга Холид ибн ал-Ҳорис ривоят қилди, Шуъбадан, у деди: Мансур менга (хат) ёзди ва мен уни унга ўқиб бердим, ҳамда унинг бир кишига Иброҳимдан, у Алқамадан, у Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилаётганини эшитдим: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) пешин намозини ўқиб, сўнг юзларини уларга қаратдилар. Улар: «Намозда бирор нарса (янгилик) содир бўлдими?» дедилар. У: «Бу нима (деган гап)?» дедилар. Шунда улар унга қилган ишларини хабар қилдилар. Сўнг у оёғини букиб, қиблага юзландилар ва икки сажда қилдилар, кейин салом бердилар. Сўнгра юзларини уларга қаратиб: «Мен ҳам худди сизлар унутганингиздек унутадиган башар (инсон)ман. Агар мен унутсам, менга эслатинг,» дедилар. Ҳамда: «Агар намозда бирор нарса содир бўлганида, сизларга уни хабар қилардим,» дедилар. Яна: «Бирингиз намозида шубҳага тушса, тўғрига энг яқинини излаб танласин, сўнгра шунинг устига (намозини) тўлдирсин, кейин икки сажда қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يَقُولُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ مَنْ أَوْهَمَ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّ الصَّوَابَ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يَفْرُغُ وَهُوَ جَالِسٌ .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, Шуъбадан, у ал-Ҳакамдан (ривоят қилдики), у деди: мен Абу Воилнинг шундай деганини эшитдим: Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳу) деди: «Ким намозида шубҳага тушса, тўғрисини излаб танласин, сўнгра (намоздан) бўшаганидан кейин, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ مَنْ شَكَّ أَوْ أَوْهَمَ فَلْيَتَحَرَّ الصَّوَابَ ثُمَّ لْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, Мисъардан, у ал-Ҳакамдан, у Абу Воилдан, у Абдуллаҳ (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: «Ким шубҳага тушса ёки иккиланиб қолса, тўғрисини излаб танласин, сўнгра икки сажда қилсин.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ كَانُوا يَقُولُونَ إِذَا أَوْهَمَ يَتَحَرَّى الصَّوَابَ ثُمَّ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, ибн Авндан, у Иброҳимдан (ривоят қилдики), у деди: Улар шундай дердилар: «Киши (намозида) иккиланиб қолса, тўғрисини излаб танлайди, сўнгра икки сажда қилади.»
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُسَافِعٍ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ " .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ хабар берди, ибн Журайждан, у деди: Абдуллаҳ ибн Мусофиъ айтди, Утба ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳорисдан, у Абдуллаҳ ибн Жаъфар (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким намозида шубҳага тушса, салом берганидан кейин икки сажда қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَاشِمٍ، أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسَافِعٍ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ التَّسْلِيمِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳошим ривоят қилди, у деди: бизга ал-Валид хабар берди, у деди: бизга ибн Журайж хабар берди, Абдуллаҳ ибн Мусофиъдан, у Утба ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳорисдан, у Абдуллаҳ ибн Жаъфар (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким намозида шубҳага тушса, саломдан кейин икки сажда қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُسَافِعٍ، أَنَّ مُصْعَبَ بْنَ شَيْبَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Исмоил ибн Иброҳим ривоят қилди, у деди: бизга Ҳажжож ривоят қилди, ибн Журайж деди: менга Абдуллаҳ ибн Мусофиъ хабар берди, унга Мусъаб ибн Шайба хабар берди, Утба ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳорисдан, у Абдуллаҳ ибн Жаъфар (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким намозида шубҳага тушса, салом берганидан кейин икки сажда қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، وَرَوْحٌ، - هُوَ ابْنُ عُبَادَةَ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُسَافِعٍ، أَنَّ مُصْعَبَ بْنَ شَيْبَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُتْبَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ شَكَّ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ " . قَالَ حَجَّاجٌ " بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ " . وَقَالَ رَوْحٌ " وَهُوَ جَالِسٌ " .
Бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилди, у деди: бизга Ҳажжож ва Равҳ — у ибн Убодадир — ривоят қилди, ибн Журайждан, у деди: менга Абдуллаҳ ибн Мусофиъ хабар берди, унга Мусъаб ибн Шайба хабар берди, Утба ибн Муҳаммад ибн ал-Ҳорисдан, у Абдуллаҳ ибн Жаъфар (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким намозида шубҳага тушса, икки сажда қилсин,» дедилар. Ҳажжож: «Салом берганидан кейин,» деди. Равҳ эса: «Ўтирган ҳолида,» деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ يُصَلِّي جَاءَهُ الشَّيْطَانُ فَلَبَسَ عَلَيْهِ صَلاَتَهُ حَتَّى لاَ يَدْرِي كَمْ صَلَّى فَإِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ " .
Бизга Қутайба ривоят қилди, Моликдан, у ибн Шиҳобдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта бирингиз намоз ўқишга турганида, шайтон унинг олдига келиб, намозини унга шубҳали қилиб қўяди, ҳатто у қанча (ракат) ўқиганини билмай қолади. Бирингиз буни сезса, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин,» дедилар.
أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا نُودِيَ لِلصَّلاَةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ لَهُ ضُرَاطٌ فَإِذَا قُضِيَ التَّثْوِيبُ أَقْبَلَ حَتَّى يَخْطُرَ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ حَتَّى لاَ يَدْرِي كَمْ صَلَّى فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ ذَلِكَ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ " .
Бизга Бишр ибн Ҳилол ривоят қилди, у деди: бизга Абдулворис ривоят қилди, Ҳишом ад-Даставоийдан, у Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Намозга азон айтилса, шайтон овоз чиқариб шамол қўйиб, орқасига қочади. Тасвийб (иқомат) тугагач, қайтиб келиб, киши билан унинг қалби орасига киради, ҳатто у қанча (ракат) ўқиганини билмай қолади. Бирингиз буни кўрса, икки сажда қилсин,» дедилар.