وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ، - وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ - قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا وَقَالَ، إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْأَسْأَلَ عُمَرَ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى {إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا} حَتَّى حَجَّ عُمَرُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا كُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ عُمَرُ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِالإِدَاوَةِ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ أَتَانِي فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنِ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمَا { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا} قَالَ عُمَرُ وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ - قَالَ الزُّهْرِيُّ كَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ - قَالَ هِيَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ . ثُمَّ أَخَذَ يَسُوقُ الْحَدِيثَ قَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ - قَالَ - وَكَانَ مَنْزِلِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ بِالْعَوَالِي فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي . فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ . فَانْطَلَقْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ نَعَمْ . فَقُلْتُ أَتَهْجُرُهُ إِحْدَاكُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَتْ نَعَمْ . قُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ لاَ تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمَ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكِ - يُرِيدُ عَائِشَةَ - قَالَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْىِ وَغَيْرِهِ وَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ وَكُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا فَنَزَلَ صَاحِبِي ثُمَّ أَتَانِي عِشَاءً فَضَرَبَ بَابِي ثُمَّ نَادَانِي فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ . قُلْتُ مَاذَا أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ لاَ بَلْ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَأَطْوَلُ طَلَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ . فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا حَتَّى إِذَا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَىَّ ثِيَابِي ثُمَّ نَزَلْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ وَهْىَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لاَ أَدْرِي هَا هُوَ ذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرُبَةِ . فَأَتَيْتُ غُلاَمًا لَهُ أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ . فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَىَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ فَجَلَسْتُ فَإِذَا عِنْدَهُ رَهْطٌ جُلُوسٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ فَجَلَسْتُ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ ثُمَّ أَتَيْتُ الْغُلاَمَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ . فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَىَّ . فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ . فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا فَإِذَا الْغُلاَمُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أَذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَسَلَّمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ فَقُلْتُ أَطَلَّقْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ نِسَاءَكَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَىَّ وَقَالَ " لاَ " . فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَوْ رَأَيْتَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَوْمًا نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي . فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ . فَقُلْتُ قَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَ أَفَتَأْمَنُ إِحْدَاهُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ دَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْسَمُ مِنْكِ وَأَحَبُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكِ . فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " نَعَمْ " . فَجَلَسْتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فِي الْبَيْتِ فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِيهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ إِلاَّ أُهُبًا ثَلاَثَةً فَقُلْتُ ادْعُ اللَّهَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وَسَّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لاَ يَعْبُدُونَ اللَّهَ فَاسْتَوَى جَالِسًا ثُمَّ قَالَ " أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا " . فَقُلْتُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ . وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لاَ يَدْخُلَ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ . حَتَّى عَاتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ . قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا مَضَى تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدَأَ بِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ أَقْسَمْتَ أَنْ لاَ تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا وَإِنَّكَ دَخَلْتَ مِنْ تِسْعٍ وَعِشْرِينَ أَعُدُّهُنَّ . فَقَالَ " إِنَّ الشَّهْرَ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ - ثُمَّ قَالَ - يَا عَائِشَةُ إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ أَمْرًا فَلاَ عَلَيْكِ أَنْ لاَ تَعْجَلِي فِيهِ حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ " . ثُمَّ قَرَأَ عَلَىَّ الآيَةَ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ} حَتَّى بَلَغَ { أَجْرًا عَظِيمًا} قَالَتْ عَائِشَةُ قَدْ عَلِمَ وَاللَّهِ أَنَّ أَبَوَىَّ لَمْ يَكُونَا لِيَأْمُرَانِي بِفِرَاقِهِ قَالَتْ فَقُلْتُ أَوَفِي هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَىَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ . قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ لاَ تُخْبِرْ نِسَاءَكَ أَنِّي اخْتَرْتُكَ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ أَرْسَلَنِي مُبَلِّغًا وَلَمْ يُرْسِلْنِي مُتَعَنِّتًا " . قَالَ قَتَادَةُ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا مَالَتْ قُلُوبُكُمَا.
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ал-Ҳанзалий ва Муҳаммад ибн Абу Умар — ҳадис лафзида бир-бирига яқин — ривоят қилди — Ибн Абу Умар: ривоят қилди, деди, Ишоқ: хабар берди, деди — бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар аз-Зуҳрийдан, у Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Абу Саврдан, у Ибн Аббосдан хабар берди, у деди: Мен Умардан Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжаларидан — Аллаҳ таоло улар ҳақида: ‹Агар иккалангиз Аллаҳга тавба қилсангиз (яхши); зеро иккалангизнинг қалбларингиз оғган эди›, деган — икки аёл ҳақида сўрашга доимо ҳардиқ (ҳарис) эдим; токи Умар ҳаж қилди, мен ҳам у билан ҳаж қилдим. Йўлнинг бир жойида Умар (четга) бурилди, мен ҳам идова билан у билан бурилдим; у қазойи ҳожат қилди, сўнг менга келди, мен қўлларига (сув) қуйдим, у таҳорат қилди. Мен: «Эй мўминлар амири, Аллаҳ азза ва жалла улар ҳақида: ‹Агар иккалангиз Аллаҳга тавба қилсангиз; зеро иккалангизнинг қалбларингиз оғган эди›, деган Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжаларидан бўлган икки аёл кимлар?» дедим. Умар: «Сенга ҳайрон қоламан, эй Ибн Аббос! — (аз-Зуҳрий: Аллаҳга қасамки, у ундан сўралганини ёқтирмади, аммо уни яширмади ҳам, деди) — Улар Ҳафса ва Оиша» деди. Сўнг ҳадисни нақл қила бошлаб деди: Биз, Қурайш жамоаси, аёлларимиздан устун келадиган қавм эдик. Мадинага келганимизда, аёллари ўзларидан устун келадиган бир қавмни топдик, шунда аёлларимиз уларнинг аёлларидан (шу одатни) ўргана бошлади. — (Умар) деди: — Менинг манзилим Аволийдаги Бану Умайя ибн Зайд (маҳалласи)да эди. Бир куни мен хотинимга ғазабландим, қарасам, у менга жавоб қайтаряпти; мен унга жавоб қайтаришини инкор қилдим (ёқтирмадим). У: «Сенга жавоб қайтаришимни нега инкор қиласан? Аллаҳга қасамки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжалари ҳам унга жавоб қайтарадилар, улардан бири бугун кечгача уни тарк этиб (қовушмай) туради», деди. Мен кетди ва Ҳафсанинг олдига кириб: «Сен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га жавоб қайтарасанми?» дедим. У: «Ҳа» деди. Мен: «Сизлардан бирингиз уни бугун кечгача тарк этадими?» дедим. У: «Ҳа» деди. Мен: «Сизлардан ким шуни қилса, зиён кўрди ва хусронга учради. Сизлардан бирингиз Аллаҳ Расули (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ғазаби сабабли Аллаҳ унга ғазаб қилишидан хотиржамми? У ҳолда у ҳалок бўлди (демак). Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га жавоб қайтарма ва ундан бирор нарса сўрама; сенга нима керак бўлса, мендан сўра. Қўшнинг (Оиша) сендан кўра чиройлироқ ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га суюклироқ бўлса, бу сени алдаб қўймасин» дедим — Оишани назарда тутиб. (Умар) деди: Менинг ансордан бир қўшним бор эди, биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига (тушиб) боришда навбатлашардик: у бир кун тушар, мен бир кун тушардим; у менга ваҳий ва бошқа хабарни келтирар, мен ҳам унга шунга ўхшашни келтирардим. Биз: «Ғассон (қабиласи) бизга қарши ғазот қилиш учун отларга наъл қоқаяпти», деб гаплашардик. Менинг дўстим (ўз навбатида) тушди, сўнг кечқурун менга келиб эшикни қоқди ва мени чақирди; мен унга чиқдим. У: «Буюк бир иш содир бўлди» деди. Мен: «Нима — Ғассон келдими?» дедим. У: «Йўқ, балки ундан ҳам буюкроқ ва узунроқ — Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) завжаларини талоқ қилди» деди. Мен: «Ҳафса зиён кўрди ва хусронга учради; мен буни бўлади деб ўйлаб юрардим» дедим. Субҳ (бомдод)ни ўқиганимда, кийимимни маҳкамлаб, сўнг тушиб, Ҳафсанинг олдига кирдим — у йиғлаётган эди. Мен: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) сизларни талоқ қилдими?» дедим. У: «Билмайман; мана у — шу машрубада (юқори хонада) четланган ҳолда турибди» деди. Мен унинг қора хизматкорига келиб: «Умарга изн сўраб бер» дедим. У кириб, сўнг менга чиқди ва: «Мен сени унга зикр қилдим, у жим турди» деди. Мен кетиб, минбарга етиб, ўтирдим; қарасам, унинг олдида бир гуруҳ ўтирибди, баъзилари йиғлаяпти. Мен озгина ўтирдим, сўнг ўзимдаги (қайғу) мени енгди; мен яна хизматкорга келиб: «Умарга изн сўраб бер» дедим. У кириб, сўнг менга чиқди ва: «Мен сени унга зикр қилдим, у жим турди» деди. Мен орқага бурилдим, қарасам, хизматкор мени чақиряпти ва: «Кир, сенга изн берилди» деди. Мен кириб, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га салом бердим — у бўйра тўшамасига суянган эди, у (бўйра) ён-биқинида из қолдирган эди. Мен: «Ё Расулуллаҳ, завжаларингизни талоқ қилдингизми?» дедим. У бошини менга кўтариб: «Йўқ» деди. Мен: «Аллаҳу акбар! Ё Расулуллаҳ, бизни кўрганингизда эди — биз Қурайш жамоаси аёлларимиздан устун келадиган қавм эдик; Мадинага келганимизда, аёллари ўзларидан устун келадиган қавмни топдик, аёлларимиз уларнинг аёлларидан (шу одатни) ўргана бошлади. Бир куни мен хотинимга ғазабландим, қарасам, у менга жавоб қайтаряпти; мен жавоб қайтаришини инкор қилдим. У: ‹Жавоб қайтаришимни нега инкор қиласан? Аллаҳга қасамки, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжалари ҳам унга жавоб қайтарадилар, улардан бири бугун кечгача уни тарк этади›, деди. Мен: ‹Улардан ким шуни қилса, зиён кўрди ва хусронга учради. Улардан бири Аллаҳ Расули (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ғазаби сабабли Аллаҳ унга ғазаб қилишидан хотиржамми? У ҳолда у ҳалок бўлди›, дедим» дедим. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) табассум қилди. Мен: «Ё Расулуллаҳ, мен Ҳафсанинг олдига кириб: ‹Қўшнинг сендан чиройлироқ ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га суюклироқ бўлса, бу сени алдаб қўймасин›, дедим» дедим. У яна табассум қилди. Мен: «Ёнингизда бироз ўтирсам (ҳузур олсам) бўладими, ё Расулуллаҳ?» дедим. У: «Ҳа» деди. Мен ўтириб, уйда бошимни кўтардим; Аллаҳга қасамки, унда кўзга уриладиган (қадрли) ҳеч нарсани кўрмадим, фақат учта тери (бор эди). Мен: «Ё Расулуллаҳ, Аллаҳдан умматингга (ризқни) кенг қилишини сўранг; чунки У Форс ва Румга кенг қилган-ку, улар Аллаҳга ибодат қилмас эдилар» дедим. У тик ўтириб олди, сўнг: «Шак ичидамисан, эй Хаттоб ўғли? Улар шундай қавмдирки, уларнинг пок (неъмат)лари бу дунё ҳаётидаоқ тезлаштириб берилган» деди. Мен: «Мен учун (Аллаҳдан) мағфират сўранг, ё Расулуллаҳ» дедим. У уларга (завжаларга) бўлган ғазабининг қаттиқлигидан, уларнинг олдига бир ой кирмасликка қасам ичган эди — токи Аллаҳ азза ва жалла унга (енгиллик) итўб қилгунча. Аз-Зуҳрий деди: Менга Урва Оишадан хабар берди, у деди: Йигирма тўққиз кеча ўтганда, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менинг олдимга кирди, мендан бошлади. Мен: «Ё Расулуллаҳ, сиз бизнинг олдимизга бир ой кирмасликка қасам ичган эдингиз, мен санаб турибман, сиз йигирма тўққиз (кун)да кирдингиз» дедим. У: «Албатта ой йигирма тўққиз (кун) бўлади» деди. Сўнг: «Эй Оиша, мен сенга бир ишни айтаман, унда ота-онангдан маслаҳат сўрамагунингча шошилмаслигингда сенга (зарар) йўқ» деди. Сўнг менга ‹Эй Набий, завжаларингга айт...› оятини — ‹улуғ ажр (бордир)› (деган сўз)гача — ўқиди. Оиша деди: Аллаҳга қасамки, у ота-онам мени ундан ажрашишга буюрмасини биларди. (Оиша) деди: Мен: «Шу ҳақда ота-онамдан маслаҳат сўрайманми? Мен Аллаҳни, Унинг Расулини ва Охират уйини истаман-ку» дедим. Маъмар деди: Менга Айюб хабар бердики, Оиша: «Завжаларингга мен сени танладим деб айтманг» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Албатта Аллаҳ мени етказувчи қилиб юборган, қийинлик қидирувчи қилиб юбормаган» деди. Қатода деди: «Сагҳат қулубукума» — иккалангизнинг қалбингиз оғди (мойил бўлди) (дегани).