أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ حُسَيْنٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي فَقِيرٌ لَيْسَ لِي شَىْءٌ وَلِي يَتِيمٌ. قَالَ " كُلْ مِنْ مَالِ يَتِيمِكَ غَيْرَ مُسْرِفٍ وَلاَ مُبَاذِرٍ وَلاَ مُتَأَثِّلٍ ".
Бизга Исмоил ибн Масъуд хабар берди, у деди: бизга Холид ривоят қилди, Ҳусайндан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан (ривоят қилдики), бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб: «Мен камбағалман, ҳеч нарсам йўқ, қарамоғимда эса бир етим бор,» деди. У (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Етимингнинг молидан исроф қилмасдан, совурмасдан ва ўзингга жамғариб қўймасдан е,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، - وَهُوَ ابْنُ السَّائِبِ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ {وَلاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ} وَ{إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا} قَالَ اجْتَنَبَ النَّاسُ مَالَ الْيَتِيمِ وَطَعَامَهُ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلاَحٌ لَهُمْ خَيْرٌ} إِلَى قَوْلِهِ {لأَعْنَتَكُمْ}.
Бизга Аҳмад ибн Усмон ибн Ҳаким хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн ас-Салт ривоят қилди, у деди: бизга Абу Кудайна ривоят қилди, Атодан, — у Ибнус-Соиб бўлади — у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилди), у деди: «Етим молининг яқинига, агар у (иш) энг яхшиси бўлмаса, йўламанглар,» деган оят ва «Албатта, етимларнинг молларини зулм билан ейдиганлар...» деган оят нозил бўлганида, одамлар етимнинг молидан ва таомидан четланиб қолдилар. Бу мусулмонларга оғир ботди ва улар бундан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га шикоят қилдилар. Шунда Аллаҳ: «Ва сендан етимлар ҳақида сўрайдилар. Айт: уларнинг (ишини) яхшилаш хайрлидир,» деган оятдан то «сизни машаққатга солган бўларди,» деган сўзигача нозил қилди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ {إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا} قَالَ كَانَ يَكُونُ فِي حِجْرِ الرَّجُلِ الْيَتِيمَ فَيَعْزِلُ لَهُ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ وَآنِيَتَهُ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ} {فِي الدِّينِ} فَأَحَلَّ لَهُمْ خُلْطَتَهُمْ.
Бизга Амр ибн Али хабар берди, у деди: бизга Имрон ибн Уяйна ривоят қилди, у деди: бизга Ато ибнус-Соиб ривоят қилди, Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан, «Албатта, етимларнинг молларини зулм билан ейдиганлар...» деган сўз (оят) ҳақида (ривоят қилдики), у деди: «Бир кишининг қарамоғида етим бўлар, у (киши) унинг таомини, ичимлигини ва идишини алоҳида ажратиб қўяр эди. Бу мусулмонларга оғир ботди. Шунда азиз ва жалил Аллаҳ: «Агар уларга аралашсангиз, (улар) — динда — биродарларингиздир,» (деган оятни) нозил қилди ва улар билан аралашишни уларга ҳалол қилди.»