حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنِ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ " . وَبِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا لَكُنْتُ مَعَ الأَنْصَارِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абу Омир ривоят қилди, у Зуҳайр ибн Муҳаммаддан, у Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Туфайл ибн Убай ибн Каъбдан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар ҳижрат бўлмаганида эди, мен ансорлардан бир киши бўлардим,» дедилар. Шу иснод (санад) билан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан: «Агар одамлар бир водий ёки бир тоғ йўлидан юрсалар, мен ансорлар билан бирга бўлардим,» дедилар (деб ҳам ривоят қилинган). Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي الأَنْصَارِ " لاَ يُحِبُّهُمْ إِلاَّ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَبْغَضُهُمْ إِلاَّ مُنَافِقٌ مَنْ أَحَبَّهُمْ فَأَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ فَأَبْغَضَهُ اللَّهُ " . فَقُلْتُ لَهُ أَأَنْتَ سَمِعْتَهُ مِنَ الْبَرَاءِ فَقَالَ إِيَّاىَ حَدَّثَ . هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Бизга Бундор ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у Адий ибн Собитдан, у ал-Баро ибн Озибдан (ривоят қилдики), у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган — ёки: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ансорлар ҳақида: «Уларни фақат мўмин севади, фақат мунофиқ ёмон кўради. Ким уларни севса, Аллаҳ уни севади; ким уларни ёмон кўрса, Аллаҳ уни ёмон кўради,» дедилар. (Шуъба) деди: «Мен унга (Адийга): «Буни ўзинг ал-Бародан эшитдингми?» дедим. У: «Менга (ўзи) ривоят қилди,» деди.» Бу ҳадис саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ،قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَاسًا مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ " هَلُمَّ هَلْ فِيكُمْ أَحَدٌ مِنْ غَيْرِكُمْ " . قَالُوا لاَ إِلاَّ ابْنَ أُخْتٍ لَنَا . فَقَالَ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ ابْنَ أُخْتِ الْقَوْمِ مِنْهُمْ " . ثُمَّ قَالَ " إِنَّ قُرَيْشًا حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِجَاهِلِيَّةٍ وَمُصِيبَةٍ وَإِنِّي أَرَدْتُ أَنْ أَجْبُرَهُمْ وَأَتَأَلَّفَهُمْ أَمَا تَرْضَوْنَ أَنْ يَرْجِعَ النَّاسُ بِالدُّنْيَا وَتَرْجِعُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى بُيُوتِكُمْ " . قَالُوا بَلَى . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا وَسَلَكَتِ الأَنْصَارُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ أَوْ شِعْبَهُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у деди: мен Қатодадан эшитдим, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ансорлардан бир нечта кишини тўпладилар ва: «Келинглар, оранггизда ўзларингиздан бошқа бирортаси борми?» дедилар. Улар: «Йўқ, фақат бизнинг бир жиянимиз (синглимизнинг ўғли) бор,» дедилар. Шунда у (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бир қавмнинг жияни (синглининг ўғли) ҳам улардандир,» дедилар. Сўнг: «Албатта, Қурайш жоҳилиятдан ва мусибатдан яқиндагина (қутулди). Мен уларнинг кўнглини олмоқчи ва уларни ўзимга жалб қилмоқчи бўлдим. Одамлар дунё (мол-дунёси) билан, сизлар эса Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан уйларингизга қайтишингизга рози эмасмисиз?» дедилар. Улар: «Ҳа, розимиз,» дедилар. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар одамлар бир водий ёки бир йўлакдан юрсалар ва ансорлар (бошқа) бир водий ёки йўлакдан юрсалар, мен албатта ансорларнинг водийси ёки йўлагидан юрар эдим,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، أَنَّهُ كَتَبَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ يُعَزِّيهِ فِيمَنْ أُصِيبَ مِنْ أَهْلِهِ وَبَنِي عَمِّهِ يَوْمَ الْحَرَّةِ فَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنِّي أُبَشِّرُكَ بِبُشْرَى مِنَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلأَنْصَارِ وَلِذَرَارِيِّ الأَنْصَارِ وَلِذَرَارِيِّ ذَرَارِيِّهِمْ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ قَتَادَةُ عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، .
Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга Ҳушайм ривоят қилди, у деди: бизга Али ибн Зайд ибн Жудъон хабар берди, у деди: бизга ан-Назр ибн Анас ривоят қилди, у Зайд ибн Арқамдан (ривоят қилдики), у Ҳарра кунида аҳли-оиласидан ва амакиваччаларидан ҳалок бўлганлар ҳақида таъзия билдириб Анас ибн Моликка мактуб ёзди. Шунда у (Анас) унга (жавобан) ёзди: «Мен сенга Аллаҳдан бўлган бир хушхабарни етказаман: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шундай деганларини эшитганман: «Аллаҳим, ансорларни, ансорларнинг фарзандларини ва уларнинг фарзандларининг фарзандларини мағфират қилгин.» Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Қатода ҳам ан-Назр ибн Анасдан, у Зайд ибн Арқамдан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، وَعَبْدُ الصَّمَدِ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَابِتٍ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَأْ قَوْمَكَ السَّلاَمَ فَإِنَّهُمْ مَا عَلِمْتُ أَعِفَّةٌ صُبُرٌ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга Абда ибн Абдуллаҳ ал-Хузаий ал-Басрий ривоят қилди, у деди: бизга Абу Довуд ва Абдуссамад ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Муҳаммад ибн Собит ал-Буноний, отасидан, у Анас ибн Моликдан, у Абу Талҳадан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга: «Қавмингга салом етказгин, чунки мен билишимча, улар иффатли ва сабрлидирлар,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ زَكَرِيَّا ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ إِنَّ عَيْبَتِي الَّتِي آوِي إِلَيْهَا أَهْلُ بَيْتِي وَإِنَّ كَرِشِي الأَنْصَارُ فَاعْفُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ وَاقْبَلُوا مِنْ مُحْسِنِهِمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ .
Бизга ал-Ҳусайн ибн Ҳурайс ривоят қилди, у деди: менга ал-Фазл ибн Мусо, Закариё ибн Абу Зоидадан, у Атийядан, у Абу Саид ал-Худрийдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (ривоят қилдики), у дедилар: «Огоҳ бўлингки, мен паноҳ топадиган сирдошларим — бу менинг аҳли-байтимдир, менинг ич-ичимдаги яқинларим эса ансорлардир. Бас, уларнинг хато қилганларини афв қилинглар ва яхшилик қилганларини қабул қилинглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир. Бу бобда Анасдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ ابْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ يُرِدْ هَوَانَ قُرَيْشٍ أَهَانَهُ اللَّهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Бизга Аҳмад ибн ал-Ҳасан ривоят қилди, у деди: бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Ҳошимий ривоят қилди, у деди: бизга Иброҳим ибн Саъд ривоят қилди, у деди: менга Солиҳ ибн Кайсон, аз-Зуҳрийдан, у Муҳаммад ибн Абу Суфёндан, у Юсуф ибн ал-Ҳакамдан, у Муҳаммад ибн Саъддан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ким Қурайшни хор қилмоқчи бўлса, Аллаҳ уни хор қилади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис бу йўл (санад) жиҳатидан ғарибдир. Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, у деди: менга Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъд хабар берди, у деди: менга отам, Солиҳ ибн Кайсондан, у Ибн Шиҳобдан, шу иснод билан шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، وَالْمُؤَمَّلُ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَبْغَضُ الأَنْصَارَ أَحَدٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Бишр ибн ас-Сарий ва ал-Муаммал ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Суфён, Ҳабиб ибн Абу Собитдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳга ва охират кунига имон келтирадиган бирорта киши ансорларни ёмон кўрмайди,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الأَنْصَارُ كَرِشِي وَعَيْبَتِي وَإِنَّ النَّاسَ سَيَكْثُرُونَ وَيَقِلُّونَ فَاقْبَلُوا مِنْ مُحْسِنِهِمْ وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, у деди: бизга Шуъба ривоят қилди, у деди: мен Қатодадан эшитдим, у Анас ибн Моликдан ривоят қилиб айтдики, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ансорлар менинг ич-ичимдаги яқинларим ва сирдошларимдир. Албатта, одамлар кўпаяди, улар (ансорлар) эса камаяди. Бас, уларнинг яхшилик қилганларидан қабул қилинглар ва ёмонлик қилганларини кечиринглар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ طَارِقِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ أَذَقْتَ أَوَّلَ قُرَيْشٍ نَكَالاً فَأَذِقْ آخِرَهُمْ نَوَالاً " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الْوَرَّاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ، عَنِ الأَعْمَشِ، نَحْوَهُ .
Бизга Абу Курайб ривоят қилди, у деди: бизга Абу Яҳё ал-Ҳиммоний, ал-Аъмашдан, у Ториқ ибн Абдурраҳмондан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳим, Қурайшнинг аввалгиларига жазо тотдирдинг, бас, уларнинг охиргиларига неъмат тотдиргин,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Бизга Абдулваҳҳоб ал-Варроқ ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид ал-Умавий, ал-Аъмашдан, шунга ўхшашини ривоят қилди.
حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ جَعْفَرٍ الأَحْمَرِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلأَنْصَارِ وَلأَبْنَاءِ الأَنْصَارِ وَلأَبْنَاءِ أَبْنَاءِ الأَنْصَارِ وَلِنِسَاءِ الأَنْصَارِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Бизга ал-Қосим ибн Динор ал-Куфий ривоят қилди, у деди: бизга Ишоқ ибн Мансур, Жаъфар ал-Аҳмардан, у Ато ибн ас-Соибдан, у Анасдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳим, ансорларни, ансорларнинг фарзандларини, ансор фарзандларининг фарзандларини ва ансорларнинг аёлларини мағфират қилгин,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис бу йўл (санад) жиҳатидан ҳасан ғарибдир.