Жамаротни миниб ва пиёда отиш

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَمَى الْجَمْرَةَ يَوْمَ النَّحْرِ رَاكِبًا ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَقُدَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأُمِّ سُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ الأَحْوَصِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَاخْتَارَ بَعْضُهُمْ أَنْ يَمْشِيَ إِلَى الْجِمَارِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَمْشِي إِلَى الْجِمَارِ ‏.‏ وَوَجْهُ هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَنَا أَنَّهُ رَكِبَ فِي بَعْضِ الأَيَّامِ لِيُقْتَدَى بِهِ فِي فِعْلِهِ وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ مُسْتَعْمَلٌ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Манииъ ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Закариё ибн Абу Зоида ривоят қилди, бизга ал-Ҳажжож ал-Ҳакамдан, у Миқсамдан, у Ибн Аббос (розияллаҳу анҳумо)дан хабар бердики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Наҳр куни жамрага улов устида (миниб туриб) тош отдилар. (Термизий) деди: Бу бобда Жобир, Қудама ибн Абдуллаҳ ва Сулаймон ибн Амр ибн ал-Аҳваснинг онасидан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Илм аҳлининг баъзилари олдида амал шунга кўрадир, баъзилари эса жамраларга пиёда боришни ихтиёр қилганлар. Ибн Умардан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан, у жамраларга пиёда борардилар, деб ҳам ривоят қилинган. Бу ҳадиснинг бизнинг олдимиздаги изоҳи шуки, У (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз амалида унга эргашилиши учун баъзи кунлари уловга минган. Ҳар икки ҳадис ҳам илм аҳли олдида амалда қўлланилади.

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَمَى الْجِمَارَ مَشَى إِلَيْهَا ذَاهِبًا وَرَاجِعًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يَرْكَبُ يَوْمَ النَّحْرِ وَيَمْشِي فِي الأَيَّامِ الَّتِي بَعْدَ يَوْمَ النَّحْرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَكَأَنَّ مَنْ قَالَ هَذَا إِنَّمَا أَرَادَ اتِّبَاعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي فِعْلِهِ لأَنَّهُ إِنَّمَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ رَكِبَ يَوْمَ النَّحْرِ حَيْثُ ذَهَبَ يَرْمِي الْجِمَارَ وَلاَ يَرْمِي يَوْمَ النَّحْرِ إِلاَّ جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ ‏.‏

Бизга Юсуф ибн Исо ривоят қилди, бизга Ибн Нумайр Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллаҳу анҳумо)дан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) жамраларга тош отганларида, уларга боришда ҳам, қайтишда ҳам пиёда юрардилар. Абу Исо (Термизий) деди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Баъзилар буни Убайдуллаҳдан ривоят қилиб, марфуъ (Набийга кўтарилган) қилмаганлар. Илм аҳлининг кўпчилиги олдида амал шунга кўрадир. Баъзилари эса: Наҳр куни уловга минади, Наҳр кунидан кейинги кунларда пиёда юради, деганлар. Абу Исо (Термизий) деди: Буни айтган киши гўё Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг амалига эргашишни истаган, чунки Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилинишича, У Наҳр куни жамраларга тош отишга борганида уловга минган, Наҳр куни эса фақат Жамратул-Ақабага тош отади (бошқасига эмас).