Имом минбардан тушгач гапириш

Juma kuni kitobi · 2 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي الْكَلاَمِ بَعْدَ نُزُولِ الإِمَامِ مِنَ الْمِنْبَرِ

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُكَلَّمُ بِالْحَاجَةِ إِذَا نَزَلَ عَنِ الْمِنْبَرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ وَهِمَ جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَالصَّحِيحُ مَا رُوِيَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَأَخَذَ رَجُلٌ بِيَدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا زَالَ يُكَلِّمُهُ حَتَّى نَعَسَ بَعْضُ الْقَوْمِ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَالْحَدِيثُ هُوَ هَذَا ‏.‏ وَجَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ رُبَّمَا يَهِمُ فِي الشَّىْءِ وَهُوَ صَدُوقٌ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهِمَ جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ فِي حَدِيثِ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيُرْوَى عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ قَالَ كُنَّا عِنْدَ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ فَحَدَّثَ حَجَّاجٌ الصَّوَّافُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَلاَ تَقُومُوا حَتَّى تَرَوْنِي ‏"‏ ‏.‏ فَوَهِمَ جَرِيرٌ فَظَنَّ أَنَّ ثَابِتًا حَدَّثَهُمْ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд ат-Таёлисий ривоят қилди, у деди: бизга Жарир ибн Ҳозим ривоят қилди, у Собитдан, у Анас ибн Моликдан (ривоят қилдики), у деди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) минбардан тушганларида (кишилар) билан эҳтиёж (юмуш) юзасидан гаплашар эдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадисни биз фақат Жарир ибн Ҳозимнинг ҳадисидан биламиз. У деди: мен Муҳаммад (ал-Бухорий)ни шундай деганини эшитдим: Жарир ибн Ҳозим бу ҳадисда адашган, саҳиҳи эса Собитдан, у Анасдан ривоят қилинган (ривоят)дир: у деди: намоз иқомати айтилди, шунда бир киши Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг қўлларидан ушлади ва У билан шундай гаплашавердики, ҳатто баъзи кишилар мудраб қолди. Муҳаммад деди: (асл) ҳадис мана шудир. Жарир ибн Ҳозим гоҳо бирор нарсада адашади, лекин у саддуқдир (рост сўзловчи). Муҳаммад деди: Жарир ибн Ҳозим Собитнинг Анасдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилган) ҳадисида адашган: У: «Намоз иқомати айтилганда, мени кўрмагунингизча турманглар,» дедилар. Муҳаммад деди: Ҳаммод ибн Зайддан ривоят қилинадики, у деди: биз Собит ал-Бунонийнинг ҳузурида эдик, шунда Ҳажжож ас-Саввоф Яҳё ибн Аби Касирдан, у Абдуллаҳ ибн Аби Қатодадан, у отасидан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилди: У: «Намоз иқомати айтилганда, мени кўрмагунингизча турманглар,» дедилар. Шунда Жарир адашиб, Собит буларни Анасдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилган, деб гумон қилди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا تُقَامُ الصَّلاَةُ يُكَلِّمُهُ الرَّجُلُ يَقُومُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَمَا يَزَالُ يُكَلِّمُهُ فَلَقَدْ رَأَيْتُ بَعْضَنَا يَنْعَسُ مِنْ طُولِ قِيَامِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга ал-Ҳасан ибн Алий ал-Халлол ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у деди: бизга Маъмар хабар берди, у Собитдан, у Анасдан (ривоят қилдики), у деди: мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни намоз иқомати айтилганидан кейин (кўрдим) — бир киши У билан, У билан қибла орасида туриб гаплашар эди ва У билан гаплашаверарди. Мен баъзиларимиз Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг узоқ туришларидан мудраб қолаётганини кўрдим. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.