حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَتْ مَنْ يَرِثُكَ قَالَ أَهْلِي وَوَلَدِي . قَالَتْ فَمَا لِي لاَ أَرِثُ أَبِي فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ نُورَثُ " . وَلَكِنِّي أَعُولُ مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُولُهُ وَأُنْفِقُ عَلَى مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَيْهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَسَعْدٍ وَعَائِشَةَ . وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ إِنَّمَا أَسْنَدَهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلاَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ . وَرَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ نَحْوَ رِوَايَةِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ .
Бизга Муҳаммад ибнул-Мусанно ривоят қилди, у деди: бизга Абул-Валид ривоят қилди, у деди: бизга Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Фотима Абу Бакрнинг олдига келди-да: «Сенга ким мерос бўлади?» деди. У: «Аҳлим ва болам,» деди. У (Фотима): «Нега мен отамга мерос бўлмас эканман?» деди. Шунда Абу Бакр: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Бизга (пайғамбарларга) мерос қолмайди,» деяётганларини эшитганман. Лекин мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) таъминлаб турган кишини таъминлайман ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) нафақа бериб турган кишига нафақа бераман,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: Бу бобда Умар, Талҳа, аз-Зубайр, Абдурраҳмон ибн Авф, Саъд ва Оишадан (ҳам ҳадис бор). Абу Ҳурайранинг ҳадиси бу йўл (жиҳат)дан ҳасан ғарибдир; уни фақат Ҳаммод ибн Салама ва Абдулваҳҳоб ибн Ато Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилиб) муснад (санадли) қилганлар. Мен Муҳаммаддан (ал-Бухорийдан) бу ҳадис ҳақида сўрадим, у: «Мен уни Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан (ривоят қилган) Ҳаммод ибн Саламадан ўзга ҳеч кимни билмайман,» деди. Абдулваҳҳоб ибн Ато буни Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан, Ҳаммод ибн Саламанинг ривоятига ўхшаш ривоят қилган.
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، عَلِيُّ بْنُ عِيسَى الْبَغْدَادِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ، جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رضى الله عنهما تَسْأَلُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالاَ سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنِّي لاَ أُورَثُ " . قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أُكَلِّمُكُمَا أَبَدًا . فَمَاتَتْ وَلاَ تُكَلِّمُهُمَا . قَالَ عَلِيُّ بْنُ عِيسَى مَعْنَى لاَ أُكَلِّمُكُمَا تَعْنِي فِي هَذَا الْمِيرَاثِ أَبَدًا أَنْتُمَا صَادِقَانِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Буни бизга Али ибн Исо ал-Бағдодий ривоят қилди, у деди: бизга Абдулваҳҳоб ибн Ато ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Амр ривоят қилди, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Фотима Абу Бакр ва Умар (розияллаҳу анҳумо)нинг олдига келиб, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ўз меросини сўради. Улар: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Албатта, менга (пайғамбарга) мерос қолмайди,» деяётганларини эшитганмиз,» дедилар. У (Фотима): «Аллаҳга қасамки, иккалангиз билан ҳеч қачон гаплашмайман,» деди. Сўнг у иккалалари билан гаплашмаган ҳолда вафот этди. Али ибн Исо деди: «Иккалангиз билан гаплашмайман»нинг маъноси: у бу мерос борасида (гаплашмасликни) кўзда тутади; иккалангиз ростгўйсизлар (дегани). Бу ҳадис Абу Бакр ас-Сиддиқдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан, бошқа йўл(лар) билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَدَخَلَ عَلَيْهِ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَالزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ وَسَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ ثُمَّ جَاءَ عَلِيٌّ وَالْعَبَّاسُ يَخْتَصِمَانِ فَقَالَ عُمَرُ لَهُمْ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ " . قَالُوا نَعَمْ . قَالَ عُمَرُ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَجِئْتَ أَنْتَ وَهَذَا إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَطْلُبُ أَنْتَ مِيرَاثَكَ مِنَ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَاهُ صَدَقَةٌ " . وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ طَوِيلَةٌ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Али ал-Халлол ривоят қилди, у деди: бизга Бишр ибн Умар хабар берди, у деди: бизга Молик ибн Анас ривоят қилди, у Ибн Шиҳобдан, у Молик ибн Авс ибнил-Ҳадасондан (ривоят қилдики), у деди: Мен Умар ибнул-Хаттобнинг олдига кирдим, унинг олдига Усмон ибн Аффон, аз-Зубайр ибнул-Аввом, Абдурраҳмон ибн Авф ва Саъд ибн Абу Ваққос (розияллаҳу анҳум) ҳам кирдилар. Сўнг Али ва ал-Аббос (розияллаҳу анҳумо) бир-бирлари билан тортишиб келдилар. Шунда Умар уларга: «Сизларга осмон ва ер Унинг изни билан қоим турадиган Аллаҳнинг (номи) билан қасам бераманки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бизга (пайғамбарларга) мерос қолмайди, биз қолдирган нарса садақадир,» деганларини биласизми?» деди. Улар: «Ҳа,» дедилар. Умар деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) вафот этганларида, Абу Бакр: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг валисиман (вакилиман),» деди. Сўнг сен ва бу (киши) Абу Бакрнинг олдига келдингиз: сен оғангнинг ўғлидан (қолган) меросингни сўрадинг, бу (киши) эса ўз хотинининг меросини отасидан сўради. Шунда Абу Бакр: «Албатта, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бизга мерос қолмайди, биз қолдирган нарса садақадир,» деганлар,» деди. Аллаҳ биладики, у (Абу Бакр) албатта ростгўй, яхшилик эгаси, тўғри йўлда, ҳаққа эргашувчидир.» Абу Исо (Термизий) деди: Ҳадисда узун бир қисса бор. Бу ҳадис Молик ибн Анаснинг ҳадиси (сифатида) ҳасан саҳиҳ ғарибдир.