أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عِيَاضٌ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَخْرُجُ يَوْمَ الْعِيدِ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَخْطُبُ فَيَأْمُرُ بِالصَّدَقَةِ فَيَكُونُ أَكْثَرَ مَنْ يَتَصَدَّقُ النِّسَاءُ فَإِنْ كَانَتْ لَهُ حَاجَةٌ أَوْ أَرَادَ أَنْ يَبْعَثَ بَعْثًا تَكَلَّمَ وَإِلاَّ رَجَعَ .
Бизга Амр ибн Али хабар бериб, деди: бизга Яҳё ривоят қилиб, деди: бизга Довуд ибн Қайс ривоят қилиб, деди: менга Иёз Абу Саиддан ривоят қилиб (айтдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ийд куни чиқиб, икки ракат намоз ўқир, сўнг хутба қилар ва садақа беришга буюрар эдилар. Энг кўп садақа берувчилар аёллар бўлар эди. Агар (бирор) эҳтиёжлари бўлса ёки қўшин жўнатмоқчи бўлсалар, гапирар, акс ҳолда қайтар эдилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ هَارُونَ - قَالَ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ، عَنِ الْحَسَنِ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، خَطَبَ بِالْبَصْرَةِ فَقَالَ أَدُّوا زَكَاةَ صَوْمِكُمْ فَجَعَلَ النَّاسُ يَنْظُرُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَقَالَ مَنْ هَا هُنَا مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُومُوا إِلَى إِخْوَانِكُمْ فَعَلِّمُوهُمْ فَإِنَّهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَضَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ عَلَى الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ وَالْحُرِّ وَالْعَبْدِ وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى نِصْفَ صَاعٍ مِنْ بُرٍّ أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ أَوْ شَعِيرٍ .
Бизга Али ибн Ҳужр хабар бериб, деди: бизга Язид — у Ибн Ҳорун — ривоят қилиб, деди: бизга Ҳумайд ал-Ҳасандан хабар бериб (айтдики), Ибн Аббос Басрада хутба қилиб, деди: «Рўзангизнинг закотини (фитр садақасини) адо этинглар.» Шунда одамлар бир-бирларига қарай бошлади. У деди: «Бу ерда Мадина аҳлидан ким бор? Туринглар, биродарларингизга (бориб) ўргатинглар, чунки улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кичикка ва каттага, озодга ва қулга, эркакка ва аёлга садақаи-фитрни — ярим сў буғдой ёки бир сў хурмо ёки арпа — фарз қилганларини билмайдилар.»
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ بَعْدَ الصَّلاَةِ ثُمَّ قَالَ " مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَقَدْ أَصَابَ النُّسُكَ وَمَنْ نَسَكَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَتِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ " . فَقَالَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ نَسَكْتُ قَبْلَ أَنْ أَخْرُجَ إِلَى الصَّلاَةِ عَرَفْتُ أَنَّ الْيَوْمَ يَوْمُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ فَتَعَجَّلْتُ فَأَكَلْتُ وَأَطْعَمْتُ أَهْلِي وَجِيرَانِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ " . قَالَ فَإِنَّ عِنْدِي جَذَعَةً خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ فَهَلْ تُجْزِي عَنِّي قَالَ " نَعَمْ وَلَنْ تُجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ " .
Бизга Қутайба хабар бериб, деди: бизга Абул-Аҳвас Мансурдан, у Шаъбийдан, у ал-Бародан ривоят қилиб, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга Наҳр (Қурбон) куни намоздан кейин хутба қилиб, сўнг: «Ким бизнинг намозимиздек намоз ўқиб, бизнинг қурбонлигимиздек қурбонлик қилса, у қурбонликни (тўғри) бажарибди; ким намоздан олдин қурбонлик қилса, у (оддий) гўшт қўйидир,» дедилар. Шунда Абу Бурда ибн Ниёр: «Эй Расулаллаҳ, Аллаҳга қасамки, мен намозга чиқишимдан олдин қурбонлик қилдим — бугун ейиш ва ичиш куни эканини билдим, шунинг учун шошилиб, ўзим едим ва аҳлимга ҳамда қўшниларимга едирдим,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «У (оддий) гўшт қўйидир,» дедилар. У: «Менинг олдимда икки гўшт қўйидан яхшироқ бир ёш эчки (жазаъа) бор, у мен учун кифоя қиладими?» деди. У: «Ҳа, лекин сендан кейин ҳеч ким учун кифоя қилмайди,» дедилар.