حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلاَّسُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَزْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ بِالتَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَمَّارٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ . وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عَلِيٌّ وَعَمَّارٌ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنَ التَّابِعِينَ مِنْهُمُ الشَّعْبِيُّ وَعَطَاءٌ وَمَكْحُولٌ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ . وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمُ ابْنُ عُمَرَ وَجَابِرٌ وَإِبْرَاهِيمُ وَالْحَسَنُ قَالُوا التَّيَمُّمُ ضَرْبَةٌ لِلْوَجْهِ وَضَرْبَةٌ لِلْيَدَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ . وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكٌ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمَّارٍ أَنَّهُ قَالَ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالآبَاطِ . فَضَعَّفَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ حَدِيثَ عَمَّارٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لَمَّا رُوِيَ عَنْهُ حَدِيثُ الْمَنَاكِبِ وَالآبَاطِ . قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَخْلَدٍ الْحَنْظَلِيُّ حَدِيثُ عَمَّارٍ فِي التَّيَمُّمِ لِلْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَحَدِيثُ عَمَّارٍ تَيَمَّمْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَنَاكِبِ وَالآبَاطِ لَيْسَ هُوَ بِمُخَالِفٍ لِحَدِيثِ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ لأَنَّ عَمَّارًا لَمْ يَذْكُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُمْ بِذَلِكَ وَإِنَّمَا قَالَ فَعَلْنَا كَذَا وَكَذَا فَلَمَّا سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ بِالْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَانْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ وَالدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ مَا أَفْتَى بِهِ عَمَّارٌ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي التَّيَمُّمِ أَنَّهُ قَالَ الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ فَفِي هَذَا دَلاَلَةٌ أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى مَا عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَعَلَّمَهُ إِلَى الْوَجْهِ وَالْكَفَّيْنِ . قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الْكَرِيمِ يَقُولُ لَمْ أَرَ بِالْبَصْرَةِ أَحْفَظَ مِنْ هَؤُلاَءِ الثَّلاَثَةِ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَابْنِ الشَّاذَكُونِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ الْفَلاَّسِ . قَالَ أَبُو زُرْعَةَ وَرَوَى عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا .
Бизга Абу Ҳафс — Амр ибн Али ал-Фаллос ривоят қилди, бизга Язид ибн Зурайъ ривоят қилди, бизга Саид, Қатодадан, у Азрадан, у Саид ибн Абдурраҳмон ибн Абзодан, у отасидан, у Аммор ибн Ёсирдан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга юз ва икки кафтга таяммум қилишни буюрдилар. (У) деди: Бу бобда Оиша ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо (Термизий) деди: Амморнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Аммордан турли йўллар билан ривоят қилинган. Бу Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобаларидан бўлган кўп илм аҳлининг — жумладан Али, Аммор ва Ибн Аббоснинг, ҳамда тобеинлардан кўпчиликнинг — жумладан Шаъбий, Ато ва Макҳулнинг — сўзидир; улар: «Таяммум юз ва икки кафт учун бир уришдир,» дедилар. Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтади. Баъзи илм аҳли — жумладан Ибн Умар, Жобир, Иброҳим ва Ҳасан — : «Таяммум юз учун бир уриш, икки қўл учун тирсакларгача бир уришдир,» дедилар. Суфён ас-Саврий, Молик, Ибн Муборак ва Шофий ҳам шуни айтади. Бу ҳадис Аммордан таяммум ҳақида — унинг юз ва икки кафт (деб) айтгани — турли йўллар билан ривоят қилинган. Аммордан: «Биз Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан елкалар ва қўлтиқларгача таяммум қилдик,» дегани ҳам ривоят қилинган. Шу сабабли баъзи илм аҳли Амморнинг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан юз ва икки кафтга таяммум ҳақидаги ҳадисини, ундан елка ва қўлтиқлар ҳақидаги ҳадис ривоят қилингани учун, заиф санади. Ишоқ ибн Иброҳим ибн Махлад ал-Ҳанзалий деди: Амморнинг юз ва икки кафтга таяммум ҳақидаги ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Амморнинг «Биз Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан елкалар ва қўлтиқларгача таяммум қилдик» деган ҳадиси эса юз ва икки кафт ҳақидаги ҳадисга зид эмас; чунки Аммор Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга буни буюрганини зикр қилмаган, балки фақат «биз шундай-шундай қилдик» деган. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан сўраганида эса, у (Аммор)га юз ва икки кафтни буюрдилар; шундай қилиб у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўргатган юз ва икки кафтга тўхтади. Бунга далил — Амморнинг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан кейин таяммум ҳақида «юз ва икки кафт» деб фатво бергани; бунда у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўргатган нарсага тўхтаганига далолат бор — чунки у (Набий) унга юз ва икки кафтгача (қилишни) ўргатган эди. (У) деди: Мен Абу Зуръа Убайдуллаҳ ибн Абдулкаримнинг: «Мен Басрада бу уч кишидан — Али ибн ал-Мадиний, Ибн аш-Шазакуний ва Амр ибн Али ал-Фаллосдан — кўра ҳуффозлироқ (ҳофизалироқ) кишини кўрмадим,» деганини эшитдим. Абу Зуръа деди: Аффон ибн Муслим Амр ибн Алидан бир ҳадис ривоят қилди.