حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ قَطِيفَةٌ فَدَكِيَّةٌ وَأُسَامَةُ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي حَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَسَارَا حَتَّى مَرَّا بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمُسْلِمِينَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ ابْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ وَقَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا. فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ، ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ. فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْفِضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا، ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ـ يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ـ قَالَ كَذَا وَكَذَا ". فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، وَلَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ وَيُعَصِّبُوهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا رَدَّ اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ. فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى، قَالَ اللَّهُ تَعَالَى {وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ} الآيَةَ، وَقَالَ {وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ} فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ فِي الْعَفْوِ عَنْهُمْ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ حَتَّى أَذِنَ لَهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهَا مَنْ قَتَلَ مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ، وَسَادَةِ قُرَيْشٍ، فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ مَنْصُورِينَ غَانِمِينَ مَعَهُمْ أُسَارَى مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ وَسَادَةِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ فَبَايِعُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا.
Абул Ямон, Шуъайбдан, у Зуҳрийдан; ва бизга Исмоил: Менга укам, у Сулаймондан, у Муҳаммад ибн Абу Атиқдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урва ибнуз Зубайрдан айтиб берди: Усома ибн Зайд (розияллаҳу анҳумо) унга хабар берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам устида Фадакча қатифа (гилам) бўлган эшакка миндилар, Усома эса у кишининг ортида (эди); у киши Бадр воқеасидан олдин Бану Ҳорис ибнул Хазраж(маҳалласи)да Саъд ибн Убодани йўқлашга борардилар. Улар юриб, бир мажлис ёнидан ўтдилар, унда Абдуллаҳ ибн Убай ибн Салул бор эди — бу Абдуллаҳ ибн Убайнинг исломга киришидан олдин эди. Бирдан мажлисда мусулмонлар, бутга сиғинувчи мушриклар ва яҳудийларнинг аралашмаси бор эди, мусулмонлар ичида Абдуллаҳ ибн Равоҳа (ҳам) бор эди. Ҳайвоннинг чанги мажлисни қоплаганида, Ибн Убай ридоси билан бурнини ёпди ва: Бизнинг устимизга чанг қилманглар, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга салом бердилар, сўнг тўхтаб (эшакдан) тушдилар, уларни Аллаҳга даъват қилдилар ва уларга Қуръан ўқиб бердилар. Абдуллаҳ ибн Убай ибн Салул унга: Эй киши, агар айтаётганларинг ҳақ бўлса ҳам, бундан яхшироқ нарса йўқ (аммо), бизни мажлисларимизда у билан безовта қилма; ким сенга келса, унга (шуни) ҳикоя қил, деди. Абдуллаҳ ибн Равоҳа: Йўқ, эй Расулуллаҳ, бизни мажлисларимизда у билан келаверинг, чунки биз буни яхши кўрамиз, деди. Мусулмонлар, мушриклар ва яҳудийлар бир-бирини сўкдилар, ҳатто бир-бирига ташланишга яқин қолдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни — то жим бўлгунларигача — тинчитишда давом этдилар, сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳайвонларига миндилар ва юриб, Саъд ибн Убоданинг олдига кирдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Эй Саъд, Абу Ҳубоб — Абдуллаҳ ибн Убайни назарда тутдилар — нима деганини эшитмадингми? У шундай-шундай деди» дедилар. Саъд ибн Убода: Эй Расулуллаҳ, отам сенга фидо бўлсин, уни авф қил ва кечир; сенга Китобни нозил қилган Зот билан қасамки, Аллаҳ сенга нозил қилган ҳақни келтирди; бу шаҳарнинг аҳли уни (Абдуллаҳни) тож кийдириб, (бошига) салла боғлашга (подшоҳ қилишга) келишган эдилар; Аллаҳ буни сенга берган ҳақ билан рад қилганида, у шу сабабли бўғилди — мана шу — уни сен кўрган нарсани қилишга ундади, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни авф қилдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва саҳобалари мушриклар ва аҳли китобни — Аллаҳ уларга буюргандек — авф қилар ва озорга сабр қилар эдилар. Аллаҳ таоло: «Сизлардан олдин Китоб берилганлардан... (кўп озор) эшитасизлар» — оятини, ва: «Аҳли китобдан кўпчилиги (сизни қайтаришни) истади» — (оятини) айтди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни авф қилишда — Аллаҳ у кишига (жанг қилишга) уларда изн бергунча — Аллаҳ у кишига буюрган нарсани таъвил қилар (амал қилар) эдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Бадрда ғазот қилдилар ва Аллаҳ у билан кофирлар пешволари ва Қурайш улуғларидан ўлдириладиганларни ўлдирди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ва саҳобалари ғолиб, ўлжали ҳолда — улар билан кофирлар пешволари ва Қурайш улуғларидан асирлар бўлган ҳолда — қайтдилар. Ибн Убай ибн Салул ва у билан бирга бўлган бутга сиғинувчи мушриклар: Бу — (ғалаба) юз тутган бир ишдир, дедилар ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга ислом узра байъат қилдилар ва исломга кирдилар.