حَدَّثَنِي الشَّيْخُ الإِمَامُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ النَّسَائِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى الْقُومَسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَلاَّمٌ أَبُو الْمُنْذِرِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حُبِّبَ إِلَىَّ مِنَ الدُّنْيَا النِّسَاءُ وَالطِّيبُ وَجُعِلَ قُرَّةُ عَيْنِي فِي الصَّلاَةِ " .
Менга шайх, имом Абу Абдурраҳмон ан-Насоий ривоят қилди, у деди: бизга ал-Ҳусайн ибн Исо ал-Қумасий хабар берди, у деди: бизга Аффон ибн Муслим ривоят қилди, у деди: бизга Саллом Абул-Мунзир ривоят қилди, Собитдан, у Анасдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Менга дунёдан аёллар ва хушбўйлик севимли қилинди, кўзимнинг қувончи эса намозда қилинди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ الطُّوسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيَّارٌ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حُبِّبَ إِلَىَّ النِّسَاءُ وَالطِّيبُ وَجُعِلَتْ قُرَّةُ عَيْنِي فِي الصَّلاَةِ " .
Бизга Али ибн Муслим ат-Тусий хабар берди, у деди: бизга Сайёр ривоят қилди, у деди: бизга Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Собит ривоят қилди, Анасдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Менга аёллар ва хушбўйлик севимли қилинди, кўзимнинг қувончи эса намозда қилинди,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمْ يَكُنْ شَىْءٌ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ النِّسَاءِ مِنَ الْخَيْلِ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳафс ибн Абдуллоҳ хабар берди, у деди: менга отам ривоят қилди, у деди: менга Иброҳим ибн Таҳмон ривоят қилди, Саид ибн Абу Аруба дан, у Қатодадан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га аёллардан кейин отдан кўра суюклироқ нарса йўқ эди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ كَانَ لَهُ امْرَأَتَانِ يَمِيلُ لإِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَحَدُ شِقَّيْهِ مَائِلٌ " .
Бизга Амр ибн Али хабар берди, у деди: бизга Абдурраҳмон ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммом ривоят қилди, Қатодадан, у ан-Назр ибн Анасдан, у Башир ибн Наҳикдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у: «Кимнинг иккита хотини бўлса-ю, бирига иккинчисидан кўра мойил бўлса, Қиёмат кунида танасининг бир томони қийшайган ҳолда келади,» дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْسِمُ بَيْنَ نِسَائِهِ ثُمَّ يَعْدِلُ ثُمَّ يَقُولُ " اللَّهُمَّ هَذَا فِعْلِي فِيمَا أَمْلِكُ فَلاَ تَلُمْنِي فِيمَا تَمْلِكُ وَلاَ أَمْلِكُ " . أَرْسَلَهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ .
Менга Муҳаммад ибн Исмоил ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Язид ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама хабар берди, Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Абдуллоҳ ибн Язиддан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хотинлари орасида (кун-тунни) тақсимлаб, сўнг адолат қилар, кейин: «Аллаҳим, бу менинг ўзим эга бўлган (қодир бўлган) нарсадаги қилмишимдир, Сен эга бўлиб мен эга бўлмаган нарсада мени айбламагин,» дер эдилар. Буни Ҳаммод ибн Зайд мурсал (санадини узилган ҳолда) ривоят қилган.
أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَيْهِ وَهُوَ مُضْطَجِعٌ مَعِي فِي مِرْطِي فَأَذِنَ لَهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَكَ أَرْسَلْنَنِي إِلَيْكَ يَسْأَلْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ . وَأَنَا سَاكِتَةٌ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَىْ بُنَيَّةُ أَلَسْتِ تُحِبِّينَ مَنْ أُحِبُّ " . قَالَتْ بَلَى . قَالَ " فَأَحِبِّي هَذِهِ " . فَقَامَتْ فَاطِمَةُ حِينَ سَمِعَتْ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَجَعَتْ إِلَى أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْهُنَّ بِالَّذِي قَالَتْ وَالَّذِي قَالَ لَهَا فَقُلْنَ لَهَا مَا نَرَاكِ أَغْنَيْتِ عَنَّا مِنْ شَىْءٍ فَارْجِعِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُولِي لَهُ إِنَّ أَزْوَاجَكَ يَنْشُدْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ . قَالَتْ فَاطِمَةُ لاَ وَاللَّهِ لاَ أُكَلِّمُهُ فِيهَا أَبَدًا . قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَنْزِلَةِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ أَرَ امْرَأَةً قَطُّ خَيْرًا فِي الدِّينِ مِنْ زَيْنَبَ وَأَتْقَى لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَصْدَقَ حَدِيثًا وَأَوْصَلَ لِلرَّحِمِ وَأَعْظَمَ صَدَقَةً وَأَشَدَّ ابْتِذَالاً لِنَفْسِهَا فِي الْعَمَلِ الَّذِي تَصَدَّقُ بِهِ وَتَقَرَّبُ بِهِ مَا عَدَا سَوْرَةً مِنْ حِدَّةٍ كَانَتْ فِيهَا تُسْرِعُ مِنْهَا الْفَيْأَةَ فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَائِشَةَ فِي مِرْطِهَا عَلَى الْحَالِ الَّتِي كَانَتْ دَخَلَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا فَأَذِنَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَكَ أَرْسَلْنَنِي يَسْأَلْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ وَوَقَعَتْ بِي فَاسْتَطَالَتْ وَأَنَا أَرْقُبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَرْقُبُ طَرْفَهُ هَلْ أَذِنَ لِي فِيهَا فَلَمْ تَبْرَحْ زَيْنَبُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَكْرَهُ أَنْ أَنْتَصِرَ فَلَمَّا وَقَعْتُ بِهَا لَمْ أَنْشَبْهَا بِشَىْءٍ حَتَّى أَنْحَيْتُ عَلَيْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا ابْنَةُ أَبِي بَكْرٍ " .
Менга Убайдуллоҳ ибн Саъд ибн Иброҳим ибн Саъд хабар берди, у деди: бизга амаким ривоят қилди, у деди: бизга отам ривоят қилди, Солиҳдан, у ибн Шиҳобдан (ривоят қилдики), у деди: менга Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишом хабар бердики, Оиша (розияллаҳу анҳо) деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинлари Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қизи Фотима(ни) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига юбордилар. У (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мен билан бирга менинг ридом (чодирим) ичида ётган ҳолатларида (Фотима) киришга изн сўради, у (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга изн бердилар. Сўнг (Фотима): «Эй Аллаҳнинг Расули, хотинларингиз мени сизнинг олдингизга юбордилар, Абу Қуҳофанинг қизи (Оиша) борасида адолат (қилишингиз)ни сўрамоқдалар,» деди. Мен жим турардим. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Эй қизгинам, мен севадиган кишини сен ҳам севмайсанми?» дедилар. У: «Албатта (севаман),» деди. У (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бас, мана шу(ни) (Оишани) севгин,» дедилар. Фотима буни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитгач туриб, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинлари олдига қайтди ва уларга ўзи айтган ва у (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга айтган нарсани хабар қилди. Улар унга: «Сен биз учун бирор нарсага фойда келтирмадинг деб ўйлаймиз. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига қайт ва унга: ‹Хотинларингиз Абу Қуҳофанинг қизи борасида адолат (қилишингиз)ни қасам билан сўрамоқдалар,› деб айт,» дедилар. Фотима: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен бу ҳақда у (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан ҳеч қачон гаплашмайман,» деди. Оиша деди: Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинлари Зайнаб бинт Жаҳш(ни) Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига юбордилар — у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинларидан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузуридаги мақомда мен билан тенг турадиган (рақобат қиладиган) эди. Мен динда Зайнабдан кўра яхшироқ, Аллаҳ азза ва жалладан кўра қўрқадиганроқ, сўзда ростгўйроқ, қариндошлик риштасини улайдиганроқ, садақаси улуғроқ ва ўзини садақа ва (Аллаҳга) яқинлик воситаси қиладиган амалда жонбозлик қиладиганроқ аёлни асло кўрмаганман — ундаги тезкорликдан (жаҳлдорликдан) бўлган бир қизғинликдан ташқари, ундан у тезда қайтар (тинчланар) эди. У Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига киришга изн сўради, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эса Оиша билан бирга унинг ридоси (чодири) ичида — Фотима кирган ҳолатда — эдилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга изн бердилар. Сўнг у: «Эй Аллаҳнинг Расули, хотинларингиз мени юбордилар, Абу Қуҳофанинг қизи борасида адолат (қилишингиз)ни сўрамоқдалар,» деди ва менга (қаттиқ гаплар билан) тегиб, узундан-узоқ (танбеҳ) қилди. Мен эса Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни кузатар, у кишининг кўз қирини пойлар эдим — бу борада менга (жавоб беришга) изн берармикинлар деб. Зайнаб токи мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзимни ҳимоя қилишимни ёмон кўрмасликларини билгунимча (гапдан) тўхтамади. Мен унга (жавоб бериб) тегганимда, уни бутунлай енгиб бўлмагунча ҳеч нарсада қўймадим (тўхтамадим). Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Албатта у Абу Бакрнинг қизидир (чинакам ақлли-зукко),» дедилар.
أَخْبَرَنِي عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ الْحِمْصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَذَكَرَتْ نَحْوَهُ وَقَالَتْ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَيْنَبَ فَاسْتَأْذَنَتْ فَأَذِنَ لَهَا فَدَخَلَتْ فَقَالَتْ نَحْوَهُ . خَالَفَهُمَا مَعْمَرٌ رَوَاهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ .
Менга Имрон ибн Баккор ал-Ҳимсий хабар берди, у деди: бизга Абул-Ямон ривоят қилди, у деди: бизга Шуайб хабар берди, аз-Зуҳрийдан (ривоят қилдики), у деди: менга Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишом хабар бердики, Оиша (розияллаҳу анҳо) деди — сўнг у (ривоятчи) шунга ўхшашини зикр қилди — ва деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинлари Зайнабни юбордилар, у (киришга) изн сўради, у (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга изн бердилар, у кирди ва шунга ўхшаш (гапларни) айтди. Уларнинг икковига (Шуайб ва бошқасига) Маъмар мухолиф бўлиб, уни аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан (деб) ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ النَّيْسَابُورِيُّ الثِّقَةُ الْمَأْمُونُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اجْتَمَعْنَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلْنَ فَاطِمَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَ لَهَا إِنَّ نِسَاءَكَ وَذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا يَنْشُدْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ . قَالَتْ فَدَخَلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مَعَ عَائِشَةَ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ لَهُ إِنَّ نِسَاءَكَ أَرْسَلْنَنِي وَهُنَّ يَنْشُدْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ . فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتُحِبِّينِي " . قَالَتْ نَعَمْ قَالَ " فَأَحِبِّيهَا " . قَالَتْ فَرَجَعَتْ إِلَيْهِنَّ فَأَخْبَرَتْهُنَّ مَا قَالَ فَقُلْنَ لَهَا إِنَّكِ لَمْ تَصْنَعِي شَيْئًا فَارْجِعِي إِلَيْهِ . فَقَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أَرْجِعُ إِلَيْهِ فِيهَا أَبَدًا . وَكَانَتِ ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا فَأَرْسَلْنَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ قَالَتْ عَائِشَةُ وَهِيَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ أَزْوَاجُكَ أَرْسَلْنَنِي وَهُنَّ يَنْشُدْنَكَ الْعَدْلَ فِي ابْنَةِ أَبِي قُحَافَةَ . ثُمَّ أَقْبَلَتْ عَلَىَّ تَشْتِمُنِي فَجَعَلْتُ أُرَاقِبُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَنْظُرُ طَرْفَهُ هَلْ يَأْذَنُ لِي مِنْ أَنْ أَنْتَصِرَ مِنْهَا - قَالَتْ - فَشَتَمَتْنِي حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ لاَ يَكْرَهُ أَنْ أَنْتَصِرَ مِنْهَا فَاسْتَقْبَلْتُهَا فَلَمْ أَلْبَثْ أَنْ أَفْحَمْتُهَا فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا ابْنَةُ أَبِي بَكْرٍ " . قَالَتْ عَائِشَةُ فَلَمْ أَرَ امْرَأَةً خَيْرًا وَلاَ أَكْثَرَ صَدَقَةً وَلاَ أَوْصَلَ لِلرَّحِمِ وَأَبْذَلَ لِنَفْسِهَا فِي كُلِّ شَىْءٍ يُتَقَرَّبُ بِهِ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى مِنْ زَيْنَبَ مَا عَدَا سَوْرَةً مِنْ حِدَّةٍ كَانَتْ فِيهَا تُوشِكُ مِنْهَا الْفَيأَةَ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ الَّذِي قَبْلَهُ .
Бизга Муҳаммад ибн Рофиъ ан-Найсобурий — ишончли, омонатдор — хабар берди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, Маъмардан, у аз-Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинлари йиғилишди-да, Фотима(ни) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига юбордилар ва унга: «Албатта хотинларинг...» — ва (ривоятчи) маъноси: «...Абу Қуҳофанинг қизи борасида сенга (адолат қилишни) қасам билан сўрамоқдалар» деган сўзни зикр қилди. (Оиша) деди: Шунда у (Фотима) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига кирди, у (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Оиша билан бирга унинг ридоси (чодири) ичида эдилар. У (Фотима) унга (соллаллаҳу алайҳи васалламга): «Албатта хотинларинг мени юбордилар, улар Абу Қуҳофанинг қизи борасида сенга адолат (қилишни) қасам билан сўрамоқдалар,» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Сен мени севасанми?» дедилар. У: «Ҳа,» деди. У (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бас, сен уни (Оишани) севгин,» дедилар. (Оиша) деди: У (Фотима) уларнинг олдига қайтиб, у (соллаллаҳу алайҳи васаллам) айтган нарсани хабар қилди. Улар унга: «Сен ҳеч нарса қилмадинг, унинг олдига қайт,» дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, мен бу ҳақда унинг олдига ҳеч қачон қайтмайман,» деди. У ҳақиқатан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қизи эди. Сўнг (хотинлари) Зайнаб бинт Жаҳш(ни) юбордилар. Оиша деди: У Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хотинларидан мен билан тенг турадиган (рақобат қиладиган) эди. Сўнг у: «Хотинларинг мени юбордилар, улар Абу Қуҳофанинг қизи борасида сенга адолат (қилишни) қасам билан сўрамоқдалар,» деди. Кейин менга юзланиб, мени ҳақорат қила бошлади. Мен эса Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни кузатиб, у кишининг кўз қирини пойлар эдим — ундан ўзимни ҳимоя қилишимга изн берармикинлар деб. (Оиша) деди: У мени шу қадар ҳақорат қилдики, охири у (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўзимни ҳимоя қилишимни ёмон кўрмасликларини гумон қилдим (англаб етдим). Шунда мен ҳам унга юзландим ва кўп ўтмай уни маҳлиё (жим) қилдим. Бас, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Албатта у Абу Бакрнинг қизидир,» дедилар. Оиша деди: Мен Зайнабдан кўра яхшироқ, садақаси кўпроқ, қариндошлик риштасини улайдиганроқ ва Аллаҳ таолога яқинлик қилинадиган ҳар бир нарсада ўзини жонбозлик билан берадиганроқ аёлни кўрмаганман — ундаги бир қизғин жаҳлдорликдан ташқари, ундан у тезда қайтар (тинчланар) эди. Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: Бу хатодир, тўғриси эса ундан олдингиси (олдинги ривоят)дир.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، { عَنْ مُرَّةَ، } عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ " .
Бизга Исмоил ибн Масъуд хабар берди, у деди: бизга Бишр — яъни ибнул-Муфаззал — ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, Амр ибн Муррадан, у Муррадан, у Абу Мусодан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан: «Оишанинг аёллардан устунлиги тарийднинг бошқа таомлардан устунлиги кабидир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَامِ " .
Бизга Али ибн Хашрам хабар берди, у деди: бизга Исо ибн Юнус хабар берди, ибн Абу Зиъбдан, у ал-Ҳорис ибн Абдурраҳмондан, у Абу Саламадан, у Оишадан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Оишанинг аёллардан устунлиги тарийднинг бошқа таомлардан устунлиги кабидир,» дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ الصَّغَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا شَاذَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أُمَّ سَلَمَةَ لاَ تُؤْذِينِي فِي عَائِشَةَ فَإِنَّهُ وَاللَّهِ مَا أَتَانِي الْوَحْىُ فِي لِحَافِ امْرَأَةٍ مِنْكُنَّ إِلاَّ هِيَ " .
Бизга Абу Бакр ибн Ишоқ ас-Сағоний хабар берди, у деди: бизга Шозон ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Умм Салама, Оиша ҳақида мени ранжитма. Аллоҳга қасамки, сизлардан бирортангизнинг кўрпаси остида ваҳий менга келмади, фақат унинг (кўрпаси остида) келди,» дедилар.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عَوْفِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ رُمَيْثَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ نِسَاءَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم كَلَّمْنَهَا أَنْ تُكَلِّمَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّاسَ كَانُوا يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ وَتَقُولُ لَهُ إِنَّا نُحِبُّ الْخَيْرَ كَمَا تُحِبُّ عَائِشَةَ فَكَلَّمَتْهُ فَلَمْ يُجِبْهَا فَلَمَّا دَارَ عَلَيْهَا كَلَّمَتْهُ أَيْضًا فَلَمْ يُجِبْهَا وَقُلْنَ مَا رَدَّ عَلَيْكِ قَالَتْ لَمْ يُجِبْنِي . قُلْنَ لاَ تَدَعِيهِ حَتَّى يَرُدَّ عَلَيْكِ أَوْ تَنْظُرِينَ مَا يَقُولُ . فَلَمَّا دَارَ عَلَيْهَا كَلَّمَتْهُ فَقَالَ " لاَ تُؤْذِينِي فِي عَائِشَةَ فَإِنَّهُ لَمْ يَنْزِلْ عَلَىَّ الْوَحْىُ وَأَنَا فِي لِحَافِ امْرَأَةٍ مِنْكُنَّ إِلاَّ فِي لِحَافِ عَائِشَةَ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَانِ الْحَدِيثَانِ صَحِيحَانِ عَنْ عَبْدَةَ .
Менга Муҳаммад ибн Одам хабар берди, Абдадан, у Ҳишомдан, у Авф ибнул-Ҳорисдан, у Румайсадан, у Умм Саламадан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг аёллари ундан (Умм Саламадан) Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан гаплашишини сўрашди — одамлар совғаларини Оишанинг куни келтиришга ҳаракат қилар эдилар — ва унга: «Биз ҳам хайрни Оиша севганидек севамиз,» дейишини (сўрашди). Шунда у (Умм Салама) У зот билан гаплашди, аммо У зот унга жавоб бермадилар. Яна унинг навбати келганида у яна гаплашди, аммо У зот жавоб бермадилар. (Аёллар) унга: «У зот сенга нима дедилар?» дедилар. У: «Менга жавоб бермадилар,» деди. Улар: «У зот сенга жавоб бергунларича ёки нима дейишларини кўргунинча ундан қўл тортма,» дедилар. Яна унинг навбати келганида у У зот билан гаплашди. Шунда У зот: «Оиша ҳақида мени ранжитма. Чунки сизлардан бирортангизнинг кўрпаси остида турганимда менга ваҳий нозил бўлмади, фақат Оишанинг кўрпаси остида (нозил бўлди),» дедилар. Абу Абдурраҳмон деди: бу иккала ҳадис Абдадан (ривоят қилинган) саҳиҳдир.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ يَبْتَغُونَ بِذَلِكَ مَرْضَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Абда ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Ҳишом ривоят қилди, отасидан, у Оишадан (ривоят қилди), у деди: одамлар совғаларини Оишанинг куни келтиришга ҳаракат қилар эдилар, шу билан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг розилигини излар эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ رَبِيعَةَ بْنِ هُدَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَوْحَى اللَّهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ فَقُمْتُ فَأَجَفْتُ الْبَابَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَلَمَّا رُفِّهَ عَنْهُ قَالَ لِي " يَا عَائِشَةُ إِنَّ جِبْرِيلَ يُقْرِئُكِ السَّلاَمَ " .
Бизга Муҳаммад ибн Одам ривоят қилди, Абдадан, у Ҳишомдан, у Солиҳ ибн Робиъа ибн Ҳудайрдан, у Оишадан (ривоят қилди), у деди: Аллоҳ Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ваҳий нозил қилди, мен ҳам У зотнинг ёнларида эдим. Мен ўрнимдан туриб, ўзим билан У зотнинг орасидаги эшикни ёпдим. Ваҳий (ҳолати) У зотдан кўтарилгач, У менга: «Эй Оиша, Жибрил сенга салом йўлламоқда,» дедилар.
أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا " إِنَّ جِبْرِيلَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلاَمَ " . قَالَتْ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ تَرَى مَا لاَ نَرَى .
Бизга Нуҳ ибн Ҳабиб хабар берди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у деди: бизга Маъмар ривоят қилди, Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Жибрил сенга салом ўқимоқда,» дедилар. У: «Унга ҳам Аллоҳнинг саломи, раҳмати ва баракотлари бўлсин. У сиз кўрган нарсани биз кўрмаймиз,» деди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَائِشَةُ هَذَا جِبْرِيلُ وَهُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلاَمَ " . مِثْلَهُ سَوَاءٌ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا الصَّوَابُ وَالَّذِي قَبْلَهُ خَطَأٌ .
Бизга Амр ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга ал-Ҳакам ибн Нофиъ ривоят қилди, у деди: бизга Шуъайб хабар берди, Зуҳрийдан, у деди: менга Абу Салама хабар берди, Оишадан, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Оиша, бу Жибрилдир ва у сенга салом ўқимоқда,» дедилар. Худди шунга ўхшаш. Абу Абдурраҳмон деди: тўғриси шу, ундан олдингиси эса хатодир.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسٌ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ إِحْدَى أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ فَأَرْسَلَتْ أُخْرَى بِقَصْعَةٍ فِيهَا طَعَامٌ فَضَرَبَتْ يَدَ الرَّسُولِ فَسَقَطَتِ الْقَصْعَةُ فَانْكَسَرَتْ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْكِسْرَتَيْنِ فَضَمَّ إِحْدَاهُمَا إِلَى الأُخْرَى فَجَعَلَ يَجْمَعُ فِيهَا الطَّعَامَ وَيَقُولُ " غَارَتْ أُمُّكُمْ كُلُوا " . فَأَكَلُوا فَأَمْسَكَ حَتَّى جَاءَتْ بِقَصْعَتِهَا الَّتِي فِي بَيْتِهَا فَدَفَعَ الْقَصْعَةَ الصَّحِيحَةَ إِلَى الرَّسُولِ وَتَرَكَ الْمَكْسُورَةَ فِي بَيْتِ الَّتِي كَسَرَتْهَا .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусанно хабар берди, у деди: бизга Холид ривоят қилди, у деди: бизга Ҳумайд ривоят қилди, у деди: бизга Анас ривоят қилди, у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) онаий мўминлардан бирининг ҳузурида эдилар. Шунда бошқа бири ичида таом бўлган ёғоч товоқни юборди. (Биринчи аёл) Расулнинг (хизматкорининг) қўлига урди, товоқ тушиб синди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) икки бўлакни олиб, бирини иккинчисига қўшдилар ва унга таомни йиға бошлаб: «Онангиз рашк қилди, еяверинглар,» дедилар. Улар едилар. Сўнг У зот ўз уйидаги товоғини олиб келгунига қадар ушлаб турдилар ва соғ товоқни (хабар келтирган) элчига бериб, синган товоқни уни синдирган аёлнинг уйида қолдирдилар.
أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّهَا - يَعْنِي - أَتَتْ بِطَعَامٍ فِي صَحْفَةٍ لَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ فَجَاءَتْ عَائِشَةُ مُتَّزِرَةً بِكِسَاءٍ وَمَعَهَا فِهْرٌ فَفَلَقَتْ بِهِ الصَّحْفَةَ فَجَمَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ فِلْقَتَىِ الصَّحْفَةِ وَيَقُولُ " كُلُوا غَارَتْ أُمُّكُمْ " . مَرَّتَيْنِ ثُمَّ أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَحْفَةَ عَائِشَةَ فَبَعَثَ بِهَا إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَأَعْطَى صَحْفَةَ أُمِّ سَلَمَةَ عَائِشَةَ .
Бизга ар-Робиъ ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Асад ибн Мусо ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, Собитдан, у Абул-Мутаваккилдан, у Умм Саламадан (ривоят қилдики), у — яъни — ўз товоғида таом билан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ва У зотнинг саҳобаларининг олдига келди. Шунда Оиша жун чопон ўраб олган ҳолда, қўлида тош билан келди ва у билан товоқни уриб синдирди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) товоқнинг икки бўлагини бирлаштирдилар ва: «Еяверинглар, онангиз рашк қилди,» деб икки марта айтдилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Оишанинг товоғини олиб, уни Умм Саламага юбордилар ва Умм Саламанинг товоғини Оишага бердилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ فُلَيْتٍ، عَنْ جَسْرَةَ بِنْتِ دِجَاجَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ صَانِعَةَ طَعَامٍ مِثْلَ صَفِيَّةَ أَهْدَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَاءً فِيهِ طَعَامٌ فَمَا مَلَكْتُ نَفْسِي أَنْ كَسَرْتُهُ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ كَفَّارَتِهِ فَقَالَ " إِنَاءٌ كَإِنَاءٍ وَطَعَامٌ كَطَعَامٍ " .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусанно хабар берди, Абдурраҳмондан, у Суфёндан, у Фулайтдан, у Жасра бинт Дижожадан, у Оишадан (ривоят қилди), у деди: мен Сафиядек таом тайёрловчини кўрмадим. У Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ичида таом бўлган идишни ҳадя қилди. Мен ўзимни тутиб туролмай уни синдириб қўйдим. Сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан унинг каффорати ҳақида сўрадим. У зот: «Идиш ўрнига (шунга ўхшаш) идиш, таом ўрнига (шунга ўхшаш) таом,» дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَزْعُمُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْكُثُ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَيَشْرَبُ عِنْدَهَا عَسَلاً فَتَوَاصَيْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ أَنَّ أَيَّتَنَا دَخَلَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلْتَقُلْ إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَدَخَلَ عَلَى إِحْدَاهُمَا فَقَالَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " لاَ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَلَنْ أَعُودَ لَهُ " . فَنَزَلَتْ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ } { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ } لِعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ { وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا } لِقَوْلِهِ " بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً " .
Бизга ал-Ҳасан ибн Муҳаммад аз-Заъфароний хабар берди, у деди: бизга Ҳажжож ривоят қилди, ибн Журайждан, у Атодан (ривоят қилдики), у Убайд ибн Умайрнинг бундай деяётганини эшитди: мен Оишанинг бундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Зайнаб бинт Жаҳшнинг ҳузурида туриб, унинг ёнида асал ичар эдилар. Мен ва Ҳафса келишиб олдикки, қайси биримизнинг олдига Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кирсалар: «Мен сиздан мағофир ҳидини сезаяпман, мағофир едингизми?» десин. Шунда У зот улардан бирининг олдига кирдилар, у эса шуни айтди. У зот: «Йўқ, балки мен Зайнаб бинт Жаҳшнинг ёнида асал ичган эдим, аммо энди уни бошқа қайтармайман,» дедилар. Шунда «Эй Набий, Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани нега ҳаром қиласан» (ояти нозил бўлди), Оиша ва Ҳафса ҳақида «Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз» (деб нозил бўлди), «Эсланг, Набий ўз аёлларидан бирига бир сирни айтган эди» (ояти эса) У зотнинг: «Балки мен асал ичган эдим,» деган сўзлари ҳақидадир.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُونُسَ بْنِ مُحَمَّدٍ، حَرَمِيٌّ - هُوَ لَقَبُهُ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ يَطَؤُهَا فَلَمْ تَزَلْ بِهِ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ حَتَّى حَرَّمَهَا عَلَى نَفْسِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ } إِلَى آخِرِ الآيَةِ .
Менга Иброҳим ибн Юнус ибн Муҳаммад — Ҳарамий, бу унинг лақаби — хабар берди, у деди: бизга отам ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, Собитдан, у Анасдан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг бир чўриси бор эди, у билан яқинлик қилар эдилар. Оиша ва Ҳафса У зотни қўймай, охири уни ўзига ҳаром қилиб қўйдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: «Эй Набий, Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани нега ҳаром қиласан» — оятнинг охиригача — (деб) нозил қилди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، - هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ - عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتِ الْتَمَسْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدْخَلْتُ يَدِي فى شَعْرِهِ فَقَالَ " قَدْ جَاءَكِ شَيْطَانُكِ " . فَقُلْتُ أَمَا لَكَ شَيْطَانٌ فَقَالَ " بَلَى وَلَكِنَّ اللَّهَ أَعَانَنِي عَلَيْهِ فَأَسْلَمَ " .
Бизга Қутайба хабар берди, у деди: бизга ал-Лайс ривоят қилди, Яҳёдан — у ибн Саид ал-Ансорийдир — у Убада ибнул-Валид ибн Убада ибнис-Сомитдан (ривоят қилдики), Оиша деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни изладим ва қўлимни У зотнинг сочларига теккиздим. Шунда У зот: «Сенинг шайтонинг сенга келди,» дедилар. Мен: «Сизнинг шайтонингиз йўқми?» дедим. У зот: «Бор, лекин Аллоҳ менга унга қарши ёрдам берди, шу сабабли у (шайтон) бўйсунди,» дедилар.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْمِقْسَمِيُّ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ ذَهَبَ إِلَى بَعْضِ نِسَائِهِ فَتَجَسَّسْتُهُ فَإِذَا هُوَ رَاكِعٌ أَوْ سَاجِدٌ يَقُولُ " سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ " . فَقُلْتُ بِأَبِي وَأُمِّي إِنَّكَ لَفِي شَأْنٍ وَإِنِّي لَفِي شَأْنٍ آخَرَ .
Менга Иброҳим ибнул-Ҳасан ал-Миқсамий хабар берди, Ҳажжождан, у ибн Журайждан, у Атодан, (у деди:) менга ибн Абу Мулайка хабар берди, Оишадан, у деди: бир кечаси мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни топа олмадим ва У зот аёлларидан бирининг олдига кетган деб ўйладим. Уни қидириб бордим, қарасам, У рукуъ ёки саждада туриб: «Субҳонака ва биҳамдика, ло илаҳа илла анта (Сен поксан ва ҳамдинг билан, Сендан ўзга илоҳ йўқ),» деяр эдилар. Мен: «Отам ва онам сенга фидо бўлсин, сен бир ишдасан, мен эса бошқа бир ишдаман,» дедим.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، { عَنْ عَطَاءٍ، } قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتِ افْتَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ ذَهَبَ إِلَى بَعْضِ نِسَائِهِ فَتَجَسَّسْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ فَإِذَا هُوَ رَاكِعٌ أَوْ سَاجِدٌ يَقُولُ " سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ " . فَقُلْتُ بِأَبِي وَأُمِّي إِنَّكَ لَفِي شَأْنٍ وَإِنِّي لَفِي آخَرَ .
Бизга Ишоқ ибн Мансур хабар берди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у деди: бизга ибн Журайж хабар берди, Атодан, у деди: менга ибн Абу Мулайка хабар бердики, Оиша деди: бир кечаси мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни топа олмадим ва У зот аёлларидан бирининг олдига кетган деб ўйладим. Уни қидирдим, сўнг қайтдим, қарасам, У рукуъ ёки саждада туриб: «Субҳонака ва биҳамдика, ло илаҳа илла анта (Сен поксан ва ҳамдинг билан, Сендан ўзга илоҳ йўқ),» деяр эдилар. Мен: «Отам ва онам сенга фидо бўлсин, сен бир ишдасан, мен эса бошқа бир ишдаман,» дедим.
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَثِيرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ قَيْسٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَقُولُ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَنِّي قُلْنَا بَلَى . قَالَتْ لَمَّا كَانَتْ لَيْلَتِي انْقَلَبَ فَوَضَعَ نَعْلَيْهِ عِنْدَ رِجْلَيْهِ وَوَضَعَ رِدَاءَهُ وَبَسَطَ إِزَارَهُ عَلَى فِرَاشِهِ وَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ رَيْثَمَا ظَنَّ أَنِّي قَدْ رَقَدْتُ ثُمَّ انْتَعَلَ رُوَيْدًا وَأَخَذَ رِدَاءَهُ رُوَيْدًا ثُمَّ فَتَحَ الْبَابَ رُوَيْدًا وَخَرَجَ وَأَجَافَهُ رُوَيْدًا وَجَعَلْتُ دِرْعِي فِي رَأْسِي فَاخْتَمَرْتُ وَتَقَنَّعْتُ إِزَارِي وَانْطَلَقْتُ فِي إِثْرِهِ حَتَّى جَاءَ الْبَقِيعَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ انْحَرَفَ وَانْحَرَفْتُ فَأَسْرَعَ فَأَسْرَعْتُ فَهَرْوَلَ فَهَرْوَلْتُ فَأَحْضَرَ فَأَحْضَرْتُ وَسَبَقْتُهُ فَدَخَلْتُ وَلَيْسَ إِلاَّ أَنِ اضْطَجَعْتُ فَدَخَلَ فَقَالَ " مَا لَكِ يَا عَائِشُ رَابِيَةً " . قَالَ سُلَيْمَانُ حَسِبْتُهُ قَالَ حَشْيَا قَالَ " لَتُخْبِرِنِّي أَوْ لَيُخْبِرَنِّي اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي فَأَخْبَرْتُهُ الْخَبَرَ قَالَ " أَنْتِ السَّوَادُ الَّذِي رَأَيْتُ أَمَامِي " . قُلْتُ نَعَمْ - قَالَتْ - فَلَهَدَنِي لَهْدَةً فِي صَدْرِي أَوْجَعَتْنِي . قَالَ " أَظَنَنْتِ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْكِ وَرَسُولُهُ " . قَالَتْ مَهْمَا يَكْتُمِ النَّاسُ فَقَدْ عَلِمَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ . قَالَ " نَعَمْ - قَالَ - فَإِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَتَانِي حِينَ رَأَيْتِ وَلَمْ يَكُنْ يَدْخُلُ عَلَيْكِ وَقَدْ وَضَعْتِ ثِيَابَكِ فَنَادَانِي فَأَخْفَى مِنْكِ فَأَجَبْتُهُ وَأَخْفَيْتُهُ مِنْكِ وَظَنَنْتُ أَنَّكِ قَدْ رَقَدْتِ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَكِ وَخَشِيتُ أَنْ تَسْتَوْحِشِي فَأَمَرَنِي أَنْ آتِيَ أَهْلَ الْبَقِيعِ فَأَسْتَغْفِرَ لَهُمْ " . خَالَفَهُ حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ فَقَالَ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ .
Бизга Сулаймон ибн Довуд хабар берди, у деди: бизга ибн Ваҳб хабар берди, у деди: менга ибн Журайж хабар берди, Абдуллоҳ ибн Касирдан (ривоят қилдики), у Муҳаммад ибн Қайснинг бундай деяётганини эшитди: мен Оишанинг бундай деганини эшитдим: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳақида ва ўзим ҳақимда сизларга айтиб бермайми? Биз: «Албатта (айтинг),» дедик. У деди: менинг навбатим келганида У зот (уйга) қайтиб келдилар, наълайнларини оёқлари ёнига қўйдилар, ридоларини ечиб, изорларини тўшакларига ёйдилар. Мен ухлаб қолдим деб ўйлаганларича ўтирмай, наълайнларини оҳиста кийиб, ридоларини оҳиста олдилар, сўнг эшикни оҳиста очиб, чиқдилар ва уни оҳиста ёпдилар. Мен кўйлагимни бошимга олиб, рўмол ўраб, изоримни ёпиндим ва У зотнинг орқаларидан йўлга тушдим, ҳатто У Бақеъга келдилар. (У зот) қўлларини уч марта кўтардилар ва узоқ тик турдилар. Сўнг бурилиб (қайтдилар), мен ҳам бурилдим. У зот тезлашдилар, мен ҳам тезлашдим. У югурдилар, мен ҳам югурдим. У елиб бордилар, мен ҳам елиб бордим ва У зотдан ўзиб (уйга) кирдим. Мен ётиб олишим биланоқ У зот кириб: «Эй Оиш, нега зўриқиб турибсан?» дедилар. Сулаймон деди: ўйлайманки, у (рови) «ҳансираб» деди. У зот: «Менга айтасанми ёки менга (энг) Латиф, (энг) Хабардор (Аллоҳ) хабар беради,» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам ва онам сенга фидо бўлсин,» дедим ва У зотга воқеани айтиб бердим. У зот: «Сен олдимда кўрган қора нарса ўзингмидинг?» дедилар. Мен: «Ҳа,» дедим. У деди: шунда У зот кўкрагимга шундай туртдиларки, менга оғриқ берди. У зот: «Аллоҳ ва Унинг Расули сенга зулм қилади деб ўйладингми?» дедилар. У деди: мен: «Одамлар нимани яширсалар ҳам, Аллоҳ азза ва жалла уни билади,» дедим. У зот: «Ҳа,» дедилар. У: «Сен кўрганингда Жибрил алайҳиссалом менга келди, аммо сен кийимингни ечиб қўйганинг учун у сенинг олдингга кирмади. У менга нидо қилди ва сендан яширди. Мен унга жавоб бердим ва уни сендан яширдим. Мен сен ухлаб қолди деб ўйладим ва сени уйғотишни хуш кўрмадим ҳамда ёлғиз қолиб қўрқиб кетишингдан хавфсирадим. Сўнг у менга Бақеъ аҳлига бориб, улар учун мағфират сўрашимни буюрди,» дедилар. Ҳажжож ибн Муҳаммад унга мухолиф бўлиб: ибн Журайждан, у ибн Абу Мулайкадан, у Муҳаммад ибн Қайсдан, деб (ривоят) қилди.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ مُسْلَّمٍ الْمِصِّيصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ قَيْسِ بْنِ مَخْرَمَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تُحَدِّثُ قَالَتْ أَلاَ أُحَدِّثُكُمْ عَنِّي وَعَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قُلْنَا بَلَى . قَالَتْ لَمَّا كَانَتْ لَيْلَتِي الَّتِي هُوَ عِنْدِي تَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم انْقَلَبَ فَوَضَعَ نَعْلَيْهِ عِنْدَ رِجْلَيْهِ وَوَضَعَ رِدَاءَهُ وَبَسَطَ طَرَفَ إِزَارِهِ عَلَى فِرَاشِهِ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ رَيْثَمَا ظَنَّ أَنِّي قَدْ رَقَدْتُ ثُمَّ انْتَعَلَ رُوَيْدًا وَأَخَذَ رِدَاءَهُ رُوَيْدًا ثُمَّ فَتَحَ الْبَابَ رُوَيْدًا وَخَرَجَ وَأَجَافَهُ رُوَيْدًا وَجَعَلْتُ دِرْعِي فِي رَأْسِي وَاخْتَمَرْتُ وَتَقَنَّعْتُ إِزَارِي فَانْطَلَقْتُ فِي إِثْرِهِ حَتَّى جَاءَ الْبَقِيعَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ انْحَرَفَ فَانْحَرَفْتُ فَأَسْرَعَ فَأَسْرَعْتُ فَهَرْوَلَ فَهَرْوَلْتُ فَأَحْضَرَ فَأَحْضَرْتُ وَسَبَقْتُهُ فَدَخَلْتُ فَلَيْسَ إِلاَّ أَنِ اضْطَجَعْتُ فَدَخَلَ فَقَالَ " مَا لَكِ يَا عَائِشَةُ حَشْيَا رَابِيَةً " . قَالَتْ لاَ . قَالَ " لَتُخْبِرِنِّي أَوْ لَيُخْبِرَنِّي اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي فَأَخْبَرْتُهُ الْخَبَرَ . قَالَ " فَأَنْتِ السَّوَادُ الَّذِي رَأَيْتُهُ أَمَامِي " . قَالَتْ نَعَمْ - قَالَتْ - فَلَهَدَنِي فِي صَدْرِي لَهْدَةً أَوْجَعَتْنِي ثُمَّ قَالَ " أَظَنَنْتِ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْكِ وَرَسُولُهُ " . قَالَتْ مَهْمَا يَكْتُمِ النَّاسُ فَقَدْ عَلِمَهُ اللَّهُ . قَالَ " نَعَمْ - قَالَ - فَإِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَتَانِي حِينَ رَأَيْتِ وَلَمْ يَكُنْ يَدْخُلُ عَلَيْكِ وَقَدْ وَضَعْتِ ثِيَابَكِ فَنَادَانِي فَأَخْفَى مِنْكِ فَأَجَبْتُهُ فَأَخْفَيْتُ مِنْكِ فَظَنَنْتُ أَنْ قَدْ رَقَدْتِ وَخَشِيتُ أَنْ تَسْتَوْحِشِي فَأَمَرَنِي أَنْ آتِيَ أَهْلَ الْبَقِيعِ فَأَسْتَغْفِرَ لَهُمْ " . رَوَاهُ عَاصِمٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ عَائِشَةَ عَلَى غَيْرِ هَذَا اللَّفْظِ .
Бизга Юсуф ибн Саид ибн Муслам ал-Миссисий ривоят қилди, у деди: бизга Ҳажжож ривоят қилди, ибн Журайждан, (у деди:) менга Абдуллоҳ ибн Абу Мулайка хабар бердики, у Муҳаммад ибн Қайс ибн Махраманинг бундай деяётганини эшитди: мен Оишанинг бундай ҳикоя қилаётганини эшитдим, у деди: ўзим ҳақимда ва Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳақида сизларга айтиб бермайми? Биз: «Албатта (айтинг),» дедик. У деди: У — яъни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) — менинг олдимда бўлган кечамнинг навбати келганида (уйга) қайтиб келдилар, наълайнларини оёқлари ёнига қўйдилар, ридоларини ечиб, изорларининг бир четини тўшакларига ёйдилар. Мен ухлаб қолдим деб ўйлаганларича ўтирмай, наълайнларини оҳиста кийиб, ридоларини оҳиста олдилар, сўнг эшикни оҳиста очиб, чиқдилар ва уни оҳиста ёпдилар. Мен кўйлагимни бошимга олиб, рўмол ўраб, изоримни ёпиндим ва У зотнинг орқаларидан йўлга тушдим, ҳатто У Бақеъга келдилар. (У зот) қўлларини уч марта кўтардилар ва узоқ тик турдилар. Сўнг бурилдилар, мен ҳам бурилдим. У зот тезлашдилар, мен ҳам тезлашдим. У югурдилар, мен ҳам югурдим. У елиб бордилар, мен ҳам елиб бордим ва У зотдан ўзиб (уйга) кирдим. Мен ётиб олишим биланоқ У зот кириб: «Эй Оиша, нега ҳансираб, зўриқиб турибсан?» дедилар. У: «Йўқ,» деди. У зот: «Менга айтасанми ёки менга (энг) Латиф, (энг) Хабардор (Аллоҳ) хабар беради,» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам ва онам сенга фидо бўлсин,» дедим ва У зотга воқеани айтиб бердим. У зот: «Демак, сен олдимда кўрган қора нарса ўзинг эдинг?» дедилар. У: «Ҳа,» деди. У деди: шунда У зот кўкрагимга шундай туртдиларки, менга оғриқ берди. Сўнг У зот: «Аллоҳ ва Унинг Расули сенга зулм қилади деб ўйладингми?» дедилар. У деди: мен: «Одамлар нимани яширсалар ҳам, Аллоҳ уни билади,» дедим. У зот: «Ҳа,» дедилар. У: «Сен кўрганингда Жибрил алайҳиссалом менга келди, аммо сен кийимингни ечиб қўйганинг учун у сенинг олдингга кирмади. У менга нидо қилди ва сендан яширди. Мен унга жавоб бердим ва сендан яширдим. Мен сен ухлаб қолди деб ўйладим ва ёлғиз қолиб қўрқиб кетишингдан хавфсирадим. Сўнг у менга Бақеъ аҳлига бориб, улар учун мағфират сўрашимни буюрди,» дедилар. Уни Осим Абдуллоҳ ибн Омирдан, у Оишадан, бу лафздан бошқача (лафз билан) ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُهُ مِنَ اللَّيْلِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Бизга Али ибн Ҳужр хабар бериб, деди: бизга Шарик хабар берди, Осимдан, у Абдуллоҳ ибн Омир ибн Робиаъдан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилдики), у: «Бир кечаси мен уни тополмай қолдим,» деди ва ҳадисни (охиригача) келтирди.