أَخْبَرَنِي زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمَخْزُومِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " .
Менга Закариё ибн Яҳё хабар бериб деди: бизга Ишоқ ривоят қилиб деди: бизга ал-Махзумий ривоят қилиб деди: бизга Вуҳайб ривоят қилиб деди: бизга Абдуллаҳ ибн Товус, отасидан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳадясини қайтариб олувчи худди қусиб, сўнг ўз қусуғига қайтадиган ит кабидир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Бизга Аҳмад ибн Ҳарб хабар бериб деди: бизга Абу Муовия, Ҳажжождан, у Абуз-Зубайрдан, у Товусдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилиб) деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳадясини қайтариб олувчи худди қусуғига қайтувчи кабидир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ، قَالَ حَدَّثَنَا بِهِ، حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَابْنِ، عَبَّاسٍ قَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ أَنْ يُعْطِيَ الْعَطِيَّةَ فَيَرْجِعَ فِيهَا إِلاَّ الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ وَمَثَلُ الَّذِي يُعْطِي الْعَطِيَّةَ فَيَرْجِعُ فِيهَا كَالْكَلْبِ يَأْكُلُ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فَرَجَعَ فِي قَيْئِهِ " .
Бизга Абдурраҳмон ибн Муҳаммад ибн Саллом хабар бериб деди: бизга Ишоқ ал-Азрақ ривоят қилиб деди: буни бизга Ҳусайн ал-Муаллим, Амр ибн Шуайбдан, у Товусдан, у Ибн Умар ва Ибн Аббос (розияллаҳу анҳум)дан ривоят қилдики, улар иккаласи деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳеч ким учун инъом бериб, сўнг уни қайтариб олиши ҳалол эмас, фақат ота ўз фарзандига берган нарсаси бундан мустасно. Инъом бериб, сўнг уни қайтариб олувчининг мисоли еб, тўйгач қусиб, сўнг қайтиб, ўз қусуғига қайтадиган ит кабидир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لأَحَدٍ يَهَبُ هِبَةً ثُمَّ يَعُودُ فِيهَا إِلاَّ الْوَالِدَ " . قَالَ طَاوُسٌ كُنْتُ أَسْمَعُ الصِّبْيَانَ يَقُولُونَ يَا عَائِدًا فِي قَيْئِهِ وَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ ذَلِكَ مَثَلاً حَتَّى بَلَغَنَا أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ " مَثَلُ الَّذِي يَهَبُ الْهِبَةَ ثُمَّ يَعُودُ فِيهَا " . وَذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا " كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَأْكُلُ قَيْئَهُ " .
Бизга Абдулҳамид ибн Муҳаммад хабар берди, у деди: бизга Махлад ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Журайж ривоят қилди, ал-Ҳасан ибн Муслимдан, у Товусдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бир кишига ҳадя бергач, сўнгра ундан қайтиб олиши ҳалол эмас, отадан бошқа,» дедилар. Товус деди: «Мен болаларнинг: «Эй қусуғига қайтгувчи!» деб айтишларини эшитар эдим, лекин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) буни мисол қилиб келтирганларини билмас эдим, токи бизга: «Ҳадя бергач, сўнгра ундан қайтиб олган кишининг мисоли...» деб айтганлари етиб келгунча.» Ва у (Товус) маъноси «...ўз қусуғини ейдиган итнинг мисолидай» деган бир сўзни зикр қилди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَنْظَلَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، يَقُولُ أَخْبَرَنَا بَعْضُ، مَنْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَهَبُ فَيَرْجِعُ فِي هِبَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَأْكُلُ فَيَقِيءُ ثُمَّ يَأْكُلُ قَيْئَهُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳотим ибн Нуайм хабар берди, у деди: бизга Ҳиббон ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ хабар берди, Ҳанзаладан, у Товуснинг шундай деганини эшитди: «Бизга Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни кўрган баъзи кишилар хабар беришича, у (Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳадя бергач, сўнгра ҳадясидан қайтиб олган кишининг мисоли еб, сўнгра қусиб, кейин ўз қусуғини ейдиган итнинг мисолидай,» дедилар.»