حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ النَّصْرِيُّ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ إِذْ جَاءَهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ فَقَالَ نَعَمْ، فَأَدْخِلْهُمْ. فَلَبِثَ قَلِيلاً، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ يَسْتَأْذِنَانِ قَالَ نَعَمْ. فَلَمَّا دَخَلاَ قَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا، وَهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِي الَّذِي أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَنِي النَّضِيرِ، فَاسْتَبَّ عَلِيٌّ وَعَبَّاسٌ، فَقَالَ الرَّهْطُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ. قَالُوا قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَبَّاسٍ وَعَلِيٍّ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ قَالَ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. قَالَ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْفَىْءِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ فَقَالَ جَلَّ ذِكْرُهُ {وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ} إِلَى قَوْلِهِ {قَدِيرٌ} فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ، وَلاَ اسْتَأْثَرَهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَقَسَمَهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْمَالُ مِنْهَا، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَبَضَهُ أَبُو بَكْرٍ، فَعَمِلَ فِيهِ بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ. فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ وَقَالَ تَذْكُرَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ عَمِلَ فِيهِ كَمَا تَقُولاَنِ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ فِيهِ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ. فَقَبَضْتُهُ سَنَتَيْنِ مِنْ إِمَارَتِي أَعْمَلُ فِيهِ بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي فِيهِ صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي كِلاَكُمَا وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، فَجِئْتَنِي ـ يَعْنِي عَبَّاسًا ـ فَقُلْتُ لَكُمَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". فَلَمَّا بَدَا لِي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكُمَا قُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهِ بِمَا عَمِلَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَمَا عَمِلْتُ فِيهِ مُذْ وَلِيتُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي، فَقُلْتُمَا ادْفَعْهُ إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا، أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهِ بِقَضَاءٍ غَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهُ، فَادْفَعَا إِلَىَّ فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهُ. قَالَ فَحَدَّثْتُ هَذَا الْحَدِيثَ، عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ صَدَقَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ، أَنَا سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ أَرْسَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ يَسْأَلْنَهُ ثُمُنَهُنَّ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَكُنْتُ أَنَا أَرُدُّهُنَّ، فَقُلْتُ لَهُنَّ أَلاَ تَتَّقِينَ اللَّهَ، أَلَمْ تَعْلَمْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ نَفْسَهُ ـ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ". فَانْتَهَى أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى مَا أَخْبَرَتْهُنَّ. قَالَ فَكَانَتْ هَذِهِ الصَّدَقَةُ بِيَدِ عَلِيٍّ، مَنَعَهَا عَلِيٌّ عَبَّاسًا فَغَلَبَهُ عَلَيْهَا، ثُمَّ كَانَ بِيَدِ حَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، ثُمَّ بِيَدِ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ وَحَسَنِ بْنِ حَسَنٍ، كِلاَهُمَا كَانَا يَتَدَاوَلاَنِهَا، ثُمَّ بِيَدِ زَيْدِ بْنِ حَسَنٍ، وَهْىَ صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَقًّا.
Абул-Ямон бизга айтди, Шуъайб бизга хабар берди, Зуҳрийдан, у деди: Молик ибн Авс ибнул-Ҳадасон Насрий менга хабар берди: Умар ибнул-Хаттоб розияллаҳу анҳу уни чақирди, шу пайт унга дарбони Ярфа келди ва: «Усмон, Абдураҳмон, Зубайр ва Саъд изн сўраяпди, уларга (киришга) изн борми?», деди. У: «Ҳа, уларни кирит», деди. (Молик) бир оз турди, сўнг (Ярфа) келиб: «Аббос ва Али изн сўраяпди, уларга изн борми?», деди. У: «Ҳа», деди. Улар иккиси кирганида, Аббос: «Эй амирул-мўминин, мен билан мана бу (Али) орасида ҳукм чиқар», деди — улар иккиси Аллаҳ Ўз Расули соллаллаҳу алайҳи васалламга Бану Назийрдан файъ қилган (мол) ҳақида даъволашар эдилар. Али ва Аббос сўкишди (тортишди). (Олти) киши: «Эй амирул-мўминин, улар орасида ҳукм чиқар ва бирини иккинчисидан роҳатлантир», дедилар. Умар: «Шошилманглар; мен сизлардан — изни билан осмон ва ер қоим турадиган Аллаҳ ҳаққи билан — сўрайман: сизлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Биз (пайғамбарлар)га ворис бўлинмайди, биз қолдирган нарса садақадир› деганини биласизми?», деди — бу билан ўзини (назарда тутди). Улар: «У буни айтди», дедилар. Умар Аббос ва Алига юзланди ва: «Сизлар иккалангиздан Аллаҳ ҳаққи билан сўрайман: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам буни айтганини биласизми?», деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Мен сизларга бу иш ҳақида ҳикоя қиламан: албатта Аллаҳ субҳонаҳу Ўз Расули соллаллаҳу алайҳи васалламга бу файъда — ундан ўзга ҳеч кимга бермаган — бир нарса(ни) хос қилган эди ва — зикри улуғ бўлган Зот: {Аллаҳ Ўз Расулига улардан файъ қилган нарсага сизлар от ҳам, туя ҳам югуртмадингиз...} — Унинг {Қодир} сўзигача (айтди). Бас, бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга холис эди. Сўнг, Аллаҳга қасам, у уни сизлардан тортиб (ўзига) олмади ва сизлардан устун (ўзига) ортиқ олмади; уни сизларга берди ва сизлар орасида тақсимлади, токи бу мол ундан қолди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ўз аҳлига уларнинг бир йиллик нафақасини бу молдан инфоқ қилар, сўнг қолганини олиб, уни Аллаҳнинг моли мавридига (йўлига) қўяр эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам буни ўз ҳаётида (шундай) қилди. Сўнг Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этди. Абу Бакр: ‹Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг валийси(ўринбосари)ман› деди ва уни (молни) ўз қўлига олди, унда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам амал қилгандек амал қилди, сизлар ўша вақт (шаҳид эдингиз)». У Али ва Аббосга юзланди ва: «Сизлар Абу Бакр унда сизлар айтаётгандек амал қилганини эслайсизми? Аллаҳ билади, у унда ростгўй, яхши, тўғри, ҳаққа эргашувчи эди. Сўнг Аллаҳ Абу Бакрни вафот эттирди, мен: ‹Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ва Абу Бакрнинг валийсиман› дедим ва уни ўз амирлигимдан икки йил ўз қўлимда тутдим, унда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва Абу Бакр амал қилгандек амал қилдим. Аллаҳ билади, мен унда ростгўй, яхши, тўғри, ҳаққа эргашувчиман. Сўнг сизлар иккалангиз менга келдингиз, сўзингиз бир, ишингиз бирга эди. Сен менга келдинг — яъни Аббос — мен сизларга: ‹Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: Биз ворис бўлинмаймиз, биз қолдирган нарса садақадир, деди› дедим. Уни сизларга топшириш менга маъқул кўринганида, мен: ‹Агар хоҳласангиз, уни сизларга — сизлар устингизда Аллаҳнинг аҳди ва мисоқики, унда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам, Абу Бакр ва мен волий бўлганимдан бери амал қилгандек амал қиласизлар — шарти билан топшираман; бўлмаса, менга гапирманглар› дедим. Сизлар: ‹Уни бизга шу (шарт) билан топшир› дедингиз. Мен уни сизларга топширдим. Энди сизлар мендан ундан ўзга ҳукм излайсизми? Изни билан осмон ва ер қоим турадиган Аллаҳ билан қасам, мен унда қиёмат қоим бўлгунигача ундан ўзга ҳукм чиқармайман. Агар ундан ожиз қолсангиз, уни менга топширинглар, мен сизларга уни кифоя қиламан», деди. (Зуҳрий) деди: Мен бу ҳадисни Урва ибнуз-Зубайрга айтдим. У: «Молик ибн Авс рост айтди; мен Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Оиша розияллаҳу анҳони шундай деганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг аёллари Усмонни Абу Бакрнинг олдига юборди — ундан Аллаҳ Ўз Расули соллаллаҳу алайҳи васалламга файъ қилган (мол)дан ўз саккиздан бирларини сўраб; мен уларни қайтарар эдим ва уларга: ‹Аллаҳдан қўрқмайсизларми? Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: Биз ворис бўлинмаймиз, биз қолдирган нарса садақадир — бу билан ўзини (назарда тутди) — фақат Муҳаммад оиласи мана бу молдан ейди, деганини билмайсизларми?› дедим. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг аёллари мен уларга хабар берган нарсага (рози бўлиб) тўхтади», деди. (Урва) деди: Бу садақа Алинин қўлида бўлди — Али уни Аббосдан тўсди ва унда унга ғолиб келди; сўнг Ҳасан ибн Али қўлида, сўнг Ҳусайн ибн Али қўлида, сўнг Али ибн Ҳусайн ва Ҳасан ибн Ҳасан қўлида — улар иккаласи уни навбатма-навбат (бошқарар) эди, сўнг Зайд ибн Ҳасан қўлида (бўлди); у ҳақиқатан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг садақасидир.