حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ بَيْنَمَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ وَأَصْحَابُهُ إِذْ أَتَى عَلَيْهِمْ سَحَابٌ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تَدْرُونَ مَا هَذَا " . فَقَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " هَذَا الْعَنَانُ هَذِهِ رَوَايَا الأَرْضِ يَسُوقُهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى قَوْمٍ لاَ يَشْكُرُونَهُ وَلاَ يَدْعُونَهُ " . ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا فَوْقَكُمْ " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهَا الرَّقِيعُ سَقْفٌ مَحْفُوظٌ وَمَوْجٌ مَكْفُوفٌ " . ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ كَمْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهَا " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهَا مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ سَنَةٍ " . ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا فَوْقَ ذَلِكَ " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّ فَوْقَ ذَلِكَ سَمَاءَيْنِ وَمَا بَيْنَهُمَا مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ " . حَتَّى عَدَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ مَا بَيْنَ كُلِّ سَمَاءَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ . ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا فَوْقَ ذَلِكَ " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّ فَوْقَ ذَلِكَ الْعَرْشَ وَبَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ بُعْدُ مَا بَيْنَ السَّمَاءَيْنِ " . ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا الَّذِي تَحْتَكُمْ " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهَا الأَرْضُ " . ثُمَّ قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا الَّذِي تَحْتَ ذَلِكَ " . قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّ تَحْتَهَا الأَرْضَ الأُخْرَى بَيْنَهُمَا مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ سَنَةٍ " . حَتَّى عَدَّ سَبْعَ أَرَضِينَ بَيْنَ كُلِّ أَرْضَيْنِ مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ سَنَةٍ ثُمَّ قَالَ " وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ أَنَّكُمْ دَلَّيْتُمْ رَجُلاً بِحَبْلٍ إِلَى الأَرْضِ السُّفْلَى لَهَبَطَ عَلَى اللَّهِ " . ثُمَّ قَرَأََ ( هو الأَوَّلُ وَالآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . قَالَ وَيُرْوَى عَنْ أَيُّوبَ وَيُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ قَالُوا لَمْ يَسْمَعِ الْحَسَنُ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَفَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالُوا إِنَّمَا هَبَطَ عَلَى عِلْمِ اللَّهِ وَقُدْرَتِهِ وَسُلْطَانِهِ . عِلْمُ اللَّهِ وَقُدْرَتُهُ وَسُلْطَانُهُ فِي كُلِّ مَكَانٍ وَهُوَ عَلَى الْعَرْشِ كَمَا وَصَفَ فِي كِتَابِهِ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ва бошқа бир неча (рови) — мазмуни бир — ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Юнус ибн Муҳаммад ривоят қилди, бизга Шайбон ибн Абдурраҳмон Қатодадан ривоят қилди, бизга ал-Ҳасан Абу Ҳурайрадан ривоят қилди, у деди: Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобалари билан ўтирган эдилар, шу пайт уларнинг устига бир булут келди. Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бу нима эканини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «Бу — булут. Булар ернинг сув келтирувчиларидир. Аллаҳ таборак ва таоло уни Унга шукр қилмайдиган ва Унга дуо қилмайдиган қавмга ҳайдаб боради,» дедилар. Кейин: «Устингизда нима борлигини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «У — сақланган том, тўсилган мавж (осмондир),» дедилар. Кейин: «Сиз билан унинг ораси қанча эканини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «Сиз билан унинг ораси беш юз йиллик йўлдир,» дедилар. Кейин: «Ундан юқорида нима борлигини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «Ундан юқорида иккита осмон бор, уларнинг ораси беш юз йиллик йўлдир,» дедилар — то етти осмонни санаб чиққунларича, ҳар икки осмон ораси осмон билан ер орасидаги масофа кабидир. Кейин: «Ундан юқорида нима борлигини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «Ундан юқорида Арш бор, у билан осмон орасидаги масофа икки осмон орасидаги масофа кабидир,» дедилар. Кейин: «Остингизда нима борлигини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «У — ердир,» дедилар. Кейин: «Ундан остида нима борлигини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллаҳ ва Унинг Расули билгувчидир,» дедилар. У: «Унинг остида бошқа бир ер бор, уларнинг ораси беш юз йиллик йўлдир,» дедилар — то етти ерни санаб чиққунларича, ҳар икки ер ораси беш юз йиллик йўлдир. Кейин: «Муҳаммаднинг жони Қўлида бўлган Зотга қасамки, агар сизлар бир кишини арқон билан энг пастки ерга туширсангиз, у Аллаҳнинг (илмига) тушган бўларди,» дедилар. Сўнг: «У Аввал ва Охир, Зоҳир ва Ботиндир; У ҳар бир нарсани билгувчидир,» (Ҳадид сураси, 3) деб ўқидилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис бу жиҳатдан ғарибдир. У деди: Айюб, Юнус ибн Убайд ва Али ибн Зайддан ривоят қилинишича, улар: «ал-Ҳасан Абу Ҳурайрадан эшитмаган,» деганлар. Баъзи илм аҳли бу ҳадисни изоҳлаб дедиларки: «У фақат Аллаҳнинг илмига, қудратига ва салтанатига тушган,» деганлар. Аллаҳнинг илми, қудрати ва салтанати ҳар бир жойдадир, У эса Китобида сифатлаганидек Арш устидадир.