أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ رَجُلاً عَلَى خَيْبَرَ فَجَاءَ بِتَمْرٍ جَنِيبٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَكُلُّ تَمْرِ خَيْبَرَ هَكَذَا " . قَالَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنَأْخُذُ الصَّاعَ مِنْ هَذَا بِصَاعَيْنِ وَالصَّاعَيْنِ بِالثَّلاَثِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَفْعَلْ بِعِ الْجَمْعَ بِالدَّرَاهِمِ ثُمَّ ابْتَعْ بِالدَّرَاهِمِ جَنِيبًا " .
Бизга Муҳаммад ибн Салама ва ал-Ҳорис ибн Мискин — унга ўқиб берилди, мен эса эшитиб турардим, лафз уники — Ибн ал-Қосимдан хабар беришди, у деди: менга Молик ривоят қилди, у Абдулмажид ибн Суҳайлдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Саид ал-Худрий ва Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир кишини Хайбарга (амалдор қилиб) тайинладилар. У жаниб (сифатли) хурмо олиб келди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Хайбарнинг ҳамма хурмоси шунақами?» дедилар. У: «Йўқ, Аллаҳга қасамки, ё Расулаллаҳ, биз бундан бир сўни икки сўга, икки сўни учга оламиз,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бундай қилма! Аралаш (хурмони) дирҳамларга сот, сўнг дирҳамларга жаниб (сифатли хурмо) сотиб ол,» дедилар.
أَخْبَرَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِتَمْرٍ رَيَّانٍ - وَكَانَ تَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْلاً فِيهِ يُبْسٌ - فَقَالَ " أَنَّى لَكُمْ هَذَا " . قَالُوا ابْتَعْنَاهُ صَاعًا بِصَاعَيْنِ مِنْ تَمْرِنَا فَقَالَ " لاَ تَفْعَلْ فَإِنَّ هَذَا لاَ يَصِحُّ وَلَكِنْ بِعْ تَمْرَكَ وَاشْتَرِ مِنْ هَذَا حَاجَتَكَ " .
Бизга Наср ибн Алий ва Исмоил ибн Масъуд — лафз уники — Холиддан хабар беришди, у деди: бизга Саид ривоят қилди, у Қатодадан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га серсув (сифатли ҳўл) хурмо келтирилди — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг хурмоси эса ёмғир суви билан ўсган, бироз қуриган (сифати пастроқ) эди. У: «Бу сизларга қаёқдан?» дедилар. Улар: «Буни ўз хурмомиздан бир сўни икки сўга сотиб олдик,» дейишди. Шунда у: «Бундай қилма, зеро бу тўғри эмас. Балки ўз хурмонгни сот ва бундан эҳтиёжингни сотиб ол,» дедилар.
حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ، قَالَ كُنَّا نُرْزَقُ تَمْرَ الْجَمْعِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَبِيعُ الصَّاعَيْنِ بِالصَّاعِ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ صَاعَىْ تَمْرٍ بِصَاعٍ وَلاَ صَاعَىْ حِنْطَةٍ بِصَاعٍ وَلاَ دِرْهَمًا بِدِرْهَمَيْنِ " .
Менга Исмоил ибн Масъуд ривоят қилди, у деди: бизга Холид ривоят қилди, у деди: бизга Ҳишом ривоят қилди, у Яҳё ибн Абу Касирдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан (ривоят қилди), у деди: бизга Абу Саид ал-Худрий (розияллаҳу анҳу) ривоят қилди, у деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) замонида аралаш хурмо ризқ қилиб берилардик, биз икки сўни бир сўга сотардик. Бу Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га етиб борди, шунда у: «Икки сў хурмони бир сўга, икки сў буғдойни бир сўга, бир дирҳамни икки дирҳамга (сотманг),» дедилар.
أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ حَمْزَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، قَالَ كُنَّا نَبِيعُ تَمْرَ الْجَمْعِ صَاعَيْنِ بِصَاعٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَاعَىْ تَمْرٍ بِصَاعٍ وَلاَ صَاعَىْ حِنْطَةٍ بِصَاعٍ وَلاَ دِرْهَمَيْنِ بِدِرْهَمٍ " .
Бизга Ҳишом ибн Аммор хабар берди, у Яҳёдан — у Ибн Ҳамзадир — у деди: бизга ал-Авзоий ривоят қилди, у Яҳёдан, у деди: менга Абу Салама ривоят қилди, у деди: менга Абу Саид ривоят қилди, у деди: Биз аралаш хурмони икки сўни бир сўга сотардик. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Икки сў хурмони бир сўга, икки сў буғдойни бир сўга, икки дирҳамни бир дирҳамга (сотманг),» дедилар.
أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ حَمْزَةَ - قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي عُقْبَةُ بْنُ عَبْدِ الْغَافِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، قَالَ أَتَى بِلاَلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِتَمْرٍ بَرْنِيٍّ فَقَالَ " مَا هَذَا " . قَالَ اشْتَرَيْتُهُ صَاعًا بِصَاعَيْنِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوِّهْ عَيْنُ الرِّبَا لاَ تَقْرَبْهُ " .
Бизга Ҳишом ибн Аммор хабар берди, у Яҳёдан — у Ибн Ҳамзадир — у деди: бизга ал-Авзоий ривоят қилди, у деди: менга Яҳё ривоят қилди, у деди: менга Уқба ибн Абдулғофир ривоят қилди, у деди: менга Абу Саид ривоят қилди, у деди: Билол Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га барний (сифатли) хурмо келтирди. У: «Бу нима?» дедилар. У: «Буни бир сўни икки сўга сотиб олдим,» деди. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Оҳҳо! Бу айнан рибодир, унга яқинлашма,» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الذَّهَبُ بِالْوَرِقِ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَهَاءَ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا إِلاَّ هَاءَ وَ هَاءَ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у аз-Зуҳрийдан, у Молик ибн Авс ибн ал-Ҳадасондан (ривоят қилдики), у Умар ибн ал-Хаттоб (розияллаҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Олтинни кумушга (алмаштириш) рибодир, магар қўлма-қўл (нақд) бўлса (бундан мустасно). Хурмони хурмога (алмаштириш) рибодир, магар қўлма-қўл бўлса. Буғдойни буғдойга (алмаштириш) рибодир, магар қўлма-қўл бўлса. Арпани арпага (алмаштириш) рибодир, магар қўлма-қўл бўлса,» дедилар.