أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَائِشَةَ { فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا } قُلْتُ مَا أُبَالِي أَنْ لاَ أَطُوفَ بَيْنَهُمَا . فَقَالَتْ بِئْسَمَا قُلْتَ إِنَّمَا كَانَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ لاَ يَطُوفُونَ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا كَانَ الإِسْلاَمُ وَنَزَلَ الْقُرْآنُ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } الآيَةَ فَطَافَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَطُفْنَا مَعَهُ فَكَانَتْ سُنَّةً .
Бизга Муҳаммад ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга Суфён, аз-Зуҳрийдан, у Урвадан ривоят қилди, у деди: «Мен Оишага: «Бас, уларнинг (Сафо ва Марва) икковини тавоф қилишида унга гуноҳ йўқ,» (деган оятни) ўқиб бердим. (Бақара сураси, 158) Мен: «Уларнинг орасида тавоф қилмаслигимга ҳам парвойим йўқ (гуноҳ эмас деб ўйладим),» дедим. Шунда у: «Сен айтган нарса нақадар ёмон! Жоҳилият аҳлидан баъзи одамлар уларнинг орасида тавоф қилмас эдилар. Ислом (келиб) ва Қуръан: «Албатта, Сафо билан Марва Аллаҳнинг (дин) белгиларидандир,» деган оятни нозил қилганда, (Бақара сураси, 158) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) (уларнинг орасида) тавоф қилдилар ва биз ҳам у зот билан бирга тавоф қилдик, шундай қилиб у суннат бўлди,» деди.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ، عَزَّ وَجَلَّ { فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا } فَوَاللَّهِ مَا عَلَى أَحَدٍ جُنَاحٌ أَنْ لاَ يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ . قَالَتْ عَائِشَةُ بِئْسَمَا قُلْتَ يَا ابْنَ أُخْتِي إِنَّ هَذِهِ الآيَةَ لَوْ كَانَتَ كَمَا أَوَّلْتَهَا كَانَتْ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ لاَ يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَلَكِنَّهَا نَزَلَتْ فِي الأَنْصَارِ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمُوا كَانُوا يُهِلُّونَ لِمَنَاةَ الطَّاغِيَةِ الَّتِي كَانُوا يَعْبُدُونَ عِنْدَ الْمُشَلَّلِ وَكَانَ مَنْ أَهَلَّ لَهَا يَتَحَرَّجُ أَنْ يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَلَمَّا سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا } ثُمَّ قَدْ سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الطَّوَافَ بَيْنَهُمَا فَلَيْسَ لأَحَدٍ أَنْ يَتْرُكَ الطَّوَافَ بِهِمَا .
Менга Амр ибн Усмон хабар бериб, деди: бизга отам ривоят қилди, у Шуайбдан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан (ривоят қилдики), у деди: Мен Оишадан Аллаҳ азза ва жалланинг: «Уларнинг иккови орасида тавоф қилишида унга гуноҳ йўқдир» деган сўзи ҳақида сўраб: «Аллаҳга қасамки, ҳеч кимга Сафо ва Марва орасида тавоф қилмасликда гуноҳ йўқ экан,» дедим. Оиша деди: «Эй жияним, сен жуда ёмон гап айтдинг! Агар бу оят сен таъвил қилгандай бўлганида, уларнинг иккови орасида тавоф қилмаслигида унга гуноҳ йўқдиръ бўлар эди. Ваҳоланки, бу оят ансорлар ҳақида, улар Исломга киришларидан олдин нозил бўлган. Улар Мушаллал яқинида сиғинар бўлган Манот тоғутига (аталиб) эҳром боғлардилар. Ким унга (аталиб) эҳром боғласа, Сафо ва Марва орасида тавоф қилишдан ўзини тортар эди. Улар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан бу ҳақда сўраганларида, Аллаҳ азза ва жалла: «Албатта Сафо ва Марва Аллаҳнинг (дин) белгиларидандир. Бас, ким Байтни ҳаж ёки умра қилса, уларнинг иккови орасида тавоф қилишида унга гуноҳ йўқдир» деб нозил қилди. Кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) улар орасида тавоф (саъй) қилишни суннат қилиб қўйдилар. Бас, ҳеч кимга уларнинг иккови орасида тавоф қилишни тарк этиш (жоиз) эмас.»
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ وَهُوَ يُرِيدُ الصَّفَا وَهُوَ يَقُولُ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Салама хабар бериб, деди: бизга Абдураҳмон ибн ал-Қосим хабар бериб, деди: менга Молик ривоят қилиб, у Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Жобирдан (ривоят қилдики), у деди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) масжиддан чиқиб Сафо томон йўл олганларида уларнинг: «Аллаҳ нима билан бошлаган бўлса, биз ҳам шу билан бошлаймиз,» деб айтаётганларини эшитдим.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا جَابِرٌ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّفَا وَقَالَ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . ثُمَّ قَرَأَ " { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } " .
Бизга Яъқуб ибн Иброҳим хабар бериб, деди: бизга Яҳё ибн Саид хабар бериб, у Жаъфар ибн Муҳаммаддан (ривоят қилди), у деди: менга отам ривоят қилиб, деди: бизга Жобир ривоят қилиб, деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Сафо томон чиқиб: «Аллаҳ нима билан бошлаган бўлса, биз ҳам шу билан бошлаймиз,» дедилар. Кейин: «Албатта Сафо ва Марва Аллаҳнинг (дин) белгиларидандир» деб (оятни) ўқидилар.