Марҳум номидан садақанинг фазилати

Vasiyatlar kitobi · 9 ҳадис

باب فَضْلِ الصَّدَقَةِ عَنِ الْمَيِّتِ

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا مَاتَ الإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلاَّ مِنْ ثَلاَثَةٍ مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ وَعِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ وَوَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ ‏"‏‏.‏

Бизга Али ибн Ҳужр хабар берди, у деди: бизга Исмоил ривоят қилди, у деди: бизга ал-Ало, отасидан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Инсон ўлганида, учтасидан бошқа амали узилур: давом этиб турувчи садақа (садақаи жория), фойда олинадиган илм ва унга дуо қилувчи солиҳ фарзанд,» дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَبِي مَاتَ وَتَرَكَ مَالاً وَلَمْ يُوصِ فَهَلْ يُكَفِّرُ عَنْهُ أَنْ أَتَصَدَّقَ عَنْهُ قَالَ ‏ "‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏

Бизга Али ибн Ҳужр хабар берди, у деди: бизга Исмоил хабар берди, ал-Алодан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилдики), бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га: «Отам вафот этди ва мол қолдирди, лекин васият қилмади. Мен унинг номидан садақа қилсам, бу унга каффорат бўладими?» деди. У: «Ҳа,» дедилар.

أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ الشَّرِيدِ بْنِ سُوَيْدٍ الثَّقَفِيِّ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ أُمِّي أَوْصَتْ أَنْ تُعْتَقَ عَنْهَا رَقَبَةٌ وَإِنَّ عِنْدِي جَارِيَةً نُوبِيَّةً أَفَيُجْزِئُ عَنِّي أَنْ أَعْتِقَهَا عَنْهَا قَالَ ‏"‏ ائْتِنِي بِهَا ‏"‏‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ رَبُّكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتِ اللَّهُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَنَا ‏"‏‏.‏ قَالَتْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَعْتِقْهَا فَإِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ ‏"‏‏.‏

Бизга Мусо ибн Саид хабар берди, у деди: бизга Ҳишом ибн Абдулмалик ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама, Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у аш-Шарийд ибн Сувайд ас-Сақафийдан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб: «Онам бир қулни озод қилишни васият қилган эди, менинг ҳузуримда нубиялик бир чўри бор, мен уни онамнинг номидан озод қилсам, кифоя қиладими?» дедим. У: «Уни менинг олдимга олиб кел,» дедилар. Мен уни олиб келдим. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Роббинг ким?» дедилар. У: «Аллаҳ,» деди. У: «Мен кимман?» дедилар. У: «Сен Расулуллаҳсан,» деди. У: «Бас, уни озод қил, чунки у мўминадир,» дедилар.»

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدًا، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَلَمْ تُوصِ أَفَأَتَصَدَّقُ عَنْهَا قَالَ ‏ "‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏

Бизга ал-Ҳусайн ибн Исо хабар берди, у деди: бизга Суфён хабар берди, Амрдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), Саъд Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан: «Онам вафот этди ва васият қилмади, мен унинг номидан садақа қилайми?» деб сўради. У: «Ҳа,» дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمَّهُ تُوُفِّيَتْ أَفَيَنْفَعُهَا إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا قَالَ ‏ "‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَإِنَّ لِي مَخْرَفًا فَأُشْهِدُكَ أَنِّي قَدْ تَصَدَّقْتُ بِهِ عَنْهَا‏.‏

Бизга Аҳмад ибнул-Азҳар хабар берди, у деди: бизга Равҳ ибн Убода ривоят қилди, у деди: бизга Закариё ибн Ишоқ ривоят қилди, у деди: бизга Амр ибн Динор ривоят қилди, Икримадан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), бир киши: «Ё Расулаллаҳ, онам вафот этди, мен унинг номидан садақа қилсам, бу унга фойда берадими?» деди. У: «Ҳа,» дедилар. У: «Менинг бир мевали боғим бор, мен сизни гувоҳ қиламанки, мен уни онамнинг номидан садақа қилдим,» деди.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا نَذْرٌ أَفَيُجْزِئُ عَنْهَا أَنْ أَعْتِقَ عَنْهَا قَالَ ‏ "‏ أَعْتِقْ عَنْ أُمِّكَ ‏"‏‏.‏

Менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ хабар берди, у деди: бизга Аффон ривоят қилди, у деди: бизга Сулаймон ибн Касийр, аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳдан, у Ибн Аббосдан, у Саъд ибн Убодадан (ривоят қилдики), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларига келиб: «Онам вафот этди, унинг зиммасида назр бор эди. Мен унинг номидан (қул) озод қилсам, бу унга кифоя қиладими?» деди. У: «Онанг номидан (қул) озод қил,» дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ أَبُو يُوسُفَ الصَّيْدَلاَنِيُّ، عَنْ عِيسَى، - وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ - عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، أَنَّهُ اسْتَفْتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Аҳмад Абу Юсуф ас-Сайдалоний хабар берди, Исодан — у Ибн Юнусдир — у ал-Авзоийдан, у аз-Зуҳрийдан, у унга Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳдан хабар берди, у Ибн Аббосдан, у Саъд ибн Убодадан (ривоят қилдики), у онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фатво сўради — онаси уни адо этмасидан олдин вафот этган эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни онанг номидан адо эт,» дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ صَدَقَةَ الْحِمْصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَهُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، أَنَّهُ اسْتَفْتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَمَاتَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Садақа ал-Ҳимсий хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Шуъайб ривоят қилди, ал-Авзоийдан, у аз-Зуҳрийдан, у унга Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳдан хабар берди, у Ибн Аббосдан, у Саъд ибн Убодадан (ривоят қилдики), у онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фатво сўради — онаси уни адо этмасидан олдин вафот этган эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни онанг номидан адо эт,» дедилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏‏.‏

Бизга ал-Аббос ибнул-Валид ибн Мазяд хабар берди, у деди: менга отам хабар берди, у деди: бизга ал-Авзоий ривоят қилди, у деди: менга аз-Зуҳрий хабар бердики, унга Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ, Ибн Аббосдан хабар берган. У деди: «Саъд онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фатво сўради — онаси уни адо этмасидан олдин вафот этган эди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Уни онанг номидан адо эт,» дедилар.»