حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ الْقَطَوَانِيُّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ الْقَطَّانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَظَرَ قِبَلَ الْيَمَنِ فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَقْبِلْ بِقُلُوبِهِمْ وَبَارِكْ لَنَا فِي صَاعِنَا وَمُدِّنَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عِمْرَانَ الْقَطَّانِ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Абу Зиёд ал-Қатавоний ва бошқа бир нечтаси ривоят қилди, улар деди: бизга Абу Довуд ат-Тоёлисий ривоят қилди, у деди: бизга Имрон ал-Қаттон, Қатодадан, у Анасдан, у Зайд ибн Собит (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Яман томонга қараб: «Эй Аллаҳ, уларнинг қалбларини (яхшиликка) бургин ва бизнинг сўимиз ҳамда муддимизга барака бергин,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни Зайд ибн Собитнинг ҳадисидан фақат Имрон ал-Қаттоннинг ҳадиси орқалигина биламиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَاكُمْ أَهْلُ الْيَمَنِ هُمْ أَضْعَفُ قُلُوبًا وَأَرَقُّ أَفْئِدَةً الإِيمَانُ يَمَانٍ وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ " . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Абдулазиз ибн Муҳаммад, Муҳаммад ибн Амрдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизларга Яман аҳли келди. Улар қалби юмшоқроқ ва кўнгли майинроқдир. Имон яманлик, ҳикмат ҳам яманликдир,» дедилар. Бу бобда Ибн Аббос ва Абу Масъуддан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَرْيَمَ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُلْكُ فِي قُرَيْشٍ وَالْقَضَاءُ فِي الأَنْصَارِ وَالأَذَانُ فِي الْحَبَشَةِ وَالأَمَانَةُ فِي الأَزْدِ " . يَعْنِي الْيَمَنَ . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَبِي مَرْيَمَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ حُبَابٍ .
Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга Зайд ибн Ҳубоб ривоят қилди, у деди: бизга Муовия ибн Солиҳ ривоят қилди, у деди: бизга Абу Марям ал-Ансорий, Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Ҳукмронлик Қурайшда, қазо (ҳукм чиқариш) Ансорда, азон ҳабашларда ва омонат ал-Аздда,» дедилар. Яъни Яманда. Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий, Муовия ибн Солиҳдан, у Абу Марям ал-Ансорийдан, у Абу Ҳурайрадан шунга ўхшаш ривоят қилди, лекин уни (Набийга) кўтармади (марфуъ қилмади). Бу Зайд ибн Ҳубобнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي، صَالِحُ بْنُ عَبْدِ الْكَبِيرِ بْنِ شُعَيْبٍ بْنِ الْحَبْحَابِ قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الأَزْدُ أُسْدُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ يُرِيدُ النَّاسُ أَنْ يَضَعُوهُمْ وَيَأْبَى اللَّهُ إِلاَّ أَنْ يَرْفَعَهُمْ وَلَيَأْتِيَنَّ عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَقُولُ الرَّجُلُ يَا لَيْتَ أَبِي كَانَ أَزْدِيًّا يَا لَيْتَ أُمِّي كَانَتْ أَزْدِيَّةً " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَنَسٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ مَوْقُوفًا وَهُوَ عِنْدَنَا أَصَحُّ .
Бизга Абдулқуддус ибн Муҳаммад ал-Аттор ривоят қилди, у деди: менга амаким Солиҳ ибн Абдулкабир ибн Шуайб ибн ал-Ҳабҳоб ривоят қилди, у деди: менга амаким Абдуссалом ибн Шуайб, отасидан, у Анас (розияллаҳу анҳу)дан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Азд (қабиласи) Аллаҳнинг ердаги шерларидир. Одамлар уларни паст қилмоқчи бўлади, аммо Аллаҳ уларни фақат кўтаришни хоҳлайди. Одамларнинг бошига шундай замон келадики, бир киши: ‹Кошки отам аздий бўлса эди, кошки онам аздий бўлса эди,› дейди,» дедилар. Бу ҳадис ғарибдир, уни фақат шу йўл билан биламиз. Бу ҳадис Анасдан шу иснод билан мавқуф (Анаснинг ўз сўзи) сифатида ҳам ривоят қилинган ва бу бизнинг наздимизда саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارُ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ الْعَبْدِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنِي غَيْلاَنُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ إِنْ لَمْ نَكُنْ مِنَ الأَزْدِ فَلَسْنَا مِنَ النَّاسِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Бизга Абдулқуддус ибн Муҳаммад ал-Аттор ал-Басрий ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Касир ал-Абдий ал-Басрий ривоят қилди, бизга Маҳдий ибн Маймун ривоят қилди, менга Ғайлон ибн Жарир ривоят қилди, у деди: мен Анас ибн Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Агар биз Азддан бўлмасак, демак биз одамлардан эмасмиз.» Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ زَنْجُويَهْ، - بَغْدَادِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ مِينَاءَ، مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ رَجُلٌ أَحْسِبُهُ مِنْ قَيْسٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَنْ حِمْيَرًا . فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ جَاءَهُ مِنَ الشَّقِّ الآخَرِ فَأَعْرَضَ عَنْهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " رَحِمَ اللَّهُ حِمْيَرًا أَفْوَاهُهُمْ سَلاَمٌ وَأَيْدِيهِمْ طَعَامٌ وَهُمْ أَهْلُ أَمْنٍ وَإِيمَانٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ . وَيُرْوَى عَنْ مِينَاءَ هَذَا أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ .
Бизга Абу Бакр ибн Занжуя — бағдодлик — ривоят қилди, у деди: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, у деди: менга отам, Мино — Абдурраҳмон ибн Авфнинг мавлоси — дан хабар берди, у деди: мен Абу Ҳурайранинг шундай деганини эшитдим: Биз Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳузурида эдик. Шунда бир киши келди — уни Қайсдан деб ўйлайман — ва: «Эй Расулуллаҳ, Ҳимярни лаънатланг,» деди. У (Набий) ундан юз ўгирди. Сўнг у бошқа томондан келди, У яна ундан юз ўгирди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Аллаҳ Ҳимярга раҳм қилсин! Уларнинг оғизлари саломдир, қўллари таомдир ва улар омонлик ва имон аҳлидирлар,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ғарибдир, уни фақат шу йўл билан, Абдурраззоқнинг ҳадисидан биламиз. Бу Минодан мункар (ноёб ва шубҳали) ҳадислар ривоят қилинади.