حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ عَمِّهِ، عِمْرَانَ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أُمِّهِ، حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ قَالَتْ كُنْتُ أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَسْتَفْتِيهِ وَأُخْبِرُهُ فَوَجَدْتُهُ فِي بَيْتِ أُخْتِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُسْتَحَاضُ حَيْضَةً كَثِيرَةً شَدِيدَةً فَمَا تَأْمُرُنِي فِيهَا قَدْ مَنَعَتْنِي الصِّيَامَ وَالصَّلاَةَ قَالَ " أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ " . قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ " فَتَلَجَّمِي " . قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ قَالَ " فَاتَّخِذِي ثَوْبًا " . قَالَتْ هُوَ أَكْثَرُ مِنْ ذَلِكَ إِنَّمَا أَثُجُّ ثَجًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " سَآمُرُكِ بِأَمْرَيْنِ أَيَّهُمَا صَنَعْتِ أَجْزَأَ عَنْكِ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَيْهِمَا فَأَنْتِ أَعْلَمُ " . فَقَالَ " إِنَّمَا هِيَ رَكْضَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ فَتَحَيَّضِي سِتَّةَ أَيَّامٍ أَوْ سَبْعَةَ أَيَّامٍ فِي عِلْمِ اللَّهِ ثُمَّ اغْتَسِلِي فَإِذَا رَأَيْتِ أَنَّكِ قَدْ طَهُرْتِ وَاسْتَنْقَأْتِ فَصَلِّي أَرْبَعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ ثَلاَثًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَأَيَّامَهَا وَصُومِي وَصَلِّي فَإِنَّ ذَلِكِ يُجْزِئُكِ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي كَمَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَكَمَا يَطْهُرْنَ لِمِيقَاتِ حَيْضِهِنَّ وَطُهْرِهِنَّ فَإِنْ قَوِيتِ عَلَى أَنْ تُؤَخِّرِي الظُّهْرَ وَتُعَجِّلِي الْعَصْرَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ حِينَ تَطْهُرِينَ وَتُصَلِّينَ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ جَمِيعًا ثُمَّ تُؤَخِّرِينَ الْمَغْرِبَ وَتُعَجِّلِينَ الْعِشَاءَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ فَافْعَلِي وَتَغْتَسِلِينَ مَعَ الصُّبْحِ وَتُصَلِّينَ وَكَذَلِكِ فَافْعَلِي وَصُومِي إِنْ قَوِيتِ عَلَى ذَلِكِ " . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَهُوَ أَعْجَبُ الأَمْرَيْنِ إِلَىَّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَرَوَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ وَابْنُ جُرَيْجٍ وَشَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَمِّهِ عِمْرَانَ عَنْ أُمِّهِ حَمْنَةَ إِلاَّ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ يَقُولُ عُمَرُ بْنُ طَلْحَةَ وَالصَّحِيحُ عِمْرَانُ بْنُ طَلْحَةَ . قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ فِي الْمُسْتَحَاضَةِ إِذَا كَانَتْ تَعْرِفُ حَيْضَهَا بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ وَإِقْبَالُهُ أَنْ يَكُونَ أَسْوَدَ . وَإِدْبَارُهُ أَنْ يَتَغَيَّرَ إِلَى الصُّفْرَةِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ فَاطِمَةَ بِنْتِ أَبِي حُبَيْشٍ وَإِنْ كَانَتِ الْمُسْتَحَاضَةُ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ قَبْلَ أَنْ تُسْتَحَاضَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ تَغْتَسِلُ وَتَتَوَضَّأُ لِكُلِّ صَلاَةٍ وَتُصَلِّي وَإِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ وَلَمْ يَكُنْ لَهَا أَيَّامٌ مَعْرُوفَةٌ وَلَمْ تَعْرِفِ الْحَيْضَ بِإِقْبَالِ الدَّمِ وَإِدْبَارِهِ فَالْحُكْمُ لَهَا عَلَى حَدِيثِ حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ . وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ . وَقَالَ الشَّافِعِيُّ الْمُسْتَحَاضَةُ إِذَا اسْتَمَرَّ بِهَا الدَّمُ فِي أَوَّلِ مَا رَأَتْ فَدَامَتْ عَلَى ذَلِكَ فَإِنَّهَا تَدَعُ الصَّلاَةَ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِذَا طَهُرَتْ فِي خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا أَوْ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّهَا أَيَّامُ حَيْضٍ فَإِذَا رَأَتِ الدَّمَ أَكْثَرَ مِنْ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا فَإِنَّهَا تَقْضِي صَلاَةَ أَرْبَعَةَ عَشَرَ يَوْمًا ثُمَّ تَدَعُ الصَّلاَةَ بَعْدَ ذَلِكَ أَقَلَّ مَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَهُوَ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي أَقَلِّ الْحَيْضِ وَأَكْثَرِهِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَقَلُّ الْحَيْضِ ثَلاَثَةٌ وَأَكْثَرُهُ عَشَرَةٌ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ وَبِهِ يَأْخُذُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَرُوِيَ عَنْهُ خِلاَفُ هَذَا . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ أَقَلُّ الْحَيْضِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَأَكْثَرُهُ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالأَوْزَاعِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ وَأَبِي عُبَيْدٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Абу Омир ал-Ақадий ривоят қилди, бизга Зуҳайр ибн Муҳаммад, Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Талҳадан, у амакиси Имрон ибн Талҳадан, у онаси Ҳамна бинти Жаҳшдан (ривоят қилди). У (Ҳамна) деди: «Мен кўп ва кучли истиҳоза (мустаҳоза) қони кўрар эдим. Шунинг учун Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фатво сўраб ва (ҳолатимни) хабар бериб, уларнинг олдига келдим. Мен уни опам Зайнаб бинти Жаҳшнинг уйида топдим. «Ё Расулаллаҳ, мен кўп ва кучли истиҳоза қони кўраман; бу ҳақда менга нима буюрасиз? Бу мени рўза ва намоздан тўсиб қўйди,» дедим. У: «Сенга пахта (қўйишни) тавсия қиламан, чунки у қонни тўхтатади,» дедилар. У: «Бу (қон) ундан ҳам кўпроқ,» деди. У: «Унда (мато билан) боғлаб танг,» дедилар. У: «Бу ундан ҳам кўпроқ,» деди. У: «Унда мато (латта) ишлат,» дедилар. У: «Бу ундан ҳам кўпроқ; мен шаддод оқаман (қон шариллаб оқади),» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен сенга икки ишни буюраман; қайси бирини қилсанг, у сенга кифоя қилади. Агар иккаласига ҳам кучинг етса, ўзинг биласан,» дедилар. Сўнг у: «Бу шайтондан бир тепки, холос. Аллаҳнинг илмида (тақдир қилинган) олти ёки етти кун ҳайз кўриб ўтир, сўнг ғусл қил. Тозаланиб, пок бўлганингни кўрганингда, йигирма тўрт кеча ёки йигирма уч кеча ва уларнинг кунларида намоз ўқи, рўза тут ва намоз ўқи; бу сенга кифоя қилади. Шундай қил — аёллар қандай ҳайз кўрса ва ўз ҳайзу поклик вақтларида қандай поклансалар, шундай қил. Агар пешинни кечиктириб, асрни шошилиброқ ўқишга, сўнг покланганингда ғусл қилиб, пешин ва асрни бирга ўқишга; кейин шомни кечиктириб, хуфтонни шошилиброқ ўқиб, сўнг ғусл қилиб икки намозни жамлашга кучинг етса — шундай қил; тонгда (субҳда) ғусл қилиб, намоз ўқийсан. Шундай қил ва кучинг етса рўза тут,» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бу менга икки ишнинг энг ёқимлисидир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Буни Убайдуллаҳ ибн Амр ар-Раққий, Ибн Журайж ва Шарик ҳам Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ибн Ақилдан, у Иброҳим ибн Муҳаммад ибн Талҳадан, у амакиси Имрондан, у онаси Ҳамнадан ривоят қилганлар; лекин Ибн Журайж «Умар ибн Талҳа» дейди, саҳиҳи эса «Имрон ибн Талҳа»дир. (У) деди: Мен Муҳаммаддан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у: «Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир,» деди. Аҳмад ибн Ҳанбал ҳам худди шундай: «Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир,» деди. Аҳмад ва Ишоқ мустаҳозали аёл ҳақида дедилар: агар у ўз ҳайзини қоннинг келиши ва кетиши билан билса — келиши қоннинг қора бўлиши, кетиши эса сариқ рангга айланишидир — унда унинг ҳукми Фотима бинти Абу Ҳубайш ҳадисига биноан бўлади. Агар мустаҳозали аёлнинг истиҳоза бўлишидан олдин маълум (ҳайз) кунлари бўлган бўлса, у ҳайз кунларида намозни тарк қилади, сўнг ғусл қилиб, ҳар намозга таҳорат олиб намоз ўқийди. Агар қон давом этса ва унинг маълум кунлари бўлмаса, ҳайзни ҳам қоннинг келиши ва кетиши билан танимаса, унда унинг ҳукми Ҳамна бинти Жаҳш ҳадисига биноан бўлади. Абу Убайд ҳам шундай деди. Шофий деди: мустаҳозали аёл қонни биринчи кўрганидан бошлаб давом этса ва шу ҳолатда қолса, у ўн беш кунгача намозни тарк қилади; агар ўн беш кун ичида ёки ундан олдин покланса, булар ҳайз кунларидир; агар қонни ўн беш кундан ортиқ кўрса, у ўн тўрт кунлик намозни қазо қилади, сўнг ундан кейин аёллар ҳайз кўрадиган энг кам муддатча — яъни бир кечаю бир кундузча — намозни тарк қилади. Абу Исо деди: илм аҳли ҳайзнинг энг кам ва энг кўп муддати ҳақида ихтилоф қилдилар. Баъзи илм аҳли: «Ҳайзнинг энг ками уч кун, энг кўпи ўн кун,» деди. Бу Суфён ас-Саврий ва Куфа аҳлининг сўзидир; Ибн Муборак ҳам шу билан амал қилади, ундан бунга зид (сўз) ҳам ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли, жумладан Ато ибн Абу Рабоҳ: «Ҳайзнинг энг ками бир кечаю бир кундуз, энг кўпи ўн беш кун,» деди. Бу Молик, Авзоий, Шофий, Аҳмад, Ишоқ ва Абу Убайднинг сўзидир.