باب الصَّلاَةِ بِجَمْعٍ
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِالْمُزْدَلِفَةِ جَمِيعًا .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у Солим ибн Абдуллаҳдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Муздалифада махриб ва хуфтон намозларини бирга ўқиди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ وَقَالَ بِإِقَامَةٍ إِقَامَةٍ جَمَعَ بَيْنَهُمَا . قَالَ أَحْمَدُ قَالَ وَكِيعٌ صَلَّى كُلَّ صَلاَةٍ بِإِقَامَةٍ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Холид Ибн Абу Зиъбдан, у Зуҳрийдан ўз исноди ва маъноси билан ривоят қилди ва у: У иккисини биттадан иқомат билан бирга ўқиди, деди. Аҳмад деди: Вакииъ деди: Ҳар бир намозни иқомат билан ўқиди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ، - الْمَعْنَى - أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِإِسْنَادِ ابْنِ حَنْبَلٍ عَنْ حَمَّادٍ، وَمَعْنَاهُ، قَالَ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ لِكُلِّ صَلاَةٍ وَلَمْ يُنَادِ فِي الأُولَى وَلَمْ يُسَبِّحْ عَلَى أَثَرِ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا . قَالَ مَخْلَدٌ لَمْ يُنَادِ فِي وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Шабоба ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Махлад ибн Холид ривоят қилди — маъно бир — бизга Усмон ибн Умар Ибн Абу Зиъбдан, у Зуҳрийдан, Ибн Ҳанбалнинг Ҳаммоддан ривоят қилган исноди билан, унинг маъносида хабар берди. У: Ҳар бир намоз учун битта иқомат билан, биринчисида нидо қилмади ва иккисидан бирортасининг ортидан тасбиҳ айтмади, деди. Махлад: Улардан бирортасида нидо қилмади, деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ الْمَغْرِبَ ثَلاَثًا وَالْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ لَهُ مَالِكُ بْنُ الْحَارِثِ مَا هَذِهِ الصَّلاَةُ قَالَ صَلَّيْتُهُمَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَكَانِ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Касийр ривоят қилди, бизга Суфён Абу Ишоқдан, у Абдуллаҳ ибн Моликдан ривоят қилди. У деди: Мен Ибн Умар билан махрибни уч ракъат, хуфтонни икки ракъат ўқидим. Молик ибн Ҳорис унга: «Бу қанақа намоз?» деди. У: «Мен бу иккисини Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан шу жойда битта иқомат билан ўқиганман» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - يَعْنِي ابْنَ يُوسُفَ - عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ، قَالاَ صَلَّيْنَا مَعَ ابْنِ عُمَرَ بِالْمُزْدَلِفَةِ الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Сулаймон Анборий ривоят қилди, бизга Ишоқ — яъни Ибн Юсуф — Шарийкдан, у Абу Ишоқдан, у Саъийд ибн Жубайр ва Абдуллаҳ ибн Моликдан ривоят қилди. Улар иккиси: Биз Ибн Умар билан Муздалифада махриб ва хуфтонни битта иқомат билан ўқидик, дедилар. Сўнг Ибн Касийр ҳадисининг маъносини зикр қилди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ أَفَضْنَا مَعَ ابْنِ عُمَرَ فَلَمَّا بَلَغْنَا جَمْعًا صَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِإِقَامَةٍ وَاحِدَةٍ ثَلاَثًا وَاثْنَتَيْنِ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لَنَا ابْنُ عُمَرَ هَكَذَا صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَكَانِ .
Бизга Ибн Алў ривоят қилди, бизга Абу Усома Исмоилдан, у Абу Ишоқдан, у Саъийд ибн Жубайрдан ривоят қилди. У деди: Биз Ибн Умар билан қайтдик, Жамъга (Муздалифага) етганимизда у бизга махриб ва хуфтонни битта иқомат билан, уч ва икки ракъат ўқиди. Тугатгач, Ибн Умар бизга: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бизга шу жойда шундай ўқиган эди» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، قَالَ رَأَيْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ أَقَامَ بِجَمْعٍ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلاَثًا ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ شَهِدْتُ ابْنَ عُمَرَ صَنَعَ فِي هَذَا الْمَكَانِ مِثْلَ هَذَا وَقَالَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَنَعَ مِثْلَ هَذَا فِي هَذَا الْمَكَانِ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё Шуъбадан ривоят қилди, менга Салама ибн Куҳайл ривоят қилди. У деди: Мен Саъийд ибн Жубайрни Жамъда туриб, махрибни уч ракъат, сўнг хуфтонни икки ракъат ўқиганини кўрдим. Кейин у: «Мен Ибн Умарни шу жойда шунга ўхшаш қилганини кўрдим, у: ‹Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни шу жойда шунга ўхшаш қилганини кўрдим› деди» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَقْبَلْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ مِنْ عَرَفَاتٍ إِلَى الْمُزْدَلِفَةِ فَلَمْ يَكُنْ يَفْتُرُ مِنَ التَّكْبِيرِ وَالتَّهْلِيلِ حَتَّى أَتَيْنَا الْمُزْدَلِفَةَ فَأَذَّنَ وَأَقَامَ أَوْ أَمَرَ إِنْسَانًا فَأَذَّنَ وَأَقَامَ فَصَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ الصَّلاَةُ فَصَلَّى بِنَا الْعِشَاءَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ دَعَا بِعَشَائِهِ . قَالَ وَأَخْبَرَنِي عِلاَجُ بْنُ عَمْرٍو بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ فَقِيلَ لاِبْنِ عُمَرَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَكَذَا .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абул Аҳвас ривоят қилди, бизга Ашъас ибн Сулайм отасидан ривоят қилди. У деди: Мен Ибн Умар билан Арофотдан Муздалифага келдим, у Муздалифага етгунча такбир ва таҳлилдан тўхтамади. Сўнг азон ва иқомат айтди ёки бир кишига буюрди, у азон ва иқомат айтди. У бизга махрибни уч ракъат ўқиди, сўнг бизга қараб: «Намоз!» деди ва бизга хуфтонни икки ракъат ўқиди. Кейин кечки овқатини сўради. У деди: Менга Илож ибн Амр отамнинг Ибн Умардан ривоят қилган ҳадисига ўхшаш хабар берди. У деди: Ибн Умарга бу ҳақида айтилди, у: «Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан шундай ўқидим» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَنَّ عَبْدَ الْوَاحِدِ بْنَ زِيَادٍ، وَأَبَا، عَوَانَةَ وَأَبَا مُعَاوِيَةَ حَدَّثُوهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى صَلاَةً إِلاَّ لِوَقْتِهَا إِلاَّ بِجَمْعٍ فَإِنَّهُ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِجَمْعٍ وَصَلَّى صَلاَةَ الصُّبْحِ مِنَ الْغَدِ قَبْلَ وَقْتِهَا .
Бизга Мусаддад ривоят қилдики, Абдулвоҳид ибн Зиёд, Абу Авона ва Абу Муовия уларга Аъмашдан, у Уморадан, у Абдурраҳмон ибн Язиддан, у Ибн Масъуддан ривоят қилдилар. У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни бирор намозни ўз вақтидан бошқа вақтда ўқиганини кўрмадим, фақат Жамъда (Муздалифада) махриб ва хуфтонни Жамъда бирга ўқиди ва эртаси куни субҳ намозини ўз вақтидан олдин ўқиди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ فَلَمَّا أَصْبَحَ - يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - وَوَقَفَ عَلَى قُزَحَ فَقَالَ " هَذَا قُزَحُ وَهُوَ الْمَوْقِفُ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَنَحَرْتُ هَا هُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ فَانْحَرُوا فِي رِحَالِكُمْ " .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Одам ривоят қилди, бизга Суфён Абдурраҳмон ибн Айёшдан, у Зайд ибн Алидан, у отасидан, у Убайдуллаҳ ибн Абу Рофиъдан, у Алидан ривоят қилди. У деди: У — яъни Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам — тонгга чиққач, Қузаҳ тепасида тўхтаб: «Бу Қузаҳ, у тўхтайдиган жойдир, бутун Жамъ (Муздалифа) тўхтайдиган жойдир. Мен шу ерда қурбонлик сўйдим, бутун Мино қурбонлик сўйиладиган жойдир, бас, манзилларингизда қурбонлик сўйинглар» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَقَفْتُ هَا هُنَا بِعَرَفَةَ وَعَرَفَةُ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَوَقَفْتُ هَا هُنَا بِجَمْعٍ وَجَمْعٌ كُلُّهَا مَوْقِفٌ وَنَحَرْتُ هَا هُنَا وَمِنًى كُلُّهَا مَنْحَرٌ فَانْحَرُوا فِي رِحَالِكُمْ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Ҳафс ибн Ғиёс Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Жобирдан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Мен шу ерда, Арофатда тўхтадим, бутун Арофат тўхтайдиган жойдир. Мен шу ерда, Жамъда (Муздалифада) тўхтадим, бутун Жамъ тўхтайдиган жойдир. Мен шу ерда қурбонлик сўйдим, бутун Мино қурбонлик сўйиладиган жойдир, бас, манзилларингизда қурбонлик сўйинглар» деди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ عَرَفَةَ مَوْقِفٌ وَكُلُّ مِنًى مَنْحَرٌ وَكُلُّ الْمُزْدَلِفَةِ مَوْقِفٌ وَكُلُّ فِجَاجِ مَكَّةَ طَرِيقٌ وَمَنْحَرٌ " .
Бизга Ҳасан ибн Али ривоят қилди, бизга Абу Усома Усома ибн Зайддан, у Атодан ривоят қилди. У деди: Менга Жобир ибн Абдуллаҳ ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бутун Арофат тўхтайдиган жой, бутун Мино қурбонлик сўйиладиган жой, бутун Муздалифа тўхтайдиган жой ва Макканинг бутун йўллари йўл ҳамда қурбонлик сўйиладиган жойдир» деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ لاَ يُفِيضُونَ حَتَّى يَرَوُا الشَّمْسَ عَلَى ثَبِيرٍ فَخَالَفَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَدَفَعَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ .
Бизга Ибн Касийр ривоят қилди, бизга Суфён Абу Ишоқдан, у Амр ибн Маймундан ривоят қилди. У деди: Умар ибн Хаттоб деди: Жоҳилият аҳли қуёшни Сабийр тоғи устида кўрмагунча қайтмас эдилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга мухолиф бўлиб, қуёш чиқишидан олдин қайтди.