أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرِ بْنِ عَتِيكٍ، أَنَّ عَتِيكَ بْنَ الْحَارِثِ، وَهُوَ جَدُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أُمِّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّ جَبْرَ بْنَ عَتِيكٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَاءَ يَعُودُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ ثَابِتٍ فَوَجَدَهُ قَدْ غُلِبَ عَلَيْهِ فَصَاحَ بِهِ فَلَمْ يُجِبْهُ فَاسْتَرْجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ " قَدْ غُلِبْنَا عَلَيْكَ أَبَا الرَّبِيعِ " . فَصِحْنَ النِّسَاءُ وَبَكَيْنَ فَجَعَلَ ابْنُ عَتِيكٍ يُسَكِّتُهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " دَعْهُنَّ فَإِذَا وَجَبَ فَلاَ تَبْكِيَنَّ بَاكِيَةٌ " . قَالُوا وَمَا الْوُجُوبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْمَوْتُ " . قَالَتِ ابْنَتُهُ إِنْ كُنْتُ لأَرْجُو أَنْ تَكُونَ شَهِيدًا قَدْ كُنْتَ قَضَيْتَ جِهَازَكَ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ أَوْقَعَ أَجْرَهُ عَلَيْهِ عَلَى قَدْرِ نِيَّتِهِ وَمَا تَعُدُّونَ الشَّهَادَةَ " . قَالُوا الْقَتْلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهَادَةُ سَبْعٌ سِوَى الْقَتْلِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ وَالْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَالْغَرِيقُ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْهَدْمِ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَصَاحِبُ الْحَرَقِ شَهِيدٌ وَالْمَرْأَةُ تَمُوتُ بِجُمْعٍ شَهِيدَةٌ " .
Бизга Утба ибн Абдуллаҳ ибн Утба хабар берди, у деди: мен Моликка (китобни) ўқиб бердим, Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Жабр ибн Атикдан, у Атик ибнул-Ҳорис — у Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳнинг бобоси, онасининг отаси эди — унга хабар бердики, Жабр ибн Атик унга хабар берди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Абдуллаҳ ибн Собитни (касаллигида) кўргани келдилар ва уни (ўлимга) енгилган ҳолда топдилар. Унга баланд овозда чақирдилар, лекин у жавоб бермади. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) «Инно лиллаҳи ва инно илайҳи рожиъун» дедилар ва: «Сен биздан ғолиб келиндинг (қўлимиздан кетдинг), эй Абур-Робиъ!» дедилар. Шунда аёллар фарёд чекиб йиғладилар ва Ибн Атик уларни жим қилдирмоқчи бўлди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уларни қўй. Қачон вожиб бўлса, ҳеч бир йиғловчи йиғламасин,» дедилар. Улар: «Вожиб бўлиш нима, эй Расулуллаҳ?» дедилар. У: «Ўлим,» дедилар. Унинг қизи: «Мен сенинг шаҳид бўлишингни умид қилган эдим, сен жиҳоз-анжомингни ҳам тайёрлаб қўйган эдинг,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта, Азза ва Жалла бўлмиш Аллаҳ унинг ажрини ниятига кўра унга воқе қилган. Сиз шаҳидликни нима деб ҳисоблайсиз?» дедилар. Улар: «Азза ва Жалла бўлмиш Аллаҳ йўлида қатл этилиш,» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Шаҳидлик — Азза ва Жалла бўлмиш Аллаҳ йўлида қатл этилишдан ташқари яна етти (турдир): вабодан ўлган шаҳид, қорин (ич) касалидан ўлган шаҳид, ғарқ бўлган шаҳид, бино (девор) бостириб ўлган шаҳид, ён-бағрини оғриқ тутиб (зотилжам билан) ўлган шаҳид, ёнган (куйиб ўлган) шаҳид ва ҳомиладор ҳолида ўлган аёл шаҳиддир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ قَالَ مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا أَتَى نَعْىُ زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَجَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْرَفُ فِيهِ الْحُزْنُ وَأَنَا أَنْظُرُ مِنْ صِئْرِ الْبَابِ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرٍ يَبْكِينَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " انْطَلِقْ فَانْهَهُنَّ " . فَانْطَلَقَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ فَأَبَيْنَ أَنْ يَنْتَهِينَ . فَقَالَ " انْطَلِقْ فَانْهَهُنَّ " . فَانْطَلَقَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ فَأَبَيْنَ أَنْ يَنْتَهِينَ . قَالَ " فَانْطَلِقْ فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ " . فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَ الأَبْعَدِ إِنَّكَ وَاللَّهِ مَا تَرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ .
Бизга Юнус ибн Абдул-Аъло хабар берди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, у деди: Муовия ибн Солиҳ деди: менга Яҳё ибн Саид ривоят қилди, Амрадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилди). У деди: Зайд ибн Ҳориса, Жаъфар ибн Абу Толиб ва Абдуллаҳ ибн Равоҳа (розияллаҳу анҳум)нинг вафоти хабари келганда, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) юзларида ғам-қайғу билиниб турган ҳолда ўтирдилар — мен эшик тирқишидан қараб турардим. Шунда бир киши келиб: «Жаъфарнинг аёллари йиғлашаяпти,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бориб уларни қайтар,» дедилар. У борди, сўнг қайтиб келди ва: «Мен уларни қайтардим, лекин улар қайтишдан бош тортдилар,» деди. У: «Бориб уларни қайтар,» дедилар. У борди, сўнг қайтиб келди ва: «Мен уларни қайтардим, лекин улар қайтишдан бош тортдилар,» деди. У: «Бўлмаса бориб оғизларига тупроқ соч,» дедилар. Оиша деди: Мен: «Аллаҳ у узоқдагининг (бу кишининг) бурнини ерга ишқаласин! Аллаҳга қасамки, сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни (тинч) қолдирмадинг-у, (лекин у айтганни) бажарадиган ҳам эмассан,» дедим.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Саид хабар берди, у деди: бизга Яҳё ривоят қилди, Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Умар (розияллаҳу анҳумо)дан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилди). У: «Маййит, аҳли унга йиғлагани сабабли азобланади,» дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صُبَيْحٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ، يَقُولُ ذُكِرَ عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَىِّ فَقَالَ عِمْرَانُ قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон хабар берди, у деди: бизга Абу Довуд ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Абдуллаҳ ибн Субайҳдан, у деди: Муҳаммад ибн Сириндан эшитдим, у айтарди: Имрон ибн Ҳусайн (розияллаҳу анҳу)нинг олдида «Маййит тирикларнинг йиғиси сабабли азобланади» (деган гап) зикр қилинди. Шунда Имрон: «Буни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) айтганлар,» деди.
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ عُمَرُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُعَذَّبُ الْمَيِّتُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " .
Бизга Сулаймон ибн Сайф хабар берди, у деди: бизга Яъқуб ибн Иброҳим ривоят қилди, у деди: бизга отам ривоят қилди, Солиҳдан, у Ибн Шиҳобдан. У деди: Солим деди: Абдуллаҳ ибн Умардан эшитдимки, у айтарди: Умар (розияллаҳу анҳу) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Маййит, аҳли унга йиғлагани сабабли азобланади,» дедилар.