حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَهُ مِنْ، جَابِرٍ قَالَ كَانَ مُعَاذٌ يُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا - قَالَ مَرَّةً ثُمَّ يَرْجِعُ فَيُصَلِّي بِقَوْمِهِ - فَأَخَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً الصَّلاَةَ - وَقَالَ مَرَّةً الْعِشَاءَ - فَصَلَّى مُعَاذٌ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَ يَؤُمُّ قَوْمَهُ فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَصَلَّى فَقِيلَ نَافَقْتَ يَا فُلاَنُ . فَقَالَ مَا نَافَقْتُ . فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ مُعَاذًا يُصَلِّي مَعَكَ ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنَّمَا نَحْنُ أَصْحَابُ نَوَاضِحَ وَنَعْمَلُ بِأَيْدِينَا وَإِنَّهُ جَاءَ يَؤُمُّنَا فَقَرَأَ بِسُورَةِ الْبَقَرَةِ . فَقَالَ " يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ أَفَتَّانٌ أَنْتَ اقْرَأْ بِكَذَا اقْرَأْ بِكَذَا " . قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ بِـ { سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى } { وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى } فَذَكَرْنَا لِعَمْرٍو فَقَالَ أُرَاهُ قَدْ ذَكَرَهُ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Суфён Амрдан ривоят қилди, уни Жобирдан эшитган. У деди: Муъоз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан намоз ўқир, сўнг қайтиб бизга имом бўларди — бир марта деди: сўнг қайтиб қавмига намоз ўқиб берарди. Бас, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам бир кечаси намозни — бир марта деди: хуфтон намозини — кечиктирди. Муъоз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан намоз ўқиди, сўнг қавмига имом бўлишга келди ва Бақарани ўқиди. Бас, қавмдан бир киши ажралиб чиқиб ўзича намоз ўқиди. Бас, унга: «Мунофиқ бўлдинг, эй фалон» дейилди. У деди: Мен мунофиқ бўлмадим. Бас, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келиб деди: Эй Расулуллаҳ, Муъоз Сен билан намоз ўқийди, сўнг қайтиб бизга имом бўлади. Биз эса сувчи туялар эгаларимиз ва қўлларимиз билан ишлаймиз. У бизга имом бўлишга келди ва Бақара сурасини ўқиди. Бас, у деди: «Эй Муъоз, сен фитначимисан? Сен фитначимисан? Фалон (сура) билан ўқи, фалон (сура) билан ўқи.» Абу Зубайр деди: «Саббиҳ-исма Роббикал-Аъло» ва «Вал-лайли изо яғшо» билан. Бас, биз буни Амрга айтдик, у деди: Уни зикр қилган деб ўйлайман.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا طَالِبُ بْنُ حَبِيبٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ جَابِرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ حَزْمِ بْنِ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّهُ أَتَى مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ وَهُوَ يُصَلِّي بِقَوْمٍ صَلاَةَ الْمَغْرِبِ فِي هَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا مُعَاذُ لاَ تَكُنْ فَتَّانًا فَإِنَّهُ يُصَلِّي وَرَاءَكَ الْكَبِيرُ وَالضَّعِيفُ وَذُو الْحَاجَةِ وَالْمُسَافِرُ " .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Толиб ибн Ҳабиб ривоят қилди, мен Абдураҳмон ибн Жобирнинг Ҳазм ибн Убай ибн Каъбдан ривоят қилаётганини эшитдим, у Муъоз ибн Жабал олдига келди, у бир қавмга шом намозини ўқиб бераётган эди — шу хабарда. У деди: Бас, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Эй Муъоз, фитначи бўлма, чунки ортингда кекса, заиф, ҳожати бор ва мусофир киши намоз ўқийди.»
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ بَعْضِ، أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِرَجُلٍ " كَيْفَ تَقُولُ فِي الصَّلاَةِ " . قَالَ أَتَشَهَّدُ وَأَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ النَّارِ أَمَا إِنِّي لاَ أُحْسِنُ دَنْدَنَتَكَ وَلاَ دَنْدَنَةَ مُعَاذٍ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " حَوْلَهَا نُدَنْدِنُ " .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Ҳусайн ибн Али Зоидадан, у Сулаймондан, у Абу Солиҳдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг баъзи саҳобаларидан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам бир кишига: «Намозда нима дейсан?» деди. У деди: Ташаҳҳуд айтаман ва: «Аллаҳим, мен Сендан жаннатни сўрайман ва Сендан дўзахдан паноҳ тилайман» дейман. Аммо мен Сенинг ва Муъознинг шивирлашингизни яхши билмайман. Бас, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Биз ҳам шуларнинг атрофида шивирлаймиз.»
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ جَابِرٍ، ذَكَرَ قِصَّةَ مُعَاذٍ قَالَ وَقَالَ - يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لِلْفَتَى - " كَيْفَ تَصْنَعُ يَا ابْنَ أَخِي إِذَا صَلَّيْتَ " . قَالَ أَقْرَأُ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَأَسْأَلُ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِهِ مِنَ النَّارِ وَإِنِّي لاَ أَدْرِي مَا دَنْدَنَتُكَ وَلاَ دَنْدَنَةُ مُعَاذٍ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي وَمُعَاذٌ حَوْلَ هَاتَيْنِ " . أَوْ نَحْوَ هَذَا .
Бизга Яҳё ибн Ҳабиб ривоят қилди, бизга Холид ибн ал-Ҳорис ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Ажлон ривоят қилди, у Убайдуллаҳ ибн Миқсамдан, у Жобирдан Муъоз қиссасини зикр қилди. У деди: Ва у — яъни Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам — йигитга деди: «Намоз ўқиганингда нима қиласан, эй жияним?» У деди: Фотиҳатул-китобни ўқийман, Аллаҳдан жаннатни сўрайман ва Ундан дўзахдан паноҳ тилайман. Мен Сенинг ва Муъознинг шивирлашингизни билмайман. Бас, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Мен ва Муъоз шу иккисининг атрофидамиз» ёки шунга ўхшаш деди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ لِلنَّاسِ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمُ الضَّعِيفَ وَالسَّقِيمَ وَالْكَبِيرَ وَإِذَا صَلَّى لِنَفْسِهِ فَلْيُطَوِّلْ مَا شَاءَ " .
Бизга ал-Қаънабй Моликдан, у Абу Зиноддан, у ал-Аъраждан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Бирингиз одамларга намоз ўқиб берса, енгиллаштирсин, чунки улар орасида заиф, касал ва кекса бор. Ўзига намоз ўқиганида эса, хоҳлаганича чўзсин.»
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ لِلنَّاسِ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمُ السَّقِيمَ وَالشَّيْخَ الْكَبِيرَ وَذَا الْحَاجَةِ " .
Бизга Ҳасан ибн Али ривоят қилди, бизга Абдураззоқ ривоят қилди, бизга Маъмар хабар берди, у Зуҳрийдан, у ибн ал-Мусайябдан ва Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Бирингиз одамларга намоз ўқиб берса, енгиллаштирсин, чунки улар орасида касал, жуда кекса ва ҳожатманд бор.»