حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ نَاجِيَةَ الأَسْلَمِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ مَعَهُ بِهَدْىٍ فَقَالَ " إِنْ عَطِبَ مِنْهَا شَىْءٌ فَانْحَرْهُ ثُمَّ اصْبَغْ نَعْلَهُ فِي دَمِهِ ثُمَّ خَلِّ بَيْنَهُ وَبَيْنَ النَّاسِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Касийр, унга Суфён Ҳишомдан, у отасидан, у Ножия ал-Асламийдан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам у билан ҳадйни (қурбонлик молларни) юбориб: «Агар улардан бирортаси ҳалок бўлай деса, уни сўй, сўнгра наълини (бўйнига осилган белгини) унинг қонига ботир, сўнгра уни одамлар билан ўз ҳолига қўй», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، - وَهَذَا حَدِيثُ مُسَدَّدٍ - عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فُلاَنًا الأَسْلَمِيَّ وَبَعَثَ مَعَهُ بِثَمَانَ عَشْرَةَ بَدَنَةً فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ أُزْحِفَ عَلَىَّ مِنْهَا شَىْءٌ قَالَ " تَنْحَرُهَا ثُمَّ تَصْبُغُ نَعْلَهَا فِي دَمِهَا ثُمَّ اضْرِبْهَا عَلَى صَفْحَتِهَا وَلاَ تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِكَ " . أَوْ قَالَ " مِنْ أَهْلِ رُفْقَتِكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الَّذِي تَفَرَّدَ بِهِ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ قَوْلُهُ " وَلاَ تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ رُفْقَتِكَ " . وَقَالَ فِي حَدِيثِ عَبْدِ الْوَارِثِ " ثُمَّ اجْعَلْهُ عَلَى صَفْحَتِهَا " . مَكَانَ " اضْرِبْهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ يَقُولُ إِذَا أَقَمْتَ الإِسْنَادَ وَالْمَعْنَى كَفَاكَ .
Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ва Мусаддад ривоят қилиб, иккови деди: Бизга Ҳаммод ривоят қилди. (ҳ) Бизга Мусаддад, унга Абдулворис ривоят қилди — бу Мусаддаднинг ҳадиси — Абут-Тайёҳдан, у Мусо ибн Саламадан, у ибн Аббосдан: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам фалончи ал-Асламийни юборди ва у билан ўн саккизта бадана (қурбонлик туяси) юборди. У: «Агар улардан бирортаси йўлда ҳолдан тойса, нима қилай?» деди. У зот: «Уни сўй, сўнгра наълини унинг қонига ботир, сўнгра уни ёнбош томонига ур (белгила) ва ундан на ўзинг, на ҳамроҳларингдан бирортаси емасин», дедилар. Ёки: «Ҳамсафарларингдан» дедилар. Абу Довуд деди: Бу ҳадисда у (рови) ёлғиз келтиргани унинг: «Ундан на ўзинг, на ҳамсафарларингдан бирортаси емасин» деган сўзидир. Ва Абдулвориснинг ҳадисида «уни ёнбош томонига ур» ўрнига «сўнгра уни унинг ёнбош томонига қўй» деган. Абу Довуд деди: Абу Саламанинг шундай деганини эшитдим: Иснодни ва маънони тўғри келтирсанг, сенга шу кифоя қилади.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، وَيَعْلَى، ابْنَا عُبَيْدٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ لَمَّا نَحَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بُدْنَهُ فَنَحَرَ ثَلاَثِينَ بِيَدِهِ وَأَمَرَنِي فَنَحَرْتُ سَائِرَهَا .
Бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ, унга Муҳаммад ва Яъло ибна Убайд ривоят қилиб, иккови деди: Бизга Муҳаммад ибн Ишоқ ибн Абу Нажиҳдан, у Мужоҳиддан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан, у Алийдан розияллаҳу анҳу ривоят қилди: У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам баданаларини (қурбонлик туяларини) сўйганларида, ўттизтасини ўз қўллари билан сўйдилар ва менга буюрдилар, қолганини мен сўйдим.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، - وَهَذَا لَفْظُ إِبْرَاهِيمَ - عَنْ ثَوْرٍ، عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ لُحَىٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُرْطٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ أَعْظَمَ الأَيَّامِ عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمُ النَّحْرِ ثُمَّ يَوْمُ الْقَرِّ " . قَالَ عِيسَى قَالَ ثَوْرٌ وَهُوَ الْيَوْمُ الثَّانِي . قَالَ وَقُرِّبَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدَنَاتٌ خَمْسٌ أَوْ سِتٌّ فَطَفِقْنَ يَزْدَلِفْنَ إِلَيْهِ بِأَيَّتِهِنَّ يَبْدَأُ فَلَمَّا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا - قَالَ فَتَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ خَفِيَّةٍ لَمْ أَفْهَمْهَا فَقُلْتُ مَا قَالَ - قَالَ " مَنْ شَاءَ اقْتَطَعَ " .
Бизга Иброҳим ибн Мусо ар-Розий, унга Ийсо хабар берди. (ҳ) Бизга Мусаддад, унга Ийсо хабар берди — бу Иброҳимнинг лафзи — Саврдан, у Рошид ибн Саъддан, у Абдуллаҳ ибн Омир ибн Луҳаййдан, у Абдуллаҳ ибн Қуртдан, у Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди: У зот: «Аллаҳу табарака ва таоло ҳузурида кунларнинг энг улуғи наҳр (қурбонлик) кунидир, сўнгра қарр (минўда туриш) кунидир», дедилар. Ийсо деди: Савр деди: У иккинчи кундир. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга беш ёки олтита бадана (қурбонлик туяси) келтирилди, улар қайси биридан бошласалар деб у зотга яқинлаша бошладилар. Улар ёнбошларини ерга қўйганларида — у деди: У зот мен тушунмаган махфий бир сўз айтдилар, мен: «Нима дедилар?» дедим — у зот: «Ким хоҳласа, (гўштидан) кесиб олсин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ الأَزْدِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ غَرَفَةَ بْنَ الْحَارِثِ الْكِنْدِيَّ، قَالَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَأُتِيَ بِالْبُدْنِ فَقَالَ " ادْعُوا لِي أَبَا حَسَنٍ " . فَدُعِيَ لَهُ عَلِيٌّ - رضى الله عنه - فَقَالَ لَهُ " خُذْ بِأَسْفَلِ الْحَرْبَةِ " . وَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَعْلاَهَا ثُمَّ طَعَنَ بِهَا فِي الْبُدْنِ فَلَمَّا فَرَغَ رَكِبَ بَغْلَتَهُ وَأَرْدَفَ عَلِيًّا رضى الله عنه .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳотим, унга Абдурраҳмон ибн Маҳдий, унга Абдуллаҳ ибн ал-Муборак Ҳармала ибн Имрондан, у Абдуллаҳ ибн ал-Ҳорис ал-Аздийдан ривоят қилди: У деди: Мен Ғарафа ибн ал-Ҳорис ал-Киндийнинг шундай деганини эшитдим: Мен Видолашув ҳажжида Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга бўлдим, баданалар (қурбонлик туялари) келтирилди. У зот: «Менга Абу Ҳасанни чақиринглар», дедилар. Шунда у зотга Алий розияллаҳу анҳу чақирилди. У зот унга: «Найзанинг пастидан ушла», дедилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг тепасидан ушладилар, сўнгра у билан баданаларни сўйдилар. Тугатгач, хачирларига миниб, Алийни розияллаҳу анҳу орқаларига миндирдилар.