Тасбиҳ намози

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ، غَدَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ عَلِّمْنِي كَلِمَاتٍ أَقُولُهُنَّ فِي صَلاَتِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ كَبِّرِي اللَّهَ عَشْرًا وَسَبِّحِي اللَّهَ عَشْرًا وَاحْمَدِيهِ عَشْرًا ثُمَّ سَلِي مَا شِئْتِ يَقُولُ نَعَمْ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي رَافِعٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ حَدِيثٍ فِي صَلاَةِ التَّسْبِيحِ وَلاَ يَصِحُّ مِنْهُ كَبِيرُ شَيْءٍ ‏.‏ وَقَدْ رَأَى ابْنُ الْمُبَارَكِ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ صَلاَةَ التَّسْبِيحِ وَذَكَرُوا الْفَضْلَ فِيهِ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ حَدَّثَنَا أَبُو وَهْبٍ قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَنِ الصَّلاَةِ الَّتِي يُسَبَّحُ فِيهَا فَقَالَ يُكَبِّرُ ثُمَّ يَقُولُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ثُمَّ يَقُولُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَتَعَوَّذُ وَيَقْرَأُ ‏(‏بِسمِ الله الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ‏)‏ وَفَاتِحَةَ الْكِتَابِ وَسُورَةً ثُمَّ يَقُولُ عَشْرَ مَرَّاتٍ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَرْكَعُ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ‏.‏ ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ يَسْجُدُ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ يَرْفَعُ رَأْسَهُ فَيَقُولُهَا عَشْرًا ثُمَّ يَسْجُدُ الثَّانِيَةَ فَيَقُولُهَا عَشْرًا يُصَلِّي أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ عَلَى هَذَا فَذَلِكَ خَمْسٌ وَسَبْعُونَ تَسْبِيحَةً فِي كُلِّ رَكْعَةٍ يَبْدَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ بِخَمْسَ عَشْرَةَ تَسْبِيحَةً ثُمَّ يَقْرَأُ ثُمَّ يُسَبِّحُ عَشْرًا فَإِنْ صَلَّى لَيْلاً فَأَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ يُسَلِّمَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ وَإِنْ صَلَّى نَهَارًا فَإِنْ شَاءَ سَلَّمَ وَإِنْ شَاءَ لَمْ يُسَلِّمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو وَهْبٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رِزْمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ يَبْدَأُ فِي الرُّكُوعِ بِسُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَفِي السُّجُودِ بِسُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ثَلاَثًا ثُمَّ يُسَبِّحُ التَّسْبِيحَاتِ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ أَبِي رِزْمَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ إِنْ سَهَا فِيهَا يُسَبِّحُ فِي سَجْدَتَىِ السَّهْوِ عَشْرًا عَشْرًا قَالَ لاَ إِنَّمَا هِيَ ثَلاَثُمِائَةِ تَسْبِيحَةٍ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Мусо ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибнул-Муборак хабар берди, бизга Икрима ибн Аммор хабар берди, менга Ишоқ ибн Абдуллаҳ ибн Абу Талҳа ривоят қилди, Анас ибн Молик (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Умму Сулайм Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига эрталаб келди ва: «Менга намозимда айтадиган калималарни ўргатинг,» деди. У: «Аллаҳни ўн марта улуғла (Аллаҳу акбар деб), Аллаҳни ўн марта тасбеҳ айт (субҳаналлаҳ деб) ва Унга ўн марта ҳамд айт (алҳамду лиллаҳ деб), сўнг нимани истасанг, сўра. У (Аллаҳ) «Ҳа, ҳа,» дейди,» дедилар. (Термизий) деди: бу бобда Ибн Аббос, Абдуллаҳ ибн Амр, ал-Фазл ибн Аббос ва Абу Рофиъдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Анаснинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан тасбеҳ намози ҳақида бир неча ҳадис ривоят қилинган, аммо ундан катта (саҳиҳ) нарса собит бўлмайди. Ибнул-Муборак ва илм аҳлидан бир нечтаси тасбеҳ намозини (жоиз) кўрганлар ва ундаги фазилатни зикр қилганлар. Бизга Аҳмад ибн Абда ривоят қилди, бизга Абу Ваҳб ривоят қилди, у деди: Абдуллаҳ ибнул-Муборакдан тасбеҳ айтиладиган намоз ҳақида сўрадим. У деди: такбир айтади, сўнг: «Субҳанака-ллаҳумма ва биҳамдика ва табарока-смука ва таоло жаддука ва ла илаҳа ғайрук,» дейди, сўнг ўн беш марта: «Субҳаналлаҳи вал-ҳамду лиллаҳи ва ла илаҳа иллаллаҳу валлаҳу акбар,» дейди, сўнг (шайтондан) паноҳ тилайди ва «Бисмиллаҳир-Раҳмонир-Раҳим»ни, Фотиҳа (су14)сини ва бир сурани ўқийди, сўнг ўн марта: «Субҳаналлаҳи вал-ҳамду лиллаҳи ва ла илаҳа иллаллаҳу валлаҳу акбар,» дейди, сўнг рукуъ қилади ва уни ўн марта айтади, сўнг бошини рукудан кўтаради ва уни ўн марта айтади, сўнг сажда қилади ва уни ўн марта айтади, сўнг бошини кўтаради ва уни ўн марта айтади, сўнг иккинчи саждани қилади ва уни ўн марта айтади. Шу тарзда тўрт ракаат ўқийди. Бу ҳар ракаатда этмиш беш тасбеҳдир. Ҳар ракаатда ўн беш тасбеҳ билан бошлайди, сўнг ўқийди, сўнг ўн марта тасбеҳ айтади. Агар кечаси ўқиса, мен учун икки ракаатда салом бериши ёқимлироқдир; агар кундузи ўқиса, хоҳласа салом беради, хоҳласа бермайди. Абу Ваҳб деди: менга Абдулазиз ибн Абу Ризма Абдуллаҳдан хабар бердики, у: рукуда «Субҳана Раббиял-Азим» билан ва саждада «Субҳана Раббиял-Аъло» билан уч марта бошлайди, сўнг тасбеҳларни айтади, деди. Аҳмад ибн Абда деди: бизга Ваҳб ибн Замъа ривоят қилди, у деди: менга Абдулазиз — у Ибн Абу Ризма — хабар берди, у деди: Абдуллаҳ ибнул-Муборакка: «Агар унда (намозда) саҳв (хато) қилса, саҳв саждаларида ўн мартадан тасбеҳ айтадими?» дедим. У: «Йўқ, у фақат уч юз тасбеҳдир,» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ الْعُكْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، مَوْلَى أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلْعَبَّاسِ ‏"‏ يَا عَمِّ أَلاَ أَصِلُكَ أَلاَ أَحْبُوكَ أَلاَ أَنْفَعُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا عَمِّ صَلِّ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ تَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَسُورَةٍ فَإِذَا انْقَضَتِ الْقِرَاءَةُ فَقُلِ اللَّهُ أَكْبَرُ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً قَبْلَ أَنْ تَرْكَعَ ثُمَّ ارْكَعْ فَقُلْهَا عَشْرًا ثُمَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ فَقُلْهَا عَشْرًا ثُمَّ اسْجُدْ فَقُلْهَا عَشْرًا ثُمَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ فَقُلْهَا عَشْرًا ثُمَّ اسْجُدِ الثَّانِيَةَ فَقُلْهَا عَشْرًا ثُمَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ فَقُلْهَا عَشْرًا قَبْلَ أَنْ تَقُومَ فَتِلْكَ خَمْسٌ وَسَبْعُونَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ وَهِيَ ثَلاَثُمِائَةٍ فِي أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ فَلَوْ كَانَتْ ذُنُوبُكَ مِثْلَ رَمْلِ عَالِجٍ لَغَفَرَهَا اللَّهُ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَنْ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَقُولَهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ قَالَ ‏"‏ فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ أَنْ تَقُولَهَا فِي كُلِّ يَوْمٍ فَقُلْهَا فِي جُمُعَةٍ فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ أَنْ تَقُولَهَا فِي جُمُعَةٍ فَقُلْهَا فِي شَهْرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يَقُولُ لَهُ حَتَّى قَالَ ‏"‏ فَقُلْهَا فِي سَنَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي رَافِعٍ ‏.‏

Бизга Абу Курайб Муҳаммад ибнул-Алоа ривоят қилди, бизга Зайд ибн Ҳубоб ал-Уклий ривоят қилди, бизга Мусо ибн Убайда ривоят қилди, менга Саид ибн Абу Саид — Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазмнинг мавлоси — ривоят қилди, Абу Рофиъдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Аббосга: «Эй амаки, сенга сила қилмайми? Сенга инъом бермайми? Сенга фойда бермайми?» дедилар. У: «Албатта, эй Расулуллаҳ,» деди. У: «Эй амаки, тўрт ракаат намоз ўқи, ҳар ракаатда Фотиҳатул-Китобни ва бир сурани ўқи. Қироат тугагач, рукуъ қилишингдан олдин ўн беш марта: «Аллаҳу акбар вал-ҳамду лиллаҳи ва субҳаналлаҳи ва ла илаҳа иллаллаҳ,» деб айт, сўнг рукуъ қил ва уни ўн марта айт, сўнг бошингни кўтар ва уни ўн марта айт, сўнг сажда қил ва уни ўн марта айт, сўнг бошингни кўтар ва уни ўн марта айт, сўнг иккинчи саждани қил ва уни ўн марта айт, сўнг туришингдан олдин бошингни кўтар ва уни ўн марта айт. Бу ҳар ракаатда этмиш бешта, тўрт ракаатда уч юзта бўлади. Агар гуноҳларинг Олиж (чўлининг) қумидек бўлса ҳам, Аллаҳ уни сенга кечиради,» дедилар. У: «Эй Расулуллаҳ, ким ҳар куни буни айта олади?» деди. У: «Агар ҳар куни айтишга қодир бўлмасанг, уни жума (ҳафтаси)да бир марта айт; агар жума (ҳафтаси)да айтишга қодир бўлмасанг, уни ойда (бир марта) айт,» дедилар. У токи: «Уни йилда (бир марта) айт,» дегунларича (тахфиф қилиб) айтавердилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис Абу Рофиънинг ҳадисидан ғарибдир.