حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي. فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ {وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ } فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ. وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ. قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا} {إِلَى أَمْرِ اللَّهِ} {قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ} قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ. قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ. وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ.
Муҳаммад ибн Башшор бизга айтди, Абдулваҳҳоб бизга айтди, Убайдуллаҳ бизга айтди, у Нофиъдан, у Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан: Ибн аз-Зубайр фитнаси пайтида унга икки киши келиб деди: «Одамлар зое бўлди (бошбошдоқлик бўлди), сен эса Ибн Умар ва Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобасисан, сени (жангга) чиқишдан нима тўсяпти?» У деди: «Мени Аллаҳнинг биродаримнинг қонини ҳаром қилгани тўсяпти.» Улар дедилар: «Аллаҳ: «Уларга қарши, фитна қолмагунча жанг қилинглар» демадими?» У деди: «Биз фитна қолмагунча жанг қилдик, дийн Аллаҳ учун бўлди. Сизлар эса фитна пайдо бўлиб, дийн Аллаҳдан ўзга учун бўлишини истаб жанг қилмоқчисиз.» Усмон ибн Солиҳ Ибн Ваҳбдан зиёда қилди, деди: Менга фалончи ва Ҳайва ибн Шурайҳ хабар берди, у Бакр ибн Амр ал-Маофирийдан, Букайр ибн Абдуллаҳ унга Нофиъдан айтди: Бир киши Ибн Умарнинг олдиға келиб деди: «Эй Абу Абдурраҳмон, сени бир йил ҳаж, бир йил умра қилиб, Аллаҳ азиз ва жалил йўлида жиҳодни тарк қилишга нима ундади, ҳолбуки Аллаҳ унга (жиҳодга) рағбатлантирганини биласан?» У деди: «Эй жияним, Ислом беш (нарса) устига қурилган: Аллаҳ ва Расулига иймон, беш вақт намоз, Рамазон рўзаси, закот бериш ва Байт ҳажжи.» У деди: «Эй Абу Абдурраҳмон, Аллаҳ китобида зикр қилган нарсани эшитмайсанми: «Агар мўминлардан икки тоифа урушиб қолса, улар орасини ислоҳ қилинглар... Аллаҳнинг амрига (қайтгунча)»; «Уларга қарши, фитна қолмагунча жанг қилинглар»?» У деди: «Биз буни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида қилдик, Ислом оз эди. Киши дийни борасида фитнага (синов, азобга) дуч келар, ё уни ўлдирар, ё азоблар эдилар, то Ислом кўпайиб, фитна қолмагунча. У деди: «Али ва Усмон ҳақида фикринг қандай?» У деди: «Усмонга келсак, гўё Аллаҳ уни афв этди, сизлар эса уни афв этишни ёқтирмадингиз. Алига келсак, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг амакиваччаси ва куёвидир.» У қўли билан ишора қилиб деди: «Мана унинг уйи, кўриб турганингиздек (Набий уйига ёндош).»