حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثَلاَثًا ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ مِنْ بَعْدِهِمْ يَتَسَمَّنُونَ وَيُحِبُّونَ السِّمَنَ يُعْطُونَ الشَّهَادَةَ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلُوهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الأَعْمَشِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ وَأَصْحَابُ الأَعْمَشِ إِنَّمَا رَوَوْا عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ .
Бизга Восил ибн Абдулаъло ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Фузайл ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, у Али ибн Мудрикдан, у Ҳилол ибн Ясофдан, у Имрон ибн Ҳусайндан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деганларини эшитдим: «Одамларнинг энг яхшиси менинг авлодимдир, сўнг улардан кейингилар, сўнг улардан кейингилар, сўнг улардан кейингилар,» — (буни) уч марта (айтдилар) — «Сўнг улардан кейин бир қавм келадики, улар семиришади ва семизликни яхши кўришади, сўралмасдан олдин гувоҳлик беришади,» дедилар. Абу Исо деди: Бу ҳадис ал-Аъмашнинг Али ибн Мудрикдан (қилган) ҳадиси жиҳатидан ғарибдир, ал-Аъмашнинг шогирдлари эса ал-Аъмашдан, у Ҳилол ибн Ясофдан, у Имрон ибн Ҳусайндан (деб) ривоят қилишган.
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ يِسَافٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ . قَالَ وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ " يُعْطُونَ الشَّهَادَةَ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلُوهَا " . إِنَّمَا يَعْنِي شَهَادَةَ الزُّورِ يَقُولُ يَشْهَدُ أَحَدُهُمْ مِنْ غَيْرِ أَنْ يُسْتَشْهَدَ وَبَيَانُ هَذَا فِي [الحديث التالي]
Бизга Абу Аммор ал-Ҳусайн ибн Ҳурайс ривоят қилди, бизга Вакииъ ривоят қилди, у ал-Аъмашдан, бизга Ҳилол ибн Ясоф ривоят қилди, у Имрон ибн Ҳусайндан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш (ривоят қилди). Ва бу Муҳаммад ибн Фузайлнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. (Абу Исо) деди: Бу ҳадиснинг маъноси баъзи илм аҳли наздида — «Сўралмасдан олдин гувоҳлик беришади» (дегани) — аслида ёлғон гувоҳликни англатади; яъни улардан бири гувоҳликка чақирилмагани ҳолда гувоҳлик беради. Бунинг баёни [кейинги ҳадисда].
حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ يَفْشُو الْكَذِبُ حَتَّى يَشْهَدَ الرَّجُلُ وَلاَ يُسْتَشْهَدُ وَيَحْلِفُ الرَّجُلُ وَلاَ يُسْتَحْلَفُ " . وَمَعْنَى حَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " خَيْرُ الشُّهَدَاءِ الَّذِي يَأْتِي بِشَهَادَتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسْأَلَهَا " . هُوَ عِنْدَنَا إِذَا أُشْهِدَ الرَّجُلُ عَلَى الشَّىْءِ أَنْ يُؤَدِّيَ شَهَادَتَهُ وَلاَ يَمْتَنِعَ مِنَ الشَّهَادَةِ هَكَذَا وَجْهُ الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ . كَمُلَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كِتَابُ الشَّهَادَاتِ وَيَلِيهِ كِتَابُ الزُّهْدِ
Умар ибн ал-Хаттобнинг ҳадисида, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилиб), (Набий): «Одамларнинг энг яхшиси менинг авлодимдир, сўнг улардан кейингилар, сўнг улардан кейингилар, сўнг ёлғон ёйиладики, киши гувоҳликка чақирилмагани ҳолда гувоҳлик беради ва киши қасамга чорланмагани ҳолда қасам ичади,» дедилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг: «Гувоҳларнинг энг яхшиси сўралмасдан олдин гувоҳлигини келтирадиган кишидир,» деган ҳадисларининг маъноси бизнинг наздимизда шуки, киши бирор нарсага гувоҳ қилинганда ўз гувоҳлигини адо этиши ва гувоҳлик беришдан бош тортмаслигидир. Баъзи илм аҳли наздида ҳадиснинг маъноси ана шудир. Аллаҳга ҳамд билан Шаҳодатлар китоби тугади, ундан кейин Зуҳд китоби келади.