حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ حَمْزَةَ الأَسْلَمِيَّ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَجُلٌ أَسْرُدُ الصَّوْمَ أَفَأَصُومُ فِي السَّفَرِ قَالَ " صُمْ إِنْ شِئْتَ وَأَفْطِرْ إِنْ شِئْتَ " .
Бизга Сулаймон ибн Ҳарб ва Мусаддад ривоят қилиб дедилар: бизга Ҳаммод ривоят қилди, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Оишадан ривоят қилдики, Ҳамза ал-Асламий Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўраб деди: Ё Расулуллаҳ, мен рўзани кетма-кет тутадиган кишиман, сафарда рўза тутайми? У дедилар: «Хоҳласанг тут, хоҳласанг оғзингни оч.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْمَدَنِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ حَمْزَةَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ الأَسْلَمِيَّ، يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي صَاحِبُ ظَهْرٍ أُعَالِجُهُ أُسَافِرُ عَلَيْهِ وَأَكْرِيهِ وَإِنَّهُ رُبَّمَا صَادَفَنِي هَذَا الشَّهْرُ - يَعْنِي رَمَضَانَ - وَأَنَا أَجِدُ الْقُوَّةَ وَأَنَا شَابٌّ وَأَجِدُ بِأَنْ أَصُومَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْوَنَ عَلَىَّ مِنْ أَنْ أُؤَخِّرَهُ فَيَكُونَ دَيْنًا أَفَأَصُومُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْظَمُ لأَجْرِي أَوْ أُفْطِرُ قَالَ " أَىُّ ذَلِكَ شِئْتَ يَا حَمْزَةُ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Абдулмажид ал-Маданий ривоят қилиб деди: Мен Ҳамза ибн Муҳаммад ибн Ҳамза ал-Асламийни эслаб айтаётганини эшитдимки, унинг отаси унга бобосидан хабар берган. У деди: Мен айтдим: Ё Расулуллаҳ, мен туя эгасиман, уни боқаман, унинг устида сафар қиламан ва уни ижарага бераман. Баъзан менга бу ой — яъни Рамазон — тўғри келади, мен кучли бўламан ва ёшман, рўза тутсам, ё Расулуллаҳ, уни кейинга қолдириб қарз қилиб қўйишимдан кўра менга осонроқдир. Рўза тутайми, ё Расулуллаҳ, ажрим улуғроқ бўладими, ёки оғзимни очайми? У дедилар: «Улардан қайси бирини хоҳласанг, эй Ҳамза.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ حَتَّى بَلَغَ عُسْفَانَ ثُمَّ دَعَا بِإِنَاءٍ فَرَفَعَهُ إِلَى فِيهِ لِيُرِيَهُ النَّاسَ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ . فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ قَدْ صَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَفْطَرَ فَمَنْ شَاءَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Абу Авона ривоят қилди, у Мансурдан, у Мужоҳиддан, у Товусдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Мадинадан Маккага чиқдилар, ҳатто Усфонга етганларида идиш сўраб, уни оғизларига кўтардилар, токи одамларга кўрсатиш учун, бу Рамазонда эди. Ибн Аббос шундай дерди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам рўза ҳам тутдилар, оғизларини ҳам очдилар. Бас, ким хоҳласа рўза тутади, ким хоҳласа оғзини очади.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَافَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ فَصَامَ بَعْضُنَا وَأَفْطَرَ بَعْضُنَا فَلَمْ يَعِبِ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلاَ الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ .
Бизга Аҳмад ибн Юнус ривоят қилди, бизга Зоида ривоят қилди, у Ҳумайд ат-Тавийлдан, у Анасдан ривоят қилди. У деди: Биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Рамазонда сафар қилдик. Биздан баъзиларимиз рўза тутди, баъзиларимиз оғзини очди. Рўзадор оғзи очиқни айбламади, оғзи очиқ ҳам рўзадорни айбламади.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَوَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ قَزَعَةَ، قَالَ أَتَيْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ وَهُوَ يُفْتِي النَّاسَ وَهُمْ مُكِبُّونَ عَلَيْهِ فَانْتَظَرْتُ خَلْوَتَهُ فَلَمَّا خَلاَ سَأَلْتُهُ عَنْ صِيَامِ رَمَضَانَ فِي السَّفَرِ فَقَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي رَمَضَانَ عَامَ الْفَتْحِ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُومُ وَنَصُومُ حَتَّى بَلَغَ مَنْزِلاً مِنَ الْمَنَازِلِ فَقَالَ " إِنَّكُمْ قَدْ دَنَوْتُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَالْفِطْرُ أَقْوَى لَكُمْ " . فَأَصْبَحْنَا مِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ - قَالَ - ثُمَّ سِرْنَا فَنَزَلْنَا مَنْزِلاً فَقَالَ " إِنَّكُمْ تُصَبِّحُونَ عَدُوَّكُمْ وَالْفِطْرُ أَقْوَى لَكُمْ فَأَفْطِرُوا " . فَكَانَتْ عَزِيمَةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ ثُمَّ لَقَدْ رَأَيْتُنِي أَصُومُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ ذَلِكَ وَبَعْدَ ذَلِكَ .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ва Ваҳб ибн Баён — маъно (бир хил) — деб ривоят қилиб дедилар: бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Муовия ривоят қилди, у Робиа ибн Язиддан, у унга Қазаъадан ривоят қилганки, у деди: Мен Абу Саид ал-Худрийнинг олдига келдим, у одамларга фатво бераётган эди ва улар унинг атрофига тўпланиб олишган эди. Мен унинг бўш қолишини кутдим. У бўш қолганида, ундан сафарда Рамазон рўзаси ҳақида сўрадим. У деди: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан Фатҳ йилида Рамазонда чиқдик. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам рўза тутардилар, биз ҳам тутардик, ҳатто манзиллардан бирига етдик. Сўнг у дедилар: «Сизлар душманингизга яқинлашдингиз, оғиз очиш сиз учун қувватлироқдир.» Бас, биз эрталаб турдик, баъзиларимиз рўзадор, баъзиларимиз оғзи очиқ. Сўнг юрдик ва бир манзилга тушдик. У дедилар: «Сизлар эртага душманингизга етиб борасиз, оғиз очиш сиз учун қувватлироқдир, бас оғзингизни очинг.» Бу Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан қатъий буйруқ эди. Абу Саид деди: Сўнг мен Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бундан олдин ҳам, кейин ҳам рўза тутганимни кўрдим.