حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ مَعَهُ، فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً نَحْوًا مِنْ سُورَةِ الْبَقَرَةِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ قَامَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ انْصَرَفَ، وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ، فَقَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا، ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ. فَقَالَ " إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ ـ أَوْ أُرِيتُ الْجَنَّةَ ـ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا، وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا قَطُّ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ ". قَالُوا لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " بِكُفْرِهِنَّ ". قِيلَ يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ " يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ، وَيَكْفُرْنَ الإِحْسَانَ، وَلَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ، ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ ".
Абдуллаҳ ибн Юсуф, Моликдан, у Зайд ибн Асламдан, у Ато ибн Ясордан, у Абдуллаҳ ибн Аббосдан ривоят қилади: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида қуёш тутилди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва одамлар у билан бирга намоз ўқидилар. У Бақара сурасичалик узоқ қиёмда турдилар, сўнг узун руку қилдилар, сўнг (бошини) кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ узун қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узун руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг туриб, биринчи қиёмдан камроқ узун қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узун руку қилдилар, сўнг (бошини) кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ узун қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узун руку қилдилар, сўнг (бошини) кўтардилар, сўнг сажда қилдилар, сўнг (намоздан) чиқдилар — қуёш очилган эди. У: «Албатта қуёш ва ой Аллаҳнинг оятларидан (аломатларидан) иккитасидир, улар ҳеч кимнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Буни кўрганингизда Аллаҳни зикр қилинглар» дедилар. Улар: Эй Расулуллаҳ, сизни мана шу ўрнингизда бир нарсага қўл чўзганингизни кўрдик, сўнг орқага тисарилганингизни кўрдик, дедилар. У: «Мен жаннатни кўрдим — ёки менга жаннат кўрсатилди — ундан бир шохни (узум) олмоқчи бўлдим; агар уни олганимда, дунё тургунча ундан ер эдингиз. Ва мен дўзахни кўрдим, бугунгидек даҳшатли манзарани ҳеч қачон кўрмаган эдим, унинг аҳлининг кўпини аёллар (деб) кўрдим» дедилар. Улар: Нега, эй Расулуллаҳ? дедилар. У: «Куфрлари (ношукрликлари) сабабли» дедилар. Айтилди: Улар Аллаҳга куфр келтирадиларми? У: «Эрни (кўнглини) қолдирадилар (ношукрлик қиладилар) ва яхшиликни инкор қиладилар. Агар улардан бирига бутун умр яхшилик қилсанг, сўнг у сендан бир (ёқмайдиган) нарсани кўрса: Сендан ҳеч қачон яхшилик кўрмадим, дейди» дедилар.